Prevalenca dhe faktorët e riskut të kariesit dentar në fëmijërinë e hershme në komunitetet rurale shqiptare: një studim cross-sectional

Autorët

  • Elsa Metalla

DOI:

https://doi.org/10.55312/op.vi2.6139

Abstract

Të dhëna të përgjithshme: Kariesi dentar në fëmijërinë e hershme (KFËH) është një problem mjaft i përhapur i shëndetit publik në Shqipëri, veçanërisht në zonat rurale, ku qasja ndaj shërbimetve den-tare është shpesh e kufizuar. Shkalla e lartë e prevalencës dhe dallimet e mëdha rajonale theksojnë nevojën për të identifikuar determinantët për parandalimin e tyre. Objektivi: Qëllimi i këtij studimi ishte përcaktimi i prevalencës së kariesit dentar në fëmijërinë e hershme (KFEH) dhe matja e faktorëve të riskut të lidhur me KFEH ndër fëmijët e moshës 3 deri në 6 vjeç në tre rrethe rurale të Shqipërisë: Krujë, Lezhë dhe Fier. Metodologjia: Në këtë studim cross-sectional të kryer në fëmijët e moshës 12 deri <60 muajsh (n=487), u përdorën të dhënat nga ekzaminimet dentare dhe një pyetësor i plotësuar nga prindërit apo kujdestarët. Pyetësori përfshinte informacione mbi zakonet ushqimore, praktikat e higjienës orale dhe statusin socio-ekonomik. Analiza e regresionit logjistik u përdor për të përcaktuar faktorët e riskut për KFEH me rëndësi statistikore. Rezultatet: Incidenca kumulative e KFEH ishte 52.8%, me dallime ndërmjet rretheve (Krujë: 48.2%, Lezhë: 59.1%; Fier: 51.1%). Faktorët kryesorë të riskut për KFEH ishin konsumimi i shpeshtë i pijeve të gazuara të sheqerosura (OR=2.84, 95% CI: 1.92-4.18), larja e dhëmbëve në mënyrë jo të rregullt (OR=2.31, 95% CI: 1.58-3.37) dhe kontrollet jo rutine në shërbimin dentar (OR=1.89, 95% CI: 1.27-2.81). Konkluzionet: Gjetjet tona tregojnë një prevalencë shumë të lartë të KFEH në komunitetet rurale në Shqipëri dhe identifikojnë faktorë risku të modifikueshëm, të cilët kërkojnë ndërhyrje të mirëpërcakt-uara. Rritja e aksesit në shërbimet dentare së bashku me programet edukative të shtrira në komunitet mund të jenë të dobishme për uljen e incidencës së KFËH.

Keywords:

Kariesi në fëmijërinë e hershme, KFEH,komuniteti rural, shëndeti oral, Shqipëria, shëndeti publik dentar, stomatologjia parandaluese

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Elsa Metalla

Departamenti i Stomatologjisë, Specializimi "Ortognatodonci" Albanian University

References

  1. World Health Organization. (2023). Oral health surveys: Basic methods. Geneva: WHO.

  2. Hysi D, et al. (2022). Dental Healthcare System in Albania: A Review of Changes and Current Challenges. Community Dental Health, 39(1), 12-18.

  3. European Academy of Paediatric Dentistry. (2023). Guidelines on Prevention of Early Childhood Caries. European Archives of Paediatric Dentistry, 24(1), 1-12.

  4. Phantumvanit P, et al. (2021). WHO Global Consultation on Public Health Intervention against Early Childhood Caries. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 49(2), 105-112.

  5. Albanian Institute of Statistics. (2023). Health and Demographics Report 2022. Tirana: INSTAT.

  6. Petersen PE, et al. (2022). The global burden of oral diseases and risks to oral health. Bulletin of the World Health Organization, 100(1), 1-11.

  7. Çela E, et al. (2021). Oral Health Status of Children in Albanian Rural Communities: A National Survey. Journal of Public Health Dentistry, 81(2), 142-149.

  8. American Academy of Pediatric Dentistry. (2023). Policy on Early Childhood Caries: Classifications, Consequences, and Preventive Strategies. Pediatric Dentistry, 45(6), 79-81.

  9. Tinanoff N, et al. (2022). Early childhood caries epidemiology, aetiology, risk assessment, societal burden, management, education, and policy: Global perspective. International Journal of Paediatric Dentistry, 32(1), 8-22.

  10. Albanian Ministry of Health. (2023). National Oral Health Strategy 2023-2028. Tirana: Ministry of Health.

  11. Kassebaum NJ, et al. (2022). Global, Regional, and National Prevalence, Incidence, and Disability-Adjusted Life Years for Oral Conditions. Journal of Dental Research, 101(6), 619-625.

  12. Sheiham A, James WP. (2021). Diet and Dental Caries: The Pivotal Role of Free Sugars Reemphasized. Journal of Dental Research, 100(4), 377-384.

  13. Ramos-Gomez F, et al. (2022). Understanding and Addressing Early Childhood Caries among Young Children Living in Low-Income and Middle-Income Countries. International Dental Journal, 72(4), 449-458.

Downloads

Published

2024-12-20

How to Cite

Metalla, E. (2024). Prevalenca dhe faktorët e riskut të kariesit dentar në fëmijërinë e hershme në komunitetet rurale shqiptare: një studim cross-sectional . Optime, (2), 87–100. https://doi.org/10.55312/op.vi2.6139

Numër

No. 2 (2024): Optime

Section

Artikuj

Categories

License

Copyright (c) 2024 Optime