Në shekujt XVI, XVII e XVIII, Perandoria Osmane në Ulqin i kushtonte një rëndësi të madhe arsimit në të gjitha shkallët - arsimit të ulët, arsimit të mesëm e të lartë, që arrihej në institucione arsimore, që quheshin mejtepe dhe medrese. Institucionet arsimore kishin karakter arsimor dhe edukativ. S…

Më shumë se një shekull më parë, Sami Frashëri, eruditi i shquar, ideologu i Rilindjes Kombëtare dhe kolosi i kulturës shqiptare dhe osmane, theksonte se kulturat e krijuara në Ballkan nuk duhet të jenë mure ndarëse, por ura bashkëpunimi dhe miqësie midis popujve të këtij rajoni. Si trashëgimi e kul…

Vakefët tradicionalisht kanë qenë institucione islame, në formë pasurish të tundshme dhe të patundshme, të lënë falas, me testament nga besimtarë të ndryshëm muslimanë. Vakefët janë të hershme sa vetë besimi islam. Ato vinin gjithnjë në rritje në tre drejtime: 1. Nga lënia vakëf, pasuri me testament…

Shehu helvetjan turk, Evlija Çelebiu qarkulloi tri herë nëpër tokën shqiptare, që asokohe ishte në përbërjen e Sulltanatit Osman dhe emërtohej Arnavutllùk: më 1660 nëpër pjesën e saj veriore, më 1662 nëpër të mesmen, ndërsa më 1670 nëpër jugun e saj. Kjo pjesë përbëhet nga Çamëria dhe Mollosia. Çamë…

Përgjatë gjysmës perëndimore të Gadishullit të Ballkanit, në Bosnjë, Serbi, Mal të zi dhe Shqipëri, janë gjetur mbetje të një race shumë të lashtë në shpella prehistorike. Kjo bashkësi primitive punonte bronzin me mjeshtëri, dhe ishin ndër të parët në Europë që filluan të përdorin hekurin. Origjina …

Objektet fetare formojnë një grup të veçantë të produkteve arkitektonikë dhe kërkojnë një kujdes të lartë për të ofruar performancë të lartë gjatë aktiviteteve respektive. Një nga kërkesat kryesore të objekteve fetare islame është përqendrimi, i cili më se i nevojshëm gjatë lutjeve. Në qoftë se përq…

Monumentet historike janë rrënjët që lidhin të tashmen me të shkuarën dhe të shkuarën me të ardhmen. Kjo mishërohet më së miri në thënien se “nuk ka të ardhme për ata që nuk kanë të kaluar”, prandaj popujt e përparuar të kaluarën nuk e shohin si një kryevepër antike që ruhet në qoshet e shtëpisë apo…

Ndërtimi i xhamive në Shqipëri nisi të shoqërohej edhe me ngritjen e shkollave fillore (mejtepeve), ose të shkollave të mesme (medreseve), ku besimtarët myslimanë arsimoheshin. Shpjegimi i mësimeve bëhej në gjuhën shqipe. Pranë këtyre medreseve u ngritën edhe biblioteka, të cilat me kohën u bënë të …

Pesëmbëdhjetë fshatrat e bashkësive blegtorale të krahinës së Kalasë Dodës shtrihen ne zonën veri-lindore te Shqipërisë, në veriperendim te masivit malore te Korabit. Kalaja e Dodës, me pozicionin e saj gjeostrategjik shumë të rëndësishëm nga ku sigurohet lidhja më e shkurtuar dhe më e lehtë midis U…

Qëllimi i këtij studimi ishte njohja e pozitës gjeografike të Maqedonisë, si dhe përhapja e Islamit dhe institucioneve arsimore islame në këto treva. Pasi libri i Evlija Çelebiut “Sijahatname” konsiderohet si burimi më i saktë dhe më i rëndësishëm i cili përfshin informacione të rëndësishme rreth je…

Shqipëria dhe mbarë hapsira shqiptare kanë një trashëgimi të pasur të besimit dhe institucioneve islame. Këto institucione janë dëshmuar për ndikim të fuqishëm në tërë jetën sociale, kulturore të shqipëtarëve musliman, duke vazhduar në harmoni me qytetarët e besimeve të tjerë. E theksoj këtë edhe ng…

Në arkivin e familjes Kopliku të Shkodrës gjendet një dokument me vlera për historinë sociale të fillimit të shekullit XVIII. Ditari është mbajtur në osmanishten e kohës me ndonjë dua në arabisht, sidomos kur shënon lindjen e një fëmije, martesën e një djali apo vajze apo vdekjen e ndonjë personalit…