Mitrush Kuteli është vetëm njëri ndër pseudonimet letrare që përdori Dhimitër Paskoja. Me të ai nënshkroi pjesën më të madhe të krijimeve të tij letrare, të gjitha prozat e tij. Jeta reale dhe jeta letrare e Dhimitër Paskos / Mitrush Kutelit krijojnë një dualitet të atillë, saqë duket se të dyja ent…

Në dy dekadat e fundme për veprën “Dranja” të Martin Camajt është shkruar jo pak. Në konferenca shkencore, në botime akademike e universitare dhe në teza disertacionesh, për këtë vepër janë nyjëtuar e shqiptuar vlerësime themelore, që lehtësojnë rihyrjen e saj në komunikim letrar e estetik me lexu…

Vepra e Kadaresë, në tërësinë e vet, përbën një nga rastet e rralla në të cilën lidhjet me referencat mitiko – përrallore rrokin gati të gjitha nivelet krijuese. Dhe, megjithatë pesha e rëndesës nuk e tërheq këtë vepër drejt modeleve strukturore dhe ligjërimore arkaike. Përkundrazi, siç është vënë …

Reklamat shqiptare janë relativisht të hershme. Ato datojnë (nisur nga kërkimet jo përfundimtare që kemi bërë në revistat, të përkohshmet politike, letrare të kohës) rreth viteve 1910. Reklamat janë bardh e zi. Ato jepen me shenja ortografike, renditje dhe konceptim pamor të ndryshëm. Rëndësia dhe …

Shenjat e para, ndonëse ende të ndrojtura e të matura, të rivlerësimit të veprës letrare të Gj. Fishtës si dhe të disa përfaqësuesve të tjerë nga më të mëdhenjtë e letrave shqipe, si të Z. Skiroit, F. Konicës, E. Koliqit, M. Kutelit etj., që pas ndalimit të veprës së tyre (në vitet 1945-1946) nga d…

Që nga mendimi i institucioneve akademike e gjer në opinionet e shumicës së lexuesve, në periudhën e monizmit, krijimtaria letrare e Gjegj Fishtës, edhe pse e censuruar, shpesh është shoqëruar me interpretime të gabuara. Sipas vlerësimit zyrtar “Vepra e tij kryesore, poema epike “Lahuta e Malësisë…

Fillimi i shekullit XX shqiptarët i gjeti pa shtet, pa gjuhë të përbashkët e pa alfabet të përbashkët. Është koha e përthyerjeve të mëdha në tokat shqiptare. Krijimi i shtetit shqiptar më 1912 shtroi një varg çështjesh që lidhen me funksionimin e shtetit të ri. Njëra ndër to qe nevoja për një gjuh…

Ka kaluar më shumë se një vit qëkurse leksikografia jonë dhe bota shkencore shqiptare u pasuruan me një vepër të re, që është e rrallë në llojin e vet, “Fjalor i gjuhës shqipe” të Mehmet Elezit. Hartimi i një vepre të tillë, me përmasa jo të zakonshme, realizohet përgjithësisht nga grupe autorësh q…

Në korrik të vitit 1945 në artikullin e S. Malëshovës “Roli i kulturës në Shqipërinë e sotme” vlerësohej dhe mbrohej ende me guxim vepra e Fishtës dhe e Konicës me argumentin se “ishte e lidhur ngushtë me Rilindjen e Shqipërisë” dhe kësisoj paraqitej si “pjesë e pandarë e trashëgimit tonë nacional”…

Në pamje të parë duket e vështirë të përcaktosh kufijtë e interpretimit, aq më e vështirë kur kufijtë e vetë veprës priren t’i kalojnë ato të interpretuesve të vet të mundshëm e të gjeneruar apo të gjenerueshëm nga vetë ajo. Kjo vendosje kufijsh mes veprës dhe interpretuesve, në vend të ndihmojë të …

Botimet kritike të veprave të autorëve të mëdhenj dhe studimet e tyre tekstologjike sot janë një mungesë e madhe për historinë e letërsisë shqipe dhe për historinë e gjuhës shqipe. Filologjia shqiptare, me gjithë të arriturat e konsiderueshme, vazhdon të ketë mungesa të ndjeshme në disa fusha të sa…

Ndonëse që nga botimi i “Fjalorit të gjuhës së sotme shqipe” (1980) kanë kaluar 28 vjet dhe gjatë kësaj kohe janë botuar edhe tre fjalorë të tjerë të bazuar në të, asnjë nga këto vepra nuk i është nënshtruar gjykimit kritik të gjuhëtarëve, përveç përgojimit prej profanëve. Ndryshe nga ç’ndodhi me “…