Kostaq Cipo dhe Fjalori i gjuhës shqipe, 1954

Abstract

Para 60 vjetësh, gjatë komemorimit të ceremonisë së vdekjes së Kostaq Cipos, një anëtar i Institutit të Shkencave dhe figura të njohura si Kol Paparisto, Aleksandër Xhuvani, Gjovalin Lika, Kahreman Ylli, Aleks Buda, Mahir Domi, Shefqet Musaraj, Dhimitër Shuteriqi, Sotir Kuneshka dhe Sali Mborja shkruajnë se "në një kohë të shkurtër prej pesë vjetësh, ai hartoi dy vepra mbi gramatikën dhe sintaksën e shqipes, që shënojnë hapa të rëndësishme përpara në fushën e gramatologjisë shqipe. Ai pati pjesë kryesore në përpunimin e ortografisë dhe, pse i penguar nga sëmundja, drejtoi punimet për fjalorin e gjuhës shqipe, ku pasqyrohet eksperienca e pasur dhe njohja e tij e thellë e gjuhës. Me një punë të kujdesshme shkencore ai përgatiti botimin kritik të disa veprave të autorëve tanë klasikë." Edhe pse i sëmurë, K. Cipo vazhdoi punën dhe qëndroi në krye të punës për fjalorin. Në mars 1951, ai tha se "do të jetë ndihmë e madhe për shkollat dhe zyrat. Është një fjalor që ka një organizim dhe ton të veçantë. Çdo fjalë ka definicionin e saj të përpunuar dhe të stilizuar, bashkë me shprehjen e saj frazeologjike kur është e nevojshme. Çdo fjalë i është dhënë kuptimi konkret, kuptimi abstrakt dhe kuptimi imagjinar, kur ka pasur nevojë. Gjendet gjithashtu terminologjia e lëndëve të mësimit dhe ajo e disa Departamenteve. Fjalori përfshin fjalë nga gjuha letrare dhe ato nga ajo popullore, duke përfshirë fjalë edhe me origjinë të huaj, si fjalët turke të folklorit. Zyrtarët dhe studentët do të gjejnë aty fjalë me kuptime të zgjeruar dhe të kufizuara, dhe gjithashtu shprehje të një apo tjetër province. Në fjalor janë përfshirë edhe dy - treqind fjalë nga fusha shoqërore-politike, me definicionet marrë nga fjalorët sovjetikë të rinj." K. Cipo shpjegoi "me sa dashuri dhe pasion ka punuar Komisioni i Fjalorit dhe si gjatë punës ata fituan një përgatitje në fushën e leksikografisë, e cila mbetet për lexuesin për t'i menduar." Në këtë përvjetor të lindjes dhe vdekjes së profesorit, ne transmetojmë mesazhin se kjo punë qëndron si një pikë referimi në leksikografinë njëgjuhëshe, por gjithashtu na bënë të përkulemi me respekt para punës së jashtëzakonshme të bërë nga hartuesit dhe mbi të gjitha nga drejtuesi i tyre.