Nekropoli i Apollonisë - Tuma 1

Gërmime të viteve 1958-1959

Authors

  • Aleksandra Mano

Abstract

Nga gërmimet e ndërmarra në Apolloni gjatë vitit 1958 l) dhe 1959 një vend të rëndësishëm zënë dhe kërkimet në nekropolin e qytetit. Ato u përqëndruan kryesisht në zonën tumulare, e cila ndodhet në verilindje të fshatit Kryegjatë, jo larg rrugës këmbësore që shkon per Radostinë. Siç dihet edhe nga kërkimet
e mëparshme2), në këtë zonë gjenden varret më të lashta té qytetit të Apollonisë. Objekt i gërmimit tonë ishte një nga tumat më të mëdha, që shtrihej rreth 200 m. më në VL të tumave të zbuluara gjatë vitit 19563). Hapja e kësaj tume4) dha
rezultate të mira dhe me shumë interes që kanë të bëjnë me mënyrën e ndërtimit të varreve dhe tipet e tyre, me ritet e varrimit si dhe me sendet që u dhuroheshin të vdekurve. Kjo tumë mbulonte 136 varre të shumëllojshme dhe të periudhave
të ndryshme kohore. Këtu u zbuluan varre nga më të lashtat, të shek. VI- V, si dhe varre të shekujve IV-II para erës sonë. Në këtë vështrim studiali i materialeve të Tumës 1 paraqet një rëndësi të veçantë, mbasi na jep mundësi të hedhim sadopak dritë mbi disa problème të jetés ekonomike dhe sociale të qytetit. Në këtë punim do të përpiqemi të japim veçoritë kryesore që vihen re në
ndërtimin e Tumës 1, ritet e varrimit dhe tipet e varreve që ajo mbulonte, si dhe gjetjet e ndryshme që përbënin inventarin e té varrosurve. Meqënëse materiali i gjetur është relativisht i shumtë, në trajtimin e tij jemi munduar të evitojm hollësitë, duke i grupuar objektet sipas tipeve të tyre.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. V.D. Bllavatski — S. Islami, Gërmimet në Apolloni dhe Orik gjatë vitit 1958, B.U.SH.T SH.SH. 1, 1960, f. 51-112. Në këtë artikull nuk bëhet fjalë mbi gërmimet në nekropol (Tuma

  2. , meqënëse ato vazhduan edhe gjatë vitit 1959.

  3. C. Praschniker, Muzakhia und Malakastra, Archäologische Untersuchungen Mittelalbanien Osterr. Jahreshefte; Bd XXI-XXII/1, Wien 1922, f. 51-53; H. Ceka: Mbi historìkun e kërkimeve dhe gërmimeve arkeologjike në Apolloni, në B.U.SH.T., SH.SH, 1958, 4, f. 234; A Buda, Rezultatet e gërmimeve në nekropolin e Apollonisë në vitin 1956, B.U.SH.T., SH.SH. 1959, 2, f. 212-239.

  4. A. Buda, Po aty, f. 212.

  5. Në gërmimet bashkë me autoren e këtij punimi, morën pjesë bashkëpunëtorët e jashtëm: V. Llazari, Ll. Durolli, si dhe ishstudentët e Universitetit Shtet. të Tiranës: M. Korkuti, L. Papajani, K. Çomora, H. Shëngjergji, L. Davidi dhe A. Daci, të cilët plotësuan të gjitha vizatimet dhe dokumentacionin e nevojshëm. Fotografitë janë bërë nga M. Kallfa.

  6. I. Venedikov, Raspollozhenie na nekropola i organizacia na raskopkite prez 1947-1949, «Apollonia», Sofia 1962, f. 13-14.

  7. E.G. Kastanajan, Gruntovie nekropoli vosporskih godorov, "MIA"-69 Leningrad 1969, f.274; shiko literaturën e cituar aty për këtë çështje, shënimet 213,218,219 dhe 220.

  8. Hug, në Paul-Wissowa, Real-Encyel. S.V.

  9. T. Ivanov, Antiçna keramika ot nekropola na Apollonija, «Apollonia», Sofia, 1962, f. 168 Nr. 359.

  10. D. Feytmans, Les pithoi a reliefs de Vile de Rhodos, «BCH» LXXIV-1950, II, f. 136-180.

  11. A. Buda, Po aty, f. 238.

  12. H. Ceka, Muri rrethues i Apollonisë. B.U.SH.T. S.SH.SH., 1963, Nr. 3 f. 117-156; A. Mano, Të dhëna mbi qeramikën masive të Apollonisë përdorur si material ndërtimi, SH. 1965, Nr. 1, f. 3.

  13. E.G. Kastanajan, vep. cit, fq. 282, shih dhe literaturën e cituar: L.F. Silantjeva, Nekropot Nimfeja, «MIA», 69, Moskva-Leningrad, 1959, fq. 24.

  14. S. Anamali, Të dhëna mbi elementin ilir në qytetet antike Epidamn dhe Apolloni B.U.SH.T 1956, Nr. f. 19; H. Ceka, Mbi historikun e kërkimeve dhe gërmimeve arkeologjike, në Apolloni,. B.U.SH.T. SH.DH. 1958, Nr. 4, f.234.

  15. L. Rey, Albania 1932, 4, f. 8; A. Buda, vep. cit., f. 229; shih dhe Raporte të vitit 1950, voi II-të, f. 6 (dorëshkrimi ruhet në arkivin e sektorit të arkeologjisë).

  16. L. Rey, Albania 1932, Nr. 4, f. 23. Ndryshe nga konstatimi ynë, Rey i ka konsideruar varret. me tjegulla të rreshtuara në forme arke, si monumente mjaft të vai fera. I po këtij mendim i është dhe H. Ceka (Mbi historinë e kërkimeve. . . f. 228). Përkund azi në rastin tone ky tip varri në krahasim me varret e tjera paraqitet me inventar shumë n ë të pasur. Kështu varret

  17. e 93 kishin respektivisht nga 20 e 15 objekte të ndryshme.

  18. H. Ceka, Monetai antike të Dyrrahit. Dorëshk. ruhet në A. S. A.

  19. L. Rey, Vep. e cit., faqe 27, shënimi 24.

  20. L. Venedikov, vep. e cit., varri 103 faqe 23.

  21. A. Mano, Raport mbi gërmimet në nekropolin romak të Apollonisë në vitin 1962; (Dorëshk. ruhet në A.S.A).

  22. C. Praschniker, Por aty, Kol. 52; L.Rey, Albania, Nr. 4, f.23; S.Anamali, Raporte të vitit 1948 V. II, f. 112 (Dorëshk. ruhet në A.S.A.).

  23. S. Anamali. Dh. Budina, Gërmimet në nekropolin e Durrësit, B.U.SH.T., SH.SH. 1960, Nr.2, f.22. Dh. Budina, Raport mbi gërmimet në nekropolin e helenistik të Durrësit, gjatë vitit 1963, (Dorëshk. ruhet në A.S.A.).

  24. Diodori, XII, 30,2; shih dhe interpretimin e K. Schutt. Untersuchungen zur Geschichte der alten Illyrier, Dissertation Breslau 1910, f. 31, dhe te H. Cekës, Monetai e lashta të Dyrrahachionìt dhe të Apollonisë dhe të dhënat e tyre mbi gjendjen ekonomike dhe historinë e ilirëve të vendit tonë. B.U.SH.T., SH.SH. 1955, III, f. 17.

  25. Plutark, Solon, 21.

  26. L. Rey, Fouilles de la mission Française Exploration de la nécropole. «Albania», Nr. IV, Paris 1932, f. 13-16; A. Buda, Rezultatet e gërmimeve në nekropolin e Apollonisë në vitin 1956, B.U.SH.T., SH.SH., 1959, nr. 2, f. 212-245.

  27. Në fondet e muzeut arkeologjik të Durrësit ruhen fragmente gryke dhe parete të një pitosi shumë të madh, të ngjashëm me tipin e lartpërmendur. Simbas informatave të drejtorit të muzeut, V. Toçi këto fragmente janë gjetur rastësisht në vitin 1963 në zonën e nekropolit të qytetit antik, në të ashtuquajturat kodrat e Kokomanit.

  28. I.B. Zeest, Keramiçeskaja tara Bospora, «MIA» nr. 83, Moskva 1960, f. 17, 71, tab. 1,5.

  29. Atti della Accademia Nazionale dei Lincei, voi. XIV, 1960 Cela (Sicilia) Nuovi scavi f. 141 fig. 6,b).

  30. I.B. Zeest, Po aty, f. 72-74, Tab. 11,8.

  31. E. Hansen, Les abords du Trésors de siphnos à Delphes, «BCH», LXXXIV — 1960, II, faqe 393, fig. 7.

  32. Nr. inv. GV 24 dhe 31.

  33. V.D. Bllavatski, S. Islami, Vep. cit. f. 58; S. Anamali, Gërmime ne anën verilindore të qytetit të Apollonisë (Sektori C-1958 S.H 1964, Nr. 1, f. 150.

  34. Fr. Prendi, Dh. Budina, Kalaja e Irmajt (gërmime të vitit 1960) B.U.SH.T., SH.SH., 1963, Nr. 4, f. 31, f. 20; B. Dautaj, Zbulimi i qytetit Ihr Dimal, S.H, 1965, 1, f. 96.

  35. S. Anamali, Nekropoli helenistik i Epidamnit, B.U.SH.T, SH.SH., 1957, I, f. 3 8-39, fig. 10.

  36. L. Rey, Vep. cit. ; A. Buda, Vep. cit. Muzeu i Apollonisë, Nr. Inv. GV9.

  37. S. Anamali, Po aty, f. 39, fig. 11.

  38. L. Rey, Albania, IV,f.24, fig. 32, 1.

  39. T. Ivanov, Vep. cit. f. 250; Nr. 719, Tab. 127, Krahaso dhe literaturën e cituar prej tij.

  40. Jacopi, Scavi nella necropoli di Jaliseo, «Clara Rhodos» III, f. 82, fig. 73, e tab. Ill; Corpus Vassorum Antiquorum, Rodi, I, III, F.) Tav. 2, fig. 3.

  41. T. Ivanov, Vep. cit. Sofia 1962, f. 212, Nr. 520, Tab. 112.

  42. L. Rey, Vep. cit. ; A. Buda, vep. cit.

  43. CVA, München, 1940, Tab. 2,15; Krahaso dhe Payne, «Necro Corinthia», Nr. 1263.

  44. Stucchi: «Oizkov protoattico», «Revista dell'Instituto nazionale d'archeologia e storia dell* arte», «Nuova Seria, anno Vili. Roma 1959, f. 5-58, fig. 21.

  45. Callipolitis — Feytmans, Evolution du plat Corinthien, «BCH», LXXXVI — 1962 — I, f 154, (no. 62,68 dhe 79).

  46. V.D. Bllavatski, Istorija antiçnoj raspisnoj kercmiki, Moskva, 1953, f. 50, tab. VII. No. 94..

  47. V.D. Bllatavski, Po aty, f. 21.

  48. L. Rey, Tombeaux macédoniens découverts à Zeitenlik prés de Salonique, «Albania» II, Paris,. 1927, f. 28-47.

  49. R.M. Burrcws-P.N. Ure, Kothons und vases of allied types». Journ. of Hell. Stud. «XXXI_ 1911, f. 74, fig. 3,4, ne f. 75; Pernice, Kotken und Räuchergerät, «Jahrbuch» XIV, 1899, f. 60.

  50. «Clara Rhodos,» III, 1929, f. 212, viz. 209, Varri CXCVII; L.F. Silantjeva, vep. cit. f. 41, fig. 18.

  51. A. Buda, Rezultatet e gërmimeve. . . f. 217, fig. 6.

  52. A. Buda, Po aty, f. 233, Nr. 8,9, fig. 25 e.

  53. L. Rey, Albania, III, Paris 1938, f. 38.

  54. A. Buda, Po aty, f. 221-222, fig. 11.

  55. P.C. Sestieri, Bolli amf or ari Rodi a" Albania, «Epigraphica» Anno III, Fase. 4, Milano 1941,; A, Mano, Vula amforash të pabotuara, B.U.SH.T., SH.SH., 1963; Nr. 2, f. 86-115.

  56. V.D. Bllavatski, Vep. cit., f. 141, Tab. VI, Nr. 66.

  57. Po aty, f. 139.

  58. Po aty, f. 54, Tab. VIII, Nr. 115, 116.

  59. CVA, München, 1939, I. Tab. 27,2,1390.

  60. CVA, Athènes — Musée National, Tab. 6, Nr. 1 e 2.

  61. CVA, Munchen, 1949, Branschweig, Taf.11. Nr.10; Langlotz, Griech, vasen in Wurzburg, S.69; V.D. Bllavatski, Vep. e cit. 54, Tab. VIII, 117.

  62. T. Ivanov, Vep. e cit. f. 82-83, Tab. I, 3,6,8; Krahaso dhe literaturën e cituar prej tij.

  63. P. Orsi, La necropoli di Licodia Eubea, «RM». XIII, 1898, f. 321. fig. 30.

  64. T. Ivanov, Vep. e cit. f. 84-85, Tab. 2, Nr. 17.

  65. T. Ivanov; Grëcka keramika ot grad Stalin v Sofijskja Muzej, «IVAD» IX, 1953, f. 43, fig.71 a; T. Ivanov, Antiçna keramika. . . f. 83, Tab. 2, Nr. 12.

  66. CVA, Copenhague, Musée National, III, 1, pi. 166, fig. 5,8 e 9.

  67. V.D. Bllavatski, Vep. cit., f. 46.

  68. CVA, British Museum, London; 1931, fash. 6, group III, Ic. plates 88, 8,9.

  69. CVA. Copsnhagus-Musee National IV C, style protoitaliote, p. 233, 2-b; CVA, Italia, musso provinciale Castromsdiano di Lecce. P. Romanolli, Vol. IV. Milano-Roma, IV Dr. Stile Apulo, Tab. 5, No 4; CVA, Siracusa-R. Musso Nazionale, III, Tav. 22.

  70. V.D. Bllavatski, Vep. e cit. f. 39, tab. II 21.

  71. CVA, Copenhague, Musée National IV, CP, 236 fig. 2 a-b Vases à figures rouges de l'Italie Meridionale.

  72. T. Ivanov, Vep. e cit. f. 137 Nr. 226 e 227 (Tab. 61).

  73. CVA, Copenhague Musée National III, I, pi. 169 5 dhe IV, C. pi. 272; 1; Oxford, fase. 1, III, pi. 45, 9.

  74. V, Machioro, Per la storia della ceramografia italiota, në Rom. Mitt. XXVII, f. 163-188.

  75. T. Ivanov, vep. cit. fq. 95-100, Tab. 13-14. Shiko dhe literaturën cituar prej tij.

  76. Skena të tilla të ngjashme janë të zakonshme në qeramikën m? figura të kuqs të shîk. V-I V

  77. para erës sonë: CVA, Lecce museo Provinciale. Tav. 41,7; Salomon Reinach, Repzrtoir e des Vases Peints Grecs et étrusques, Tome I, Paris 1899.

  78. T. Ivanov, Vep. e cit. f. 90-91, nr. 29, Tab. 8 dhe nr. 30, Tab. 9 dhe 10.

  79. Idem, faqe 91, nr. 42, Tab. 12.

  80. Idem, f. 103, nr. 59, Tab. 46.

  81. T. Ivano.', Vep. e cit. f. 184-185, nr. 428, e 431, Tab. 101.

  82. V.F. Gajdukeviç. Nekropol nekotorih bosporskih gorodov. «MIA» 69, 1959, f. 150, fig. 7a; T. Ivanov, Vep. e cit. f. 180-181, nr. 405, 406 e 407 Tabi. 100 e 101. Ky konsideron këta kilikê si prodhima atike të çarekut të treLë të shîk. V para erës sonë (rreth vitit 430).

  83. T. Ivanov, Vep. cit., f. 193, nr. 482, Tab. 105.

  84. V.D. Bllavatski, Vep. e cit. f. 48, Tab. VII, nr. 82.

  85. T. Ivanov, Vep. cit., f. 201, nr. 490, Tab. 109.

  86. T. Ivanov, Vep. e cit. f. 217, nr. 543-545. fig. 85, Tab. 115.

  87. V. Technau, Griechische Keramik im Samischen Heraion, «AM», Band, LIV, 1929, f. 41-48, fig. 33; T. Ivanov, Vep. e cit. f. 218, Nr. 546-550, fig. 86, Tab. 117.

  88. T. Ivanov, Vep. e cit. f. 222, nr. 568, fig. 86, Tab. 117; shih dhe liter, e cituar prej tij.

  89. CVA, Braunschweig Herzog. Anton Ulbrich- Museum, Atische Firnisware, Tafel 29 fig. 3 (331). München 1940.

  90. CVA, Copenhague, Musée National, II-III, PI. 179, fig. 8,9,10,11,12.

  91. R. Eilman,O lympiabericht III Winter 1938/39 ; Die Südhalle Keramischer Befund, «Jahrbuch», Band 56, 1941, f. 55, fig. 47 (AA).

  92. T. Ivanov, Vep. e cit., f. 153, nr. 283, Tab. 82, si dhe lit. e cituar prej tij.

  93. Idem, Vep. e cituar, 153-154, nr. 285, Tab. 81; krahaso dhe literaturën e cituar prej tij.

  94. S. Anamali, GSrmirmt në anën VL. . . f. 145; Tab. VI.

  95. Svetana Dremsizova, Terakoti ot nekropola na Apollonija, «Apollonia», Sofia, 1962, f. 277 shën. 1.

  96. L. Rey, Albania, IV, viti 1932, Paris, f. 25, fig. 27; S. Anamali, Nekropoli. . . f. 44, fig. 19.

  97. S. Anamali. Po aty, f. 43, fig. 17.

  98. S. Dremsizova, Vep. e cit.

  99. J. Mladenova, Predmeti ot stëklo i alabaster ot nekropola na Apollonija, «Apollonija», Sofia, 1962, f. 309; krahaso dhe literaturën e cituar prej saj.

  100. J. Mladenova, Pogrebalnite ot nekropola na Apollonia, «Apollonia» Sofia, 1962, f. 288, shih dhe literaturën e cituar prej saj.

  101. S. Reinach, Une nécropole en Albanie Anthropologie XII, Paris 1901, f. 665, fig. 3.

  102. S. Anamali, H. Spahiu — Varreza e hershme mesjetarë e Krujcs, B.U.SH.T., SH.SH. 1963, nr. 2, f. 43, Tab. X; shih dhe S. Anamali, La nécropole de Kruje, Studia Albanica 1964, 1, f. 153, Tab. VII, 2-8.

  103. S. Anamali, — H. Spahiu, Po aty, f. 48.

  104. Metapont ; Sylloge numorum Graecorum Italy Paît II, Copenhagen, 1942 Tab, 24,25

  105. nr, 1205, 1204, 1207. Panormus: Syll. num . Graec. Sicyly, Part I. Copenhagen 1942. Platte II, nr. 501-502,

  106. B.Filov, I.Welikow, Grabügel funde aus Duvanlii in Südbulgarien, ««Jahrbuch» XLV, 1930 f. 314, fig. 36; shih dhe I, Velikov, Magilni grcbri nchcdki et Euxanli Izvestja BA I, Sofia, 1932, VI, f. 28.

  107. L.Rey, Découverte d'un miroi'- de style archaïque grec, Albenia 3, 1928, Paris, f, 31-28.

  108. W. H;lbig, Ein Homerischer Rundschild mit einen BÜgel (Bronzeschild aus der Nekropole

  109. von Kyme, Jahreshefte d. Osterreich. Archaelog. Institutes in Wien; 1909, f. 61, fig. 44; krahaso dhe Ognenova L. Opit rekonstrukcii dvuh shitov iz Trakii Izv. Arkeol. inst. XVIII, 1952, f. 93-117 (s) 118(9).

  110. Chronique des fouilles en 1953, Agora, Athènes «B C H» LXXVIII, 1954-1, f. 105, fig. 107.

  111. S. Islami, H. Ceka, Nouvelles données sur Vantiquité illyrienne en Albanie, S.A. Tirane 1964, 1, f. 102.

  112. S. Islami — H. Ceka, Vep. cit. 1964, 1, f. 102, (Tab. XI, 7, dhe XII, 8).

  113. T. Ivanov, Pamjetnik ot Pautalia, Isvestja na arkeologiçeskia Institut XXII, Sofia 1960, f. 211, fig. 8 (a, b).

  114. Venedikov, Metaliçeski i kosteni precinteti ot nekropola na Apollonia, Apollonia — Sofia:

  115. , f. 316.

  116. Kështu quhen prej banorëve të Myzeqesë bizat prej diuri, që ala i përdorin për thurje rrjetash peshkimi. Ekzemplarë të tillë ruhen ne fcndet einografike le Muzeumit arkeologjik- etnografik, Tirane.

  117. B. Pharmakowsky, Archäologische Funde im Jahre 1913. Russaland, Jahrbuch XXIX, 1914. f. 216, 19; Chronique des fouilles en 1955, Irascs ECH, LXXX — 1956, I, f. 425, fig. 33.

  118. A. Conze Die Attischen Grabreliefs, I; pi. 29.

  119. L. Bernabo Brea, / rilievi tarantini in pietra tenera, Riv. dell'Instituto nazionale d'Archeologia e Storia dell arte, Nuova Serie, Anno 1, — Roma 1952, f. 42-43, fig. 26.

  120. S. Anamali, Gërmime ne anën VL...f. 142-151.

  121. A. M ano, Të dhëna mbi qerantikën...SH, 1965, 1, f. 55-75

Downloads

Published

2023-08-24

How to Cite

Mano , A. (2023). Nekropoli i Apollonisë - Tuma 1: Gërmime të viteve 1958-1959. Iliria, 1(1), 103–207. Retrieved from https://albanica.al/iliria/article/view/2667

Issue

Section

Articles