Sfidat e ruajtjes së natyrës njerëzore të drejtësisë.

Rasti i Shqipërisë

Abstract

Inteligjenca artificiale dhe ligji, të cilët kanë qenë në qendër të vëmendjes së diskutimeve të fundit politike dhe akademike, janë dy tema kryesore të strukturës sonë sociale të cilat po pësojnë ndryshime themelore. Kur bëhet fjalë për rastin e Shqipërisë, një shqetësim që me të drejtë do të lindte është: si do të ndikojë në gjyqësor ky automatizim artificial që ka zënë rrënjë në ekzekutivin dhe legjislativin? Ky studim do të shqyrtojë se si automatizimi i drejtësisë procedurale do të ndikonte në sundimin e ligjit dhe të drejtën për një gjykim të drejtë në Shqipëri, në krahasim me vendet me institucione të forta demokratike. Për më tepër, ky hulumtim analizon nëse ekziston një domosdoshmëri për të mbajtur një aspekt njerëzor në procesin gjyqësor, duke ngritur çështjen e rolit dhe rëndësisë së një mendjeje njerëzore prapa marrjes së vendimeve gjyqësore? Duke analizuar në mënyrë kritike literaturën përkatëse mbi integrimin dhe ndikimin e inteligjencës artificiale në sisteme të ndryshme ligjore, do të mblidhen të dhëna cilësore për të propozuar rekomandime për përmirësimin e legjislacionit vendas shqiptar. Ky studim fut një qasje të re në fushën e së drejtës duke kryer një analizë krahasuese të përdorimit të inteligjencës artificiale kundrejt inteligjencës njerëzore. Duke theksuar ndikimin specifik të këtyre teknologjive në nivele të ndryshme të sistemit gjyqësor, duke përfshirë gjykatat e shkallës së parë dhe të apelit kundrejt gjykatave supreme dhe kushtetuese, ky kërkim ofron një perspektivë të re mbi integrimin e inteligjencës artificiale në proceset ligjore të vendim-marrjes.