Konsulta gjuhësore e Prishtinës, 1968

Autorët

  • Melihate Zeqiri

DOI:

https://doi.org/10.59164/univers.v23i23.618

Abstrakti

Në këtë trajtesë, është bërë një studim empirik i mënyrës sesi është organizuar Konsulta Gjuhësore, kontributi dhe ndikimi që është dhënë nga intelektualët e kohës, për të vazhduar më tej implementimin e sloganit “Një komb-një gjuhë letrare kombëtare”. Puna e bërë nga studiuesit e mirëfilltë, i hapi rrugë organizimit të Kongresit të Drejtshkrimit 1972, në të cilin u vendosën rregullat drejtshkrimore.

Në diskutimet e Konsultës shtroheshin dy aspekte të çështjes: njëri kishte të bënte me zgjedhjen e kodit, përkatësisht me mundësinë që dallimet midis dy varianteve gjuhësore të rrafshoheshin, ndërsa aspekti i dytë prekte drejtpërsëdrejti çështjen që shqiptarët duhet të kishin vetëm një gjuhë të shkruar. Mendohej se ekzistenca e dy varianteve të gjuhës letrare mund të kishte implikime shumë më të gjera nacionale-politike. Vendimi kryesor i Konsultës ishte pranimi i menjëhershëm i projektit të përmendur nga Tirana për një gjuhë të vetme letrare si gjuhë e shkrimit për shqiptarët e Jugosllavisë. Vërejtjet e shumta për detajet lidhur me kodin do të dërgoheshin më tej për shqyrtim. Rezoluta u mbështet publikisht nga kryetari i Kuvendit të Krahinës, Fadil Hoxha. Konsulta gjuhësore e Prishtinës në të vërtetë i dha fund zhvillimit paralel të dy gjuhëve të shkrimit. Kongresi i Drejtshkrimit katër vjet më vonë në Tiranë vetëm e vërtetonte këtë gjendje të krijuar.

Akademik Idriz Ajeti është njeriu që ia kushtoi jetën e tij gjuhës shqipe. Ai ishte një përkrahës i fuqishëm i gjuhës së njësuar. Me vështrimet e tij pozitive e konvergjente në historinë e formimit e të zhvillimit të shqipes letrare, Ajeti shtroi rrugën për vendimin historik të Konsultës Gjuhësore të Prishtinës 1968, “Një komb- një gjuhë letrare kombëtare”!

Fjalët kyçe:

Konsulata Gjuhësore e Prishtinës, variante gjuhësore letrare, Idriz Ajeti

References

  1. Ajeti, I. “Rruga e njësimit të shqipes letrare”, “Probleme të gjuhës letrare shqipe dhe të drejtshkrimit të saj”, 1972, Tiranë, f. 105.

  2. Ajeti, I. “Rruga e njësimit të shqipes letrare në Kosovë”, “Studime filologjike”, 1978, Tiranë.

  3. Ajeti, I. “Çështje të gjuhës letrare shqipe”, “Studime gjuhësore IV”, Rilindja, 1989, Prishtinë.

  4. Ismajli, R. “Gjuhë dhe etni”, “Rilindja”, 1991, Prishtinë.

  5. Ismajli, R. “Në gjuhë” dhe “për gjuhë”, 1998, Pejë, f. 177-189.

  6. Ismajli, R. “Standarde dhe identitetet”, Dukagjini, Pejë ,2003, f. 91-95/ 117-119.

  7. Ismajli (1982), Rexhep. “Idriz Ajeti për historinë e gjuhës shqipe”, “Rilindja”, Prishtinë, 21.8

  8. Figurë qendrore e studimeve të shqipes; Konferencë shkencore “Profesor Idriz Ajeti në 100-vjetorin e lindjes”, Instituti Albanologjik, Prishtinë, 2017.

  9. Studime 14/ 2007. Me rastin e 90-vjetorit të lindjes së akademik Idriz Ajetit, ASHAK, Prishtinë, f. 273.

  10. Shqipja standarde dhe gjendja aktuale e përdorimit të saj; Konferencë shkencore, kolegji “Iliria”, Prishtinë, 2018.

  11. “Ortografia e gjuhës shqipe”, 1964, (Komisioni: Dr. I. Ajeti, kryetar; Dr. P. Janura, S. Drini, H. Vokshi, M. Bardhi, I. Mulaku, M. Isaku, Xh. Gega dhe L. Luçaj), Beograd, 66.

  12. “Përparimi” nr. 3-4: 1968, f. 325-326. DOI: https://doi.org/10.1243/03093247V034325

  13. “Fjalori enciklopedik shqiptar” (1985).

  14. http://ashak.org/?cid=1,45,639

Botuar

2023-02-16

Si të citoni

Zeqiri, Melihate. 2023. “Konsulta gjuhësore E Prishtinës, 1968”. Univers 23 (23):128-41. https://doi.org/10.59164/univers.v23i23.618.

Numri

Seksioni

Horizonte Shoqërore