“Nga gurra e traditës te gurra e kritikës”: aspekte të mendimit etnologjik të Mark Krasniqit

Autorët

  • Arsim Canolli Universiteti i Prishtinës

Abstrakti

Në këtë ese do të shqyrtohet mendimi etnologjik i Mark Krasniqit, duke interpretuar disa nga aspektet kryesore të veprës së tij, të shkruar gjatë periudhës jugosllave (1945-1990), në kontekst të argumenteve, teorizimeve, qasjeve dhe metodologjisë së tij. Duke shqyrtuar veprat përkatëse dhe kontekstin e etnologjisë jugosllave në përgjithësi, eseja mëton të nënvizojë se mendimi i Krasniqit shquhet nga këto tri veçori: interpretimi i kulturës shqiptare në kontekst të arealit kulturor kombëtar të shqiptarëve, kritika ndaj trashëgimisë së etnologjisë serbe të shkollës cvijiqiane dhe përvetësimi i kornizës diskursive marksiste si pozitë teorike dominante në kontekst të sistemit politik jugosllav. Nga kjo analizë, synojmë të nxjerrim në pah faktin se etnologjia e Kosovës ka zhvilluar një furrik specifik albanologjik, duke afirmuar identitetin shqiptar të Kosovës në kontekst të mozaikut kulturor shqiptar dhe, njëkohësisht, duke kritikuar trashëgiminë cvijiqiane.

Fjalët kyçe:

Mark Krasniqi, etnologjia e Kosovës, etnologjia gjatë komunizmit, tradita cvijiqiane, antropologjia shqiptare

Shkarkimet

Download data is not yet available.

References

  1. Backer, Berit. 2003. Behind Stone Walls: changing Household Organization among the Albanians of Kosova. Pejë: Dukagjini.

  2. Bardhoshi, Nebi dhe Arsim Canolli. 2020. “Kosova antropologjike”. Në Kosova antropologjike, përgatitur nga Nebi Bardhoshi dhe Arsim Canolli: 7-50, Tiranë: Akademia e Studimeve Albanologjike.

  3. Bardhoshi, Nebi. 2013. “Ethnography of Law in Dictatorial Situation”. Në The Anthropological Field on the Margins of Europe 1945- 1991, përgatitur nga Aleksandar Bošković dhe Chris Hann:175-189. Berlin: Lit Verlag.

  4. Bardhoshi, Nebi; Olsi Lelaj. 2018. Etnografi në diktaturë: dija, shteti, holokausti ynë, Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë

  5. Bašić, Ivana. 2016. “Jovan Cvijić’s Psychological Characteristics of Southern Slavs and “Ethnopsychology” në 150th Anniversary of Jovan Cvijić’s Birth , përgatitur nga Vodojko Jović dhe Anna M. Petrović, Belgrade: Serbian Academy of Sciences and Arts, 663-679.

  6. Boehm, Christopher. 1984. Blood Revenge: Anthropology of Feuding in Monenegro and Other Societies. Lawrence: University Pressof Kansas.

  7. Bošković, Aleksandar. 2010. “Anthropology in Unlikely Places: Yugoslav Ethnology Between the Past and the Future”, në Other People's Anthropologies: Ethnographic Practice on the Margins, përgatitur nga Aleksandar Bošković, 156-168, London: Berghan Books.

  8. Bracewell, Wendy. 2012. “Eating Up Yugoslavia: Cookbooks and Consumption in Socialist Yugoslavia”, në Communism Unwrapped: Consumption in Cold War Eastern Europe, përgatitur nga Paul Bren dhe Mary Neuburger, 169-191, Oxford: Oxford University Press.

  9. Canolli, Arsim. 2016. Premisa antropologjike. Prishtinë, Cuneus Čapo, Jasna; Valentina Gulin Zrnić. 2017. “Grounding Contemporary Croatian Cultural Anthropology in Its Own Ethnology”, në European Anthropologies, përgatitur nga Andres Barrera-Gonzales, Monika Heintz dhe Anna Horolets, 230-249, New York & Oxford: Berghahn Books.

  10. Clark, Howard. 2000. Civil Resistance in Kosovo. London: Pluto Press.

  11. Čolović, Ivan. 1997. Politika simbola. Ogledi o političkoj antropologiji. Beograd: B92.

  12. Čolović, Ivan. 2017. Smrt na Kosovu Polju: Istorija kosovskog mita, Beograd: Biblioteka XX vek.

  13. Çapo, Jasna. 1991. “Croatian ethnology, the Science of Peoples or the Science of culture?”, Studia Ethnologica Croatica, 3: 17-25.

  14. Denitch, Bogdan, 2011. “Yugoslavia: the practical critique of ideological Marxism” në Anthropology: Ancestors and Heirs, përgatitur nga Stanely Diamond, 431-454, Hague: Muton Publishers

  15. Duijzings, Herr. 2001. Religion and Politics of Identity in Kosovo, London: Hurst&Co.

  16. Gonzáles, Pablo Alonzo. 2018. Cuban Cultural Heritage: a rebel past for a revolutionary nation, Florida: University of Florida Press.

  17. Gradišnik, Slavec Ingrid. 2013. “Disciplinary Continuities and Breaches: contested Spaces in Slovenian Ethnology in the Socialist Era”, në The Anthropological Field on the Margins of Europe, 1945- 1991, përgatitur nga Aleksandar Bošković dhe Chris Hann, 191-222, Berlin: Lit Verlag.

  18. Gjorgjeviç, Vladan. 2015. Shqiptarët dhe fuqitë e mëdha, Tiranë: Klubi i Poezisë.

  19. Halpern, Joel; E.A Hammerl. 1969. “Observations on the Intellectual History of Ethnology and other Social Sciences in Yugoslavia”, Comparative Studies in Society and History, 11 (1), 17-26.

  20. Halpern, Joel. 1970. “Milenko S. Filipovic, 1902-1969”, American Anthropologist. 42, 558-560.

  21. Hann, Chris. 1993. “Introduction: social anthropology and socialism”, në Socialism: Ideals, ideologies and local practice, përgatitur nga Chris Hann, 1-31, London: Routledge.

  22. Hann, Chris. 2013. “Introduction: Nations and Nationalism, Societies and Socialism, Fields and Wars”, në The Anthropological Field on the Margins of Europe, 1945- 1991, përgatitur nga Aleksandar Bošković dhe Chris Hann, 1-28,Berlin: Lit Verlag.

  23. Hedes an, Otilia. 2008. “Doing Fieldwork in Communist Romania”, në Studying Peoples in the People’s Democracies, përgatitur nga Vintilă Mihailescu, Ilia Iliev dhe Slobodan, Naumović, 21-39, Münster and Berlin: LIT Verlag.

  24. Hysa, Armanda. 2010. “Ethnography in Communist Albania: Nationalist Discourse and Relations with History”, Historićni seminar 8, 103-125.

  25. Krasniqi, Mark. 1959. Posta e porositun, Prishtinë: Rilindja.

  26. Nga gurra e traditës te gurra e kritikës... 39

  27. Krasnići, Mark. 1963. Savreme društveno-geografske promene na Kosovu i Metohiji, Priština, Kosovski Muzej. Krasnići, Mark. 1966. Naučni rad i naučne publikacije na Kosovu i Metohije: Povodom diskusije održane 9.3 1966 u Pristini, (reagim i pabotuar, por i shpërndarë në qarqet akademike).

  28. Krasniqi, Mark. 1975. “Arkitektura folklorike në Kosovë”, separat nga Seminari i kulturës shqiptare për të huaj, Universiteti i Prishtinës, Fakulteti Filozofik, 1, 131-144.

  29. Krasniqi, Mark. 1977. “Krahinat etnografike të Kosovës”, Konferenca kombëtare e studimeve etnografike, 28-30 qershor 1976, Akademia e Shkencave e RPSSH, Instituti i Historisë, Sektori i Etnografisë, Tiranë, 111-120.

  30. Krasniqi, Mark. 1979. Gjurmë e gjurmime, Prishtinë: Instituti Albanologjik i Prishtinës.

  31. Krasniqi, Mark. 1984. Lugu i Baranit: monografi etno-gjeografike, ASHAK, Prishtinë.

  32. Krasniqi, Mark. 1991. Nga gurra e traditës, Prishtinë: Zëri.

  33. Krasniqi, Mark. 1981. Gjeografia ekonomike, botimi i tretë, Prishtinë: Enti i Teksteve dhe i Mjeteve Mësimore i Krahihës Socialiste Autonome të Kosovës.

  34. Krasniqi, Mark. 1983. “Trashëgimia kulturore e popullit tonë dhe detyra jonë ndaj saj’” në Trashëgimia dhe transformimi i kulturës popullore: materiale nga sesioni shkencor, mbajtur në Prishtinë më 7-8 shtator 1979, përgatitur nga Mark Krasniqi, Ukë Xhemaj dhe Ibrahim Rugova, 5-17, Prishtinë: IAP.

  35. Krasniqi, Mark. 1990. “Disa ndryshime bashkëkohore në traditën fshatare në Kosovë nën ndikimin e faktorëve ekonomikë”, në Studim etnografik i ndryshimeve bashkëkohore në kulturën popullore shqiptare. Material nga sesioni shkencor i mbajtur në Prishtinë më 7 dhe 8 dhjetor 1989, 297-301, Prishtinë: Instituti Albanologjik i Prishtinës.

  36. Krasniqi, Mark. përg. 1987. Rugova: monografi etnografike, Prishtinë: ASHAK.

  37. Krasniqi, Mark. 1992. Kosova today. Report presented to Belgian Senate, Prishtinë.

  38. Krasniqi, Mark. 1995a. Intervista, Prishtinë: Redaksia e botimeve e Partisë Shqiptare Demokristiane.

  39. Krasniqi, Mark. 1995b. Mbështetje shkencore dhe përpjekje letrare, Prishtinë: Redaksia e botimeve e Partisë Shqiptare Demokristiane.

  40. Krasniqi, Mark. 1995c. Qëndrime, Prishtinë: Redaksia e botimeve e Partisë Shqiptare Demokristiane.

  41. Krasniqi, Mark. 1995d. Reagime, Prishtinë: Redaksia e botimeve e Partisë Shqiptare Demokristiane.

  42. Krasniqi, Mark. 1995e. Rrënjët tona etnike. Prishtinë: Redaksia e botimeve e Partisë Shqiptare Demokristiane.

  43. Krasniqi, Mark. 1997. Aspekte mitologjike: besime e bestytni, Prishtinë: Rilindja.

  44. Krasniqi, Mark. 2002a, Rrënjët tona etnike, Prishtinë: Redaksia e botimeve e Partisë Shqiptare Demokristiane.

  45. Krasniqi, Mark. 2002b. Përpjekje për Kosovën. Prishtinë: Redaksia e botimeve e Partisë Shqiptare Demokristiane.

  46. Krasniqi, Mark. 2005. Mikpritja në traditën shqiptare, Prishtinë: ASHAK.

  47. Krasniqi, Mark. 2007. Toleranca fetare në traditën shqiptare, Prishtinë: ASHAK.

  48. Krasniqi, Mark. 2011. Besa në traditën shqiptare. Prishtinë: ASHAK.

  49. Krasniqi, Mark. 2012. Kujtime e përjetime: shënime biografike 1920-2012. Pejë: Dukagjini. Kurtović, Larisa. 2013. “Cataloguing Tradition in a Socialist Republic: Ethnology in Bosnia-Herzegovina 1945-1990”, në The Anthropological Field on the Margins of Europe, 1945- 1991, përgatitur nga Aleksandar Bošković dhe Chris Hann, 205-340, Berlin: Lit Verlag.

  50. Malcolm, Noel. 1998. Kosovo: a short history, Basingtoke: Macmillan. Naumović, Slobodan. 1998. “Romanticists or Double Insiders? An Essay on the Origins of Ideologised Discourse in Balkan Ethnology”, Ethnologica Balkanica, 2. Munich: Verlag, 101-120.

  51. Naumović, Slobodan. 2008. “Brief encounters, dangerous liaisons and never-ending stories: the politics of Serbian ethnology and anthropology in the interesting times of Yugoslav socialism”, në Studying peoples in the people's democracies: socialist era anthropology in South-East Europe, përgatitur nga VintilăMihailescu, Ilia Iliev dhe Slobodan Naumović, 211-260, Berlin: LIT.

  52. Naumović, Slobodan. 2016. “Na ramenima džinova: ogled o sudbini naučnog i primenjeno-naučnog nasleđa Jovana Cvijića u savremenoj srpskoj etnologiji i antropologiji”, Jovan Cvijić i srpska etnologija i antropologija, 9-54, Beograd: Etnografski Institut SANU.

  53. Nga gurra e traditës te gurra e kritikës... 41

  54. Pišev, Marko. 2013. Politička etnografija i srpska intelektualna elita u vreme stvaranja Jugoslavije 1914-1919: slučaj Jovana Cvijića. Beograd: Srpski genealoški centar – Odeljenje za etnologiju i antropologiju Filozofskog fakulteta.

  55. Potkonjak, Sanja. 2013. “In Women’s Arms: Croatian Ethnology between 1945 and 1990”, në The Anthropological Field on the Margins of Europe, 1945- 1991, përgatitur nga Aleksandar Bošković dhe Chris Hann, 237-258. Berlin: Lit Verlag.

  56. Ramet, Sabrina. 1996. “Nationalism and the ‘idiocy’ of the countryside”, Ethnic and Racial Studies, 19 (1), 70–87.

  57. Rheubottom, David. 1971. A structural analysis of conflict and cleavage in Macedonian domestic groups, (Ph.D. dissertation), Rochester: University of Rochester.

  58. Rihtman-Auguštin, Dunja. 2004. Ethnology, Myth and Politics: Anthropologizing Croatian Ethnology. Aldershot: Ashgate.

  59. Ljupco R. Risteski dhe Rozita Dimova. 2013. “Between Folkore, Geography, and Ethno-Nationalism: Ethnology in Macedonia during and After Socialism” në, The Anthropological Field on the Margins of Europe, 1945- 1991, përgatitur nga Aleksandar Bošković dhe Chris Hann, 273-292, Berlin: Lit Verlag.

  60. Roth, Klaus. 1998. “Folklore and Nationalism: The German Example and itsImplications for the Balkans”, Ethnologica Balkanica, 2. 69-78.

  61. Rusinow, Denis. 1978. The Yugoslav Experiment 1948-1974, Berkeley: University of California Press. Sokolovskiy, Sergey. 2017. “Anthropology in Russia” në European Anthropologies, përgatitur nga AndresBarrera-Gonzales, Monika Heintz dheAnna Horolets, 85-96, New York & Oxford: Berghahn Books Valtchinova, Galia. 2004. “Folkloristic Ethnography, or Anthropology: Bulgarian Ethnology at the Crossroads”, Journal of the Society for the Anthropology of Europe 4(2): 2–18.

  62. Vickers, Miranda. 1998. Between Serb and Albanian: History of Kosovo, New York: Columbia Unversity Press.

  63. Yang, Shengmin. 2017. “A review of Chinese ethnology in the past hundred years and its summary in the new era”,International Journal of Anthropology and Ethnology, 1(6) 1-28.

  64. Živković, Marko. 2011. Serbian Dreambook: National Imaginary in the Time of Milošević, Bloomington & Indianapolis: Indiana University Press.

  65. Zukin, Sharon. 1975. Beyond Marx and Tito: Theory and Practice in Yugoslav Socialism, Cambridge: Cambridge University Press.

Downloads

Botuar

2021-10-25

Si të citoni

Canolli, A. (2021). “Nga gurra e traditës te gurra e kritikës”: aspekte të mendimit etnologjik të Mark Krasniqit. Antropologji, 3(1), 5–42. Retrieved from https://albanica.al/antropologji/article/view/175