Mish dhe kocka: mbi antropologjinë fizike të shqiptarëve

  • Olsi Lelaj IAKSA
Fjalëkyçet: antropologjia fizike, identiteti kombëtar, raca, etnogjeneza, shqiptarët

Abstrakt

Carleton Coon-i mbërriti në Shqipëri diku nga fillimi i vjeshtës së vitit 1929 dhe qëndroi deri në pranverën e vitit 1930. Materiali empirik që u grumbullua në këtë ekspeditë u botua si monografi, nën titullin: Malet e gjigantëve: një studim racor dhe kulturor i malësorëve Gegë të Shqipërisë Veriore (1950). Coon-i, një ndër personalitetet kryesore të antropologjisë fizike amerikane të shekullit XX, u mati kokat, gjymtyrët dhe trupin shqiptarëve të Veriut për të kuptuar nëse procesi i dinarizimit qe produkt biologjik apo kulturor. Çerek shekulli më pas, në Institutin e Arkeologjisë e Akademisë së Shkencave, nisi punën kërkimore në fushën e antropologjisë fizike, mjeku i ri, Aleksandër Dhima. Objekti i kërkimeve ishte etnogjeneza e shqiptarëve dhe, specifikisht, vijimësia raciale mes shqiptarëve të sotëm dhe paraardhësve të tyre. Duke u ndalur në punën e Coon-it dhe Dhimës, ky artikull reflekton në mënyrë kritike mbi zhvillimin e antropologjisë fizike mbi shqiptarët dhe rolin e saj në “natyralizimin” dhe “biologjizimin” e identiteteve kombëtare.

Downloads

Download data is not yet available.

Referencat

Bardhoshi, Nebi dhe Lelaj, Olsi. 2018. Etnografi në diktaturë: dija, shteti dhe holokausti ynë. Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë.
Bardhoshi, Nebi. 2013. “Fisi në mes përfytyrimit antropologjik dhe jetës së përditshme: një antropologji kritike e fisit në Shqipërinë e Veriut.” Kultura popullore 1-2: 75-102.
Bardhoshi, Nebi. 2017. “De l’anthropologie de la vendetta en temps de «
crise total»”. Ethnologie Française 2017/2, nr. 166: 331-340.
Barkan, Elazar. 1988. “Mobilizing Scientists against Nazi Racism, 1933- 1939”, në Bones, Bodies, Behavior: Essays in Biological Anthropology, përg. George Stocking, Jr. Wisconsin: University of Wisconsin Press.
Bernard, Alan. 2004. History and Theory in Anthropology. Cambridge: Cambridge University Press.
Čapo, Jesna. 2014. “Ethnology and Anthropology in Europe: Towards a
Trans- National Discipline”. Cultural Analysis 13 (2014): 51-76.
Caspari, Rachel. 2003. “From types to Populations: A century of Race, Physical Anthropology, and the American Anthropological Association”, American Anthropologist, vol. 105, nr. 1: 65-76, https://doi.org/10.1525/aa.2003.105.1.65
Coon, S. Carleton. 1950. The mountain of giants: a racial and cultural study of the north Albanian mountain Ghegs. Cambridge, Mass: Peabody Museum of American Archeology and Ethnology, Harvard University.
Coon, S. Carleton. 1982. Racial Adaptation. Chicago: Nelson-Hall.
Coon, S. Carleton. 1939. The Races of Europe. New York: The Macmillan Company.
Dhima, Aleksandër. 1985. Gjurmime antropologjike për Shqiptarët. Tiranë: Akademia e Shkencave e RPS Shqipërisë.


Doja, Albert. 2014. From the German-speaking point of view: Unholy Empire, Balkanism, and the culture circle particularism of Albanian studies. Critique of Anthropology, vol 34, Issue: 3, 290-316, https://doi.org/10.1177/0308275X14531834.
Durham, Edith. 1928. Some Tribal Origins, Laws and Customs of the Balkans.
London: George Allen & Unwin.
Fabian, Johannes. 1983/2014. Time and the other: How anthropology makes its objects. New York: Colombia University Press.
Foucault, Michel. 2008. The birth of biopolitics: Lectures at the Collège de France 1978-79. Hampshire & New York: Palgrave Macmillan.
Frashëri, Stavri. 1930. Përmes Mirditës në dimër. Korçë: Marko & Peppo.
Giles, Eugen. 2012. “Two faces of Earnest A. Hooton”. Yearbook of Physical Anthropology 55:105-113,DOI 10.1002/ajpa.22162.
Howells, White William. 1989. Carleton Stevens Coon: A Biographical Memoir, Washington: National Academy of Science, http://www.nasonline.org/publications/biographical- memoirs/memoir-pdfs/coon-carleton.pdf.
Jackson, John P., Jr. 2001. “In Ways Unacademical: The reception of Carleton S. Coon’s The Origin of Races.” Jornal of the History of Biology, vol 34, nr. 2: 247-285.
https://doi.org/10.1023/A:1010366015968.
Kostallari, Androkli. 1965. “Gjendja e studimeve albanologjike në Shqipëri: probleme dhe detyra të reja”. Në Konferenca e Parë e Studimeve Albanologjike (15-21 Nëndor 1962): 15-59, Tiranë: Instituti i Historisë dhe Gjuhësisë, Universiteti Shtetëror i Tiranës.
Lelaj, Olsi. 2018. “Raca, kombi, intelektuali”.Antropologji, vol. 1, nr 1: 13-39.
Parkin, Robert. 2005. “The French speaking countries.” Në One Discipline, Four Ways: British, German, French, and American Anthropology, përgatitur nga Frederik Barth et al: 157-255, Chicago & London: University of Chicago Press.
Penny, Glen dhe Bunzle Matti, përg. 2003. Worldly Provincialism: German Anthropology in the Age of Empire. Ann Arbor: The Univeristy of Mitchigan Press.
Si të Citoni
Lelaj, O. (1). Mish dhe kocka: mbi antropologjinë fizike të shqiptarëve. Antropologji, 2(2), 53-82. Retrieved from http://albanica.al/antropologji/article/view/166
Numri i leximeve: 11
Numri i shkarkimeve: 11

Downloads

Download data is not yet available.