Bashkëpunimi i Mehmet Pashë Derallës me krerët e kazasë së Gjilanit në kryengritjen e vitit 1912

Fitim Rifati

doi:10.58923/diskutime.v7i23.536

Authors

Fitim Rifati

DOI:

https://doi.org/10.58923/diskutime.v7i23.536

Abstract

Gjilan and the surrounding lands in the General Uprising Against the Ottomans in 1912, encompassed rebellious and political aspects in the entire province of Kosovo, which not only was the center of those operations, but also an incentive for spreading it to other Albanian lands. The program of the uprising included the cooperation of its leaders with the order of military forces. In this context, Idriz Seferi and other heads of the Gjilan kaza (kaza – an administrative unit under the rule of an Ottoman vice governor), like before, crossed paths with heads of the regions of Skopje and Tetovo, amidst them Mehmet Pashë Deralla. Therefore, on July 21st 1912, joining other rebellious forces (Mehmet Pashë Deralla from Tetovo and Sait Hoxha from Skopje), 2000 rebels from Gjilan and the periphery, under the guidance and training of Idrizz Seferi and Sali Kupina, had the task of capturing the geographical neck of Kacanik. On July 23rd 1912, rebels from the kaza of Gjilan, with their representatives Idriz Seferi and Bejtullah Aga, along with M.P. Dërralla from Tetovo and Sait Idriz Hoxha from Skopje, had held a meeting in Pozeran, where it had been decided that the city of Gjilan should be attacked as well. Among others, this public release attempts to show the major moments that characterized the cooperation of the northeastern leaders, namely those from Gjilan, Tetovo and Skopje, during this uprising.

Keywords:

jilan and the surrounding lands in the General Uprising against the Ottomans in 1912, Mehmet Pasha Deralla with heads of Gjilan kaza 1912

Downloads

Download data is not yet available.

References

Kryengritja shqiptare e vitit 1912 në dokumente serbe (në tekstin e mëtejmë: Dokumente serbe...), Përgatitur nga Zekeria Cana, Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 2008, f. 69.
Aliriza Selmani, Gjilani me rrethinë (1908-1912), Lidhja e Historianëve Shqiptar “Ali Hadri”, Prishtinë, 1998, f. 211.
Dokumente serbe..., f. 144.
Dokumente franceze për Shqipërinë dhe shqiptarët më 1912, Vëllimi I (në tekstin e mëtejmë: Dokumente franceze I...), zgjodhi, përgatiti dhe redaktoi Prof. dr. Muhamet Shatri, Instituti i Historisë – Prishtinë, Prishtinë, 2004, f. 113.
Arkivi i Institutit të Historisë në Tiranë (në tekstin e mëtejmë: AIHT), Vj-22-15-155, Raport i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar Ministrisë së Punëve të Jashtme (në tekstin e mëtejmë: MPJ) në Vjenë, 11 prill 1912.
Dokumente serbe..., f. 147.
AIHT, Vj-22-16-1648, Raport i zëvendëskonsullit austro-hungarez në Mitrovicë dërguar MPJ në Vjenë, 8 prill 1912; Dokumente serbe..., f. 155-156; Dokumente italiane për Lëvizjen Kombëtare gjatë gjysmës së parë të vitit 1912, hulumtuan, përzgjodhën dhe përgatittën: Prof. dr. Ramiz Abdyli dhe Prof. dr. Muhamet Shatri, Arkivi i Kosovës, “VJETAR”, nr. XXIX-XXX, Prishtinë, 2003, f. 261-262.
AIHT, Vj-22-13-1358, Informacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar MPJ në Vjenë, 1 maj 1912; A. Selmani, vep. e cit., f. 213.
Dokumente serbe..., f. 150.
Po aty, f. 164.
Po aty, f. 222.
Po aty, f. 204.
Zekeria Cana, Lëvizja Kombëtare Shqiptare në Kosovë 1908-1912, Rilindja, Prishtinë, 1979, f. 218.
AIHT, Vj-22-11-1104, Telegram i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar MPJ në Vjenë, më 8 shkurt 1912.
Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të Shqiptarëve – Shkup, Veprimtaria atdhetare e Hasan Prishtinës (dokumente), Përzgjedhjen dhe redaktimin: Skender Asani, Mehmet Prishtina, Sefer Tahiri, Shkup, 2012, f. 49; Ramiz Abdyli, Lëvizja Kombëtare Shqiptare (1911-1912), Libri 2, Instituti i Historisë – Prishtinë, Prishtinë, 2004, f. 137.
AIHT, Vj-22-2-235, Raport sekret i konsullit austro-hungarez në Selanik dërguar Ministrisë së Punëve të Jashtme në Vjenë, 31 janar 1912.
AIHT, Vj-22-6-609, Urdhër rezervat drejtuar konsullit të përgjithshëm në Selanik dërguar MPJ në Vjenë, 25 janar 1912.
Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave të Shtetit, Hasan Prishtina (Përmbledhje dokumentesh) 1908-1934, Përgatitur nga Kujtim Nuro dhe Nezir Bato, “8 Nëntori”, Tiranë, 1982, f. 51-55; Hasan Prishtina, Nji shkurtim kujtimesh mbi kryengritjen shqyptare të vjetit 1912, Rrokullia, Prishtinë, 2009, f. 7-12.
Naim Halimi, Lëvizja Kombëtare Shqiptare në trevën e Karadakut (1908-1912), Kumanovë, 2001, f. 224-225.
Z. Cana, vep. e cit., f. 209.
N. Halimi, vep. e cit., f. 225.
Dokumente italiane për LK gjatë gjysmës së parë..., f. 280.
Nevila Nika, Përmbledhje dokumentesh mbi kryengritjet shqiptare (1910-1912), Instituti i Historisë – Prishtinë, Prishtinë, 2003, f. 203.
Dokumente serbe..., f. 148 dhe 165.
Po aty, f. 181.
A. Selmani, vep. e cit., f. 216-217.
Akademia e Shkencave e Shqipërisë & Instituti i Historisë (grup autorësh), Historia e Popullit Shqiptar II – Rilindja Kombëtare vitet 30 të shek. XIX-1912, Tiranë, 2002, f. 468- 469.
Dokumente serbe..., f. 170-174.
Po aty, f. 192. 209 Po aty, f. 183.
R. Abdyli, vep. e cit., f. 234.
AIHT, Vj-22-20-2095, Raport i konsullit austro-hungarez në Mitrovicë dërguar ambasadës së Austro-Hungarisë në Stamboll, 18 qershor 1912.
AIHT, Vj-22-10-1027, Raport i ambasadës austro-hungareze në Stamboll dërguar MPJ në Vjenë, 24 qershor 1912.
R. Abdyli, vep. e cit., f. 236-237.
Dokumente serbe..., f. 256.
Agjencia Shtetërore e Arkivave të Kosovës, fondi: Gazetat dhe revistat, Sadullah Brestovci, Idriz Seferi – kreshniku i Karadakut, fejton, “Rilindja”, Prishtinë, 26.1.1970, f. 9.
AIHT, Vj-22-5-581, Telegram i konsullit austro-hungarez në Prizren dërguar MPJ në Vjenë, 22 maj 1912.
N. Nika, vep. e cit., f. 223; Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë & Instituti i Historisë, Akte të Rilindjes Kombëtare Shqiptare (1878-1912), përgatitur nga Stefanaq Pollo dhe Selami Pulaha, Tiranë, 1978, f. 240.
Dokumente serbe..., f. 225.
Maliq Osi, Qëndrimi i parisë turkomane ndaj vendimeve të Junikut dhe të kryengritjes së përgjithshme shqiptare të vitit 1912, “Jehona”, nr. 7/1977, viti XV, OBP “Nova Makedonija”, Shkup, 1977, f. 879-890.
Dokumente serbe..., f. 218.
Po aty, f. 263.
AIHT, Vj-22-20-2033, Infromacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadës së Austro-Hungarisë në Stamboll, 11 qershor 1912.
Dokumente franceze I..., f. 140.
AIHT, Vj-22-20-2091-2092, Raport i nënkonsullit austro-hungarez në Mitrovicë dërguar ambasadës së Austro-Hungarisë në Stamboll, 11 korrik 1912.
Dokumente serbe..., f. 311; Ramiz Abdyli, Shtypi bullgar mbi Kryengritjen e Përgjithshme Shqiptare të vitit 1912, “Gjurmime albanologjike” – seria e shkencave historike, nr. 25-1995, Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 1997, f. 126.
Dokumente franceze I..., f. 154.
Sadulla Brestovci, Lëvizja Kombëtare në Kazanë e Gjilanit – Islam Pira (1861-1931), Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 2008, f. 149.
A. Selmani, vep. e cit., f. 229-230.
Dokumente franceze I..., f. 190; R. Abdyli, vep. e cit., f. 296-297.
Dokumente serbe..., f. 354.
Eqrem bej Vlora, Kujtime (1885-1925), Përktheu nga gjermanishtja: Afrim Koçi, IDK- botim i tretë, Tiranë, 2012, f. 265; Udhëtime nëpër Ballkan (Kujtime nga jeta e Franc Baron Nopça), Pajisur me parathënie, shtojcë dhe përgatitur nga Robert Elsie, përktheu: Ilirjana Angoni, Plejad, Tiranë, 2007, f. 358; Ramiz Abdyli, Kryengritja e Përgjithshme e vitit 1912 dhe lëvizja e oficerëve, “Kosova” 24/25 2002/2003, Instituti i Historisë – Prishtinë, Prishtinë, 2003, f. 85-116; Stavro Skendi, Zgjimi kombëtar shqiptar 1878-1912, përkthyer nga Skënder Luarasi & Nestor Nepravishta, Phoenix & ShBLU, Tiranë, 2000, f. 385.
AIHT, Vj-22-1-131 & Vj-22-20-2090, Raporte të konsullit dhe nënkonsullit austro- hungarez në Mitrovicë dërguar MPJ në Vjenë dhe ambasadorit të Austro-Hungarisë në Stamboll, 18 korrik 1912; Dokumente serbe..., f. 360, 370 dhe 376.
Dokumente serbe..., f. 363; Dokumente ruse për Lëvizjen Kombëtare Shqiptare më 1912 (në tekstin e mëtejmë: Dokumente ruse...), hulumtuan, përzgjodhën dhe përgatitën: Prof. dr. Muhamet Shatri dhe Prof. dr. Ramiz Abdyli, Instituti i Historisë – Prishtinë, Prishtinë, 2006, f. 147.
Dokumente serbe..., f. 364.
Dokumente franceze I..., f. 194.
AIHT, Vj-22-20-2031, Relacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadorit të Austro-Hungarisë në Stamboll, 12 korrik 1912.
AIHT, Vj-22-3-351, Raport i atasheut ushtarak të Austro-Hungarisë në Stamboll dërguar shefit të Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë austro-hungareze, 25 korrik 1912; Dokumente ruse..., f. 159-160.
R. Abdyli, pun. i cit., f. 85-116.
Dokumente serbe..., f. 373.
AIHT, Vj-22-13-1390, 22-13-1388, Telegrame të konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar MPJ në Vjenë, 20, 22 dhe 23 korrik 1912; Dokumente serbe..., f. 381.
AIHT, Vj-22-20-2028, Raport i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadorit të Austro-Hungarisë në Stamboll, 19 korrik 1912.
AIHT, Vj-22-2-203, Telegram i konsullit austro-hungarez në Selanik drejtuar MPJ në Vjenë, 26 korrik 1912.
Dokumente franceze I..., f. 198.
A. Selmani, vep. e cit., f. 235; Dokumente italiane për Lëvizjen Kombëtare gjatë gjysmës së dytë të vitit 1912, hulumtuan, përzgjodhën dhe përgatittën: Prof. dr. Ramiz Abdyli dhe Prof. dr. Muhamet Shatri, Arkivi i Kosovës, “VJETAR”, nr. XXXI-XXXII, Prishtinë, 2004, f. 226.
Po aty, f. 237.
Dokumente serbe..., f. 395. 247 Po aty, f. 397.
AIHT, Vj-22-6-655, Raport i konsullit austro-hungarez në Selanik dërguar MPJ në Vjenë, 20 korrik 1912; Dokumente franceze I..., f. 153; Dokumente serbe..., f. 384.
AIHT, Vj-22-19-1990, Raport i konsullit austro-hungarez në Manastir drejtuar MPJ në Vjenë, 30 korrik 1912.
N. Nika, vep. e cit., f. 271.
AIHT, Vj-22-20-2026, Relacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadës së Austro-Hungarisë në Stamboll, 28 korrik 1912; Dokumente franceze I..., f. 208; R. Abdyli, vep. e cit., f. 322.
R. Abdyli, vep. e cit., f. 323; “Politika”, Beograd, 3041, 7/20, VII. 1912.
Po aty, f. 326.
N. Halimi, vep. e cit., f. 242.
AIHT, Vj-22-20-2026, Relacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadorit të Austro-Hungarisë në Stamboll, 28 korrik 1912.
Dokumente ruse..., f. 173.
Po aty.
Po aty, f. 178.
R. Abdyli, vep. e cit., f. 327.
Dokumente serbe..., f. 416 dhe 434.
N. Halimi, vep. e cit., f. 238.
“Politika”, Beograd, 3052, 18/31. VII. 1912.
Dokumente serbe..., f. 428.
Dokumente franceze I..., f. 223.
R. Abdyli, vep. e cit., f. 302; “Politika”, Beograd, 3061, 27.VII/10.VIII. 1912.
AIHT, Vj-22-84, Relacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadorit të Austro-Hungarisë në Stamboll, 5 gusht 1912.
A. Selmani, vep. e cit., f. 249.
AIHT, Vj-22-18-1878, Njoftim i përfaqësuesit austro-hungarez në Ferizaj dërguar MPJ në Vjenë, 29 korrik 1912; Dokumente serbe..., f. 447.
Dokumente serbe..., f. 436.
Po aty, f. 442.
Po aty, f. 447.
Dokumente italiane për LK gjatë gjysmës së dytë..., f. 255.
Dokumente franceze I..., f. 223.
N. Nika, vep. e cit., f. 286-288, 297.
Shukri Rahimi, Lufta e shqiptarëve për autonomi (1897-1912), Enti i Teksteve dhe i Mjeteve Mësimore i KSA të Kosovës, Prishtinë, 1978, f. 216.
A. Selmani, vep. e cit., f. 254-256.
N. Halimi, vep. e cit., f. 245.
Dokumente ruse..., f. 186.
Historia e Popullit Shqiptar II..., f. 489-490; Shaban Hashani, Ferizaj dhe rrethina 1873-1941, Ferizaj, 1998, f. 176.
A. Selmani, vep. e cit., f. 258-259; R. Abdyli, Shtypi..., f. 134.
Dokumente serbe..., f. 503.
Po aty, f. 469.
Dokumente franceze për Shqipërinë dhe shqiptarët më 1912, Vëllimi II, Zgjodhi, përgatiti dhe redaktoi: Prof. dr. Muhamet Shatri, Qendra e Studimeve Albanologjike – Instituti i Historisë-Tiranë, Toena, Tiranë, 2012, f. 97; Dokumente serbe..., f. 505.
R. Abdyli, vep. e cit., f. 370-371; A. Selmani, vep. e cit., f. 264.
“Politika”, Beograd, 3068, 2/15. VIII. 1912 & 3069, 3/16. VIII. 1912.
Dokumente franceze I..., f. 239.
AIHT, Vj-22-3-373, Telegram i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar MPJ në Vjenë, 14 gusht 1912.
ITShKShSh, Veprimtaria atdhetare e Hasan Prishtinës..., f. 78.
E. Vlora, Kujtime..., f. 278-282.
Dokumente franceze I..., f. 241.
AIHT, Vj-22-14-1402, Raport i konsullatës austro-hungareze në Shkup drejtuar MPJ në Vjenë, 8 shtator 1912.
Kasum Seferi, Islam Pira, Hamdi Kurteshi, Zeqë Pira, Fetah Sadovina, Xheladin Guri, Halim Remniku, Ramë Toplana, Musli Velekinca, Bislim Çaushi – Begunca, Zejnë Lubishta, Halim Begunca, Murtez Begunca, Emin Brestovci – Muhaxheri, Ramadan Busavata, Mulla Idrizi, Sadik Klaiqi, Jakup Gjakova – Çaushi, Fetah Goshica etj. Shih: S. Brestovci, vep. e cit., f. 152-198.

References

Kryengritja shqiptare e vitit 1912 në dokumente serbe (në tekstin e mëtejmë: Dokumente serbe...), Përgatitur nga Zekeria Cana, Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 2008, f. 69.

Aliriza Selmani, Gjilani me rrethinë (1908-1912), Lidhja e Historianëve Shqiptar “Ali Hadri”, Prishtinë, 1998, f. 211.

Dokumente serbe..., f. 144.

Dokumente franceze për Shqipërinë dhe shqiptarët më 1912, Vëllimi I (në tekstin e mëtejmë: Dokumente franceze I...), zgjodhi, përgatiti dhe redaktoi Prof. dr. Muhamet Shatri, Instituti i Historisë – Prishtinë, Prishtinë, 2004, f. 113.

Arkivi i Institutit të Historisë në Tiranë (në tekstin e mëtejmë: AIHT), Vj-22-15-155, Raport i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar Ministrisë së Punëve të Jashtme (në tekstin e mëtejmë: MPJ) në Vjenë, 11 prill 1912.

Dokumente serbe..., f. 147.

AIHT, Vj-22-16-1648, Raport i zëvendëskonsullit austro-hungarez në Mitrovicë dërguar MPJ në Vjenë, 8 prill 1912; Dokumente serbe..., f. 155-156; Dokumente italiane për Lëvizjen Kombëtare gjatë gjysmës së parë të vitit 1912, hulumtuan, përzgjodhën dhe përgatittën: Prof. dr. Ramiz Abdyli dhe Prof. dr. Muhamet Shatri, Arkivi i Kosovës, “VJETAR”, nr. XXIX-XXX, Prishtinë, 2003, f. 261-262.

AIHT, Vj-22-13-1358, Informacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar MPJ në Vjenë, 1 maj 1912; A. Selmani, vep. e cit., f. 213.

Dokumente serbe..., f. 150.

Po aty, f. 164.

Po aty, f. 222.

Po aty, f. 204.

Zekeria Cana, Lëvizja Kombëtare Shqiptare në Kosovë 1908-1912, Rilindja, Prishtinë, 1979, f. 218.

AIHT, Vj-22-11-1104, Telegram i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar MPJ në Vjenë, më 8 shkurt 1912.

Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të Shqiptarëve – Shkup, Veprimtaria atdhetare e Hasan Prishtinës (dokumente), Përzgjedhjen dhe redaktimin: Skender Asani, Mehmet Prishtina, Sefer Tahiri, Shkup, 2012, f. 49; Ramiz Abdyli, Lëvizja Kombëtare Shqiptare (1911-1912), Libri 2, Instituti i Historisë – Prishtinë, Prishtinë, 2004, f. 137.

AIHT, Vj-22-2-235, Raport sekret i konsullit austro-hungarez në Selanik dërguar Ministrisë së Punëve të Jashtme në Vjenë, 31 janar 1912.

AIHT, Vj-22-6-609, Urdhër rezervat drejtuar konsullit të përgjithshëm në Selanik dërguar MPJ në Vjenë, 25 janar 1912.

Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave të Shtetit, Hasan Prishtina (Përmbledhje dokumentesh) 1908-1934, Përgatitur nga Kujtim Nuro dhe Nezir Bato, “8 Nëntori”, Tiranë, 1982, f. 51-55; Hasan Prishtina, Nji shkurtim kujtimesh mbi kryengritjen shqyptare të vjetit 1912, Rrokullia, Prishtinë, 2009, f. 7-12.

Naim Halimi, Lëvizja Kombëtare Shqiptare në trevën e Karadakut (1908-1912), Kumanovë, 2001, f. 224-225.

Z. Cana, vep. e cit., f. 209.

N. Halimi, vep. e cit., f. 225.

Dokumente italiane për LK gjatë gjysmës së parë..., f. 280.

Nevila Nika, Përmbledhje dokumentesh mbi kryengritjet shqiptare (1910-1912), Instituti i Historisë – Prishtinë, Prishtinë, 2003, f. 203.

Dokumente serbe..., f. 148 dhe 165.

Po aty, f. 181.

A. Selmani, vep. e cit., f. 216-217.

Akademia e Shkencave e Shqipërisë & Instituti i Historisë (grup autorësh), Historia e Popullit Shqiptar II – Rilindja Kombëtare vitet 30 të shek. XIX-1912, Tiranë, 2002, f. 468- 469.

Dokumente serbe..., f. 170-174.

Po aty, f. 192. 209 Po aty, f. 183.

R. Abdyli, vep. e cit., f. 234.

AIHT, Vj-22-20-2095, Raport i konsullit austro-hungarez në Mitrovicë dërguar ambasadës së Austro-Hungarisë në Stamboll, 18 qershor 1912.

AIHT, Vj-22-10-1027, Raport i ambasadës austro-hungareze në Stamboll dërguar MPJ në Vjenë, 24 qershor 1912.

R. Abdyli, vep. e cit., f. 236-237.

Dokumente serbe..., f. 256.

Agjencia Shtetërore e Arkivave të Kosovës, fondi: Gazetat dhe revistat, Sadullah Brestovci, Idriz Seferi – kreshniku i Karadakut, fejton, “Rilindja”, Prishtinë, 26.1.1970, f. 9.

AIHT, Vj-22-5-581, Telegram i konsullit austro-hungarez në Prizren dërguar MPJ në Vjenë, 22 maj 1912.

N. Nika, vep. e cit., f. 223; Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë & Instituti i Historisë, Akte të Rilindjes Kombëtare Shqiptare (1878-1912), përgatitur nga Stefanaq Pollo dhe Selami Pulaha, Tiranë, 1978, f. 240.

Dokumente serbe..., f. 225.

Maliq Osi, Qëndrimi i parisë turkomane ndaj vendimeve të Junikut dhe të kryengritjes së përgjithshme shqiptare të vitit 1912, “Jehona”, nr. 7/1977, viti XV, OBP “Nova Makedonija”, Shkup, 1977, f. 879-890.

Dokumente serbe..., f. 218.

Po aty, f. 263.

AIHT, Vj-22-20-2033, Infromacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadës së Austro-Hungarisë në Stamboll, 11 qershor 1912.

Dokumente franceze I..., f. 140.

AIHT, Vj-22-20-2091-2092, Raport i nënkonsullit austro-hungarez në Mitrovicë dërguar ambasadës së Austro-Hungarisë në Stamboll, 11 korrik 1912.

Dokumente serbe..., f. 311; Ramiz Abdyli, Shtypi bullgar mbi Kryengritjen e Përgjithshme Shqiptare të vitit 1912, “Gjurmime albanologjike” – seria e shkencave historike, nr. 25-1995, Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 1997, f. 126.

Dokumente franceze I..., f. 154.

Sadulla Brestovci, Lëvizja Kombëtare në Kazanë e Gjilanit – Islam Pira (1861-1931), Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 2008, f. 149.

A. Selmani, vep. e cit., f. 229-230.

Dokumente franceze I..., f. 190; R. Abdyli, vep. e cit., f. 296-297.

Dokumente serbe..., f. 354.

Eqrem bej Vlora, Kujtime (1885-1925), Përktheu nga gjermanishtja: Afrim Koçi, IDK- botim i tretë, Tiranë, 2012, f. 265; Udhëtime nëpër Ballkan (Kujtime nga jeta e Franc Baron Nopça), Pajisur me parathënie, shtojcë dhe përgatitur nga Robert Elsie, përktheu: Ilirjana Angoni, Plejad, Tiranë, 2007, f. 358; Ramiz Abdyli, Kryengritja e Përgjithshme e vitit 1912 dhe lëvizja e oficerëve, “Kosova” 24/25 2002/2003, Instituti i Historisë – Prishtinë, Prishtinë, 2003, f. 85-116; Stavro Skendi, Zgjimi kombëtar shqiptar 1878-1912, përkthyer nga Skënder Luarasi & Nestor Nepravishta, Phoenix & ShBLU, Tiranë, 2000, f. 385.

AIHT, Vj-22-1-131 & Vj-22-20-2090, Raporte të konsullit dhe nënkonsullit austro- hungarez në Mitrovicë dërguar MPJ në Vjenë dhe ambasadorit të Austro-Hungarisë në Stamboll, 18 korrik 1912; Dokumente serbe..., f. 360, 370 dhe 376.

Dokumente serbe..., f. 363; Dokumente ruse për Lëvizjen Kombëtare Shqiptare më 1912 (në tekstin e mëtejmë: Dokumente ruse...), hulumtuan, përzgjodhën dhe përgatitën: Prof. dr. Muhamet Shatri dhe Prof. dr. Ramiz Abdyli, Instituti i Historisë – Prishtinë, Prishtinë, 2006, f. 147.

Dokumente serbe..., f. 364.

Dokumente franceze I..., f. 194.

AIHT, Vj-22-20-2031, Relacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadorit të Austro-Hungarisë në Stamboll, 12 korrik 1912.

AIHT, Vj-22-3-351, Raport i atasheut ushtarak të Austro-Hungarisë në Stamboll dërguar shefit të Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë austro-hungareze, 25 korrik 1912; Dokumente ruse..., f. 159-160.

R. Abdyli, pun. i cit., f. 85-116.

Dokumente serbe..., f. 373.

AIHT, Vj-22-13-1390, 22-13-1388, Telegrame të konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar MPJ në Vjenë, 20, 22 dhe 23 korrik 1912; Dokumente serbe..., f. 381.

AIHT, Vj-22-20-2028, Raport i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadorit të Austro-Hungarisë në Stamboll, 19 korrik 1912.

AIHT, Vj-22-2-203, Telegram i konsullit austro-hungarez në Selanik drejtuar MPJ në Vjenë, 26 korrik 1912.

Dokumente franceze I..., f. 198.

A. Selmani, vep. e cit., f. 235; Dokumente italiane për Lëvizjen Kombëtare gjatë gjysmës së dytë të vitit 1912, hulumtuan, përzgjodhën dhe përgatittën: Prof. dr. Ramiz Abdyli dhe Prof. dr. Muhamet Shatri, Arkivi i Kosovës, “VJETAR”, nr. XXXI-XXXII, Prishtinë, 2004, f. 226.

Po aty, f. 237.

Dokumente serbe..., f. 395. 247 Po aty, f. 397.

AIHT, Vj-22-6-655, Raport i konsullit austro-hungarez në Selanik dërguar MPJ në Vjenë, 20 korrik 1912; Dokumente franceze I..., f. 153; Dokumente serbe..., f. 384.

AIHT, Vj-22-19-1990, Raport i konsullit austro-hungarez në Manastir drejtuar MPJ në Vjenë, 30 korrik 1912.

N. Nika, vep. e cit., f. 271.

AIHT, Vj-22-20-2026, Relacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadës së Austro-Hungarisë në Stamboll, 28 korrik 1912; Dokumente franceze I..., f. 208; R. Abdyli, vep. e cit., f. 322.

R. Abdyli, vep. e cit., f. 323; “Politika”, Beograd, 3041, 7/20, VII. 1912.

Po aty, f. 326.

N. Halimi, vep. e cit., f. 242.

AIHT, Vj-22-20-2026, Relacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadorit të Austro-Hungarisë në Stamboll, 28 korrik 1912.

Dokumente ruse..., f. 173.

Po aty.

Po aty, f. 178.

R. Abdyli, vep. e cit., f. 327.

Dokumente serbe..., f. 416 dhe 434.

N. Halimi, vep. e cit., f. 238.

“Politika”, Beograd, 3052, 18/31. VII. 1912.

Dokumente serbe..., f. 428.

Dokumente franceze I..., f. 223.

R. Abdyli, vep. e cit., f. 302; “Politika”, Beograd, 3061, 27.VII/10.VIII. 1912.

AIHT, Vj-22-84, Relacion i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar ambasadorit të Austro-Hungarisë në Stamboll, 5 gusht 1912.

A. Selmani, vep. e cit., f. 249.

AIHT, Vj-22-18-1878, Njoftim i përfaqësuesit austro-hungarez në Ferizaj dërguar MPJ në Vjenë, 29 korrik 1912; Dokumente serbe..., f. 447.

Dokumente serbe..., f. 436.

Po aty, f. 442.

Po aty, f. 447.

Dokumente italiane për LK gjatë gjysmës së dytë..., f. 255.

Dokumente franceze I..., f. 223.

N. Nika, vep. e cit., f. 286-288, 297.

Shukri Rahimi, Lufta e shqiptarëve për autonomi (1897-1912), Enti i Teksteve dhe i Mjeteve Mësimore i KSA të Kosovës, Prishtinë, 1978, f. 216.

A. Selmani, vep. e cit., f. 254-256.

N. Halimi, vep. e cit., f. 245.

Dokumente ruse..., f. 186.

Historia e Popullit Shqiptar II..., f. 489-490; Shaban Hashani, Ferizaj dhe rrethina 1873-1941, Ferizaj, 1998, f. 176.

A. Selmani, vep. e cit., f. 258-259; R. Abdyli, Shtypi..., f. 134.

Dokumente serbe..., f. 503.

Po aty, f. 469.

Dokumente franceze për Shqipërinë dhe shqiptarët më 1912, Vëllimi II, Zgjodhi, përgatiti dhe redaktoi: Prof. dr. Muhamet Shatri, Qendra e Studimeve Albanologjike – Instituti i Historisë-Tiranë, Toena, Tiranë, 2012, f. 97; Dokumente serbe..., f. 505.

R. Abdyli, vep. e cit., f. 370-371; A. Selmani, vep. e cit., f. 264.

“Politika”, Beograd, 3068, 2/15. VIII. 1912 & 3069, 3/16. VIII. 1912.

Dokumente franceze I..., f. 239.

AIHT, Vj-22-3-373, Telegram i konsullit austro-hungarez në Shkup dërguar MPJ në Vjenë, 14 gusht 1912.

ITShKShSh, Veprimtaria atdhetare e Hasan Prishtinës..., f. 78.

E. Vlora, Kujtime..., f. 278-282.

Dokumente franceze I..., f. 241.

AIHT, Vj-22-14-1402, Raport i konsullatës austro-hungareze në Shkup drejtuar MPJ në Vjenë, 8 shtator 1912.

Kasum Seferi, Islam Pira, Hamdi Kurteshi, Zeqë Pira, Fetah Sadovina, Xheladin Guri, Halim Remniku, Ramë Toplana, Musli Velekinca, Bislim Çaushi – Begunca, Zejnë Lubishta, Halim Begunca, Murtez Begunca, Emin Brestovci – Muhaxheri, Ramadan Busavata, Mulla Idrizi, Sadik Klaiqi, Jakup Gjakova – Çaushi, Fetah Goshica etj. Shih: S. Brestovci, vep. e cit., f. 152-198.

The cooperation of Mehmet Pashe Derralla with heads of the Gjilan kaza in the uprising of 1912

Authors

DOI:

Abstract

Keywords:

Downloads

References

References

Downloads

Published

How to Cite

Issue

Section

License

Similar Articles

rrethprojektit

About the Journal

mostviewed

Information

Language

Intelectual Rights

Similar Articles

Mehmet Pashe Deralla – distinguished warfighter of the national renaissance period

Patriotic activity of the minister of war, Mehmet Pashe Deralla

With Ismail Qemali there was Mehmet Pashe Deralla

The legend of Mehmet Pasha Deralla

Mehmet Pashë Deralla and the unfinished mission of the war for national liberation and unity

The personality of Mehmet Pasha Deralla in the folk songs

Following the path of the legendary – Mehmet Pashe Deralla

Shedding light upon the figure of general Mehmet Pashe Deralla

Founder of the Ministry of War and new national Albanian era (Mehmet Pashe Deralla)

The military vision of general Mehmet Pashë Deralla