Muzeu Kombëtar i Përgjimeve “Shtëpia me gjethe” në përballje me të kaluarën

Authors

  • Etleva Demollari

Abstract

Ky punim ka për qëllim të tregojë rolin e Muzeut Kombëtar të Përgjimeve “Shtëpia me Gjethe” në përkujtimin e dhunës gjatë regjimit komunist në kuadër të drejtësisë tranzicionale si muze, memorial dhe vend kujtese i një trashëgimie të vështirë, dhe mënyrën se si mësohet mbi komunizmin në muze. Trashëgimia kulturore materiale mbart nocionet e vazhdimësisë së njerëzimit dhe lidh të tashmen me të kaluarën. Mirëpo trashëgimia materiale nuk shihet vetëm si një bartës ose një përfaqësim i identiteteve, por dhe si materializim apo objektizim i identitetit. Trashëgimia fizike është një dëshmi se e kaluara ka ekzistuar dhe ende ekziston sot. Kur identiteti i materializuar i trashëguar është një identitet që njerëzit sot nuk duan ta kenë ky mund të bëhet problematik.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Macdonald (2009) Difficult heritage : Negotiating the Nazi Past in Nuremberg and Beyond fq. 10

  2. Lowenthal, D., (1996) Possessed by the past : the heritage crusade and the spoils of history New York: Free Press fq. 14 dhe Logan, W. & Reeves, K. (eds.) (2008) Places of pain and shame : dealing with “difficult heritage” Abingdon: Routledge fq. 1

  3. Jokilehto, J. (2005) Definitions of Cultural Heritage References to Documents in History ICCROM Working Group ‘Heritage and Society’ fq. 5

  4. Graham, B., Ashworth, G. J. & Tunbridge, J. E. (2005) “The uses and abuses of heritage” në: Heritage, museums and galleries : an introductory reader ed. Corsane, G. London: Routledge, fq. 15.

  5. Macdonald (2006) “Undesirable Heritage : Fascist Material Culture and Historical Consciousness in Nuremberg” fq.9

  6. Light, D. (2000) “An Unwanted past : Contemporary tourism and the heritage of communism in Romania” In: International Journal of Heritage Studies 2000, fq 22.

  7. Në vitet e para të demokracisë, flamurit në qendër të mozaikut iu hoq ylli me pesë cepa dhe gërmat PPSH. Për shkak të ideologjisë komuniste të shprehur nga kjo vepër arti, ka pasur mendime kontradiktore mbi ruajtjen e tij. https://www.shqiperia.com/Te-hiqet-mozaiku ideologjiknga-Muzeut-Historik-Kombetar.3269/

  8. http://www.hapur.al/2018/03/22/teatri-kombetar-rakipllari-nuk-preketasgje-nga-arkitektura-sovjetike-shtepia-gjethe-behet-shtepi-muze-tkprishet/ Gazetari Robert Rakipllari në emisionin ‘Studio e Hapur’ gjatë debatit me kryeministrin, Edi Rama.

  9. http://www.gsh.al/2018/03/30/debati-mbi-komunizmin-xhufi-tepelenaska- qene-aushvic-tufa-enverist-vjeter-ja-deshmite/

  10. Light, D. (2000) “Gazing on communism : Heritage tourism and postcommunist identities in Germany, Hungary and Romania” In: Tourism Geographies 2000:2 fq. 157 . Ashworth vë në dukje se ky argument nuk qëndron pasi dhuna dhe represioni përsëriten edhe pse njohuritë tona rreth dhunës në të kaluarën janë rritur. Ashworth (2008) fq. 241.

  11. Macdonald, S. (2009) Difficult heritage : Negotiating the Nazi Past in Nuremberg and Beyond London: Routledge, fq. 5.

  12. Macdonald, S. (2009) Difficult heritage : Negotiating the Nazi Past in Nuremberg and Beyond London: Routledge fq. 3.

  13. Light, D. (2000) “Gazing on communism : Heritage tourism and postcommunist identities in Germany, Hungary and Romania” In: Tourism Geographies 2000:2, fq. 159

  14. Long, C. & Reeves, K. (2008) “‘Dig a hole and bury the past in it’ : reconciliation and the heritage of genocide in Cambodia” In: Places of pain and shame : dealing with “difficult heritage” (2008) eds. Logan, W. & Reeves, K. Abingdon: Routledge, fq. 78

  15. Romeike, S. (2016) Drejtësia Tranzicionale në Gjermani pas 1945 dhe pas 1990 Tiranë, International Nuremberg Principles Academy, botim special, fq. 10. www.ahrg-al.org

  16. L. Bickford and A. Sodaro, ‘Remembering Yesterday to Protect Tomorrow: How the Current Paradigm of Memorialization Relies on Assumptions about the Relationship between Past and Future’, in Y. Gutman, A. Brown and A. Sodaro (eds.), Memory and the Future. Transnational Politics, Ethics and Society, Palgrave Macmillan, Basingstoke, 2010, 66–88, fq 67.

  17. Buckley-Zistel, S. dhe Schäfer, S. Memorials in timesof transition, Intersentia Publishing Ltd, UK, 2014, fq. 27.

  18. Dokumenti i plotë i KE për dënimin e krimeve të komunizmit, “Expres”, 26 janar 2006, faqe 10.

  19. Rezoluta ‘Për dënimin e Krimeve të kryera nga Regjimi komunist në Shqipëri’ u miratua nga Kuvendi dhe hyri në fuqi më 30 tetor 2006, ndërsa ajo “Për dënimin e krimeve te komunizmit ndaj klerit, si dhe mirënjohjen e veçantë për rolin dhe veprimtarinë e klerikëve në mbrojtjen e vleraveM demokratike dhe të drejtave dhe lirive themelore të njeriut” në nëntor 2016. Rezoluta e miratuar nga Kuvendi i Shqipërisë më 30 tetor 2006, “55”, 1 nëntor 2006, fq 16.20https://www.pressreader.com/albania/gazeta-shqiptare/20170913/281891593438681

  20. Në Rregulloren e Muzeut Kombëtar të Përgjimeve: “Shtëpia me Gjethe”.

  21. http://www.kultura.gov.al/fjala-e-ministres-se-kultures-znj-mirelakumbaro- ne-takimin-vendet-e-kujteses/ dhe http://time.ikub.al/16-09-01-

  22. Gjethi-muzeu-i-pergjimit-komunist-pa-dokumentet-e-ndihmen-e-SHISH/Gjethi-muzeu-i-pergjimit-komunist-pa-dokumentet-e-ndihmen-e-

  23. SHISH.aspx

  24. Les Lieux de mémoire, Gallimard (Bibliothèque illustrée des histoires), Paris, 3 vëllime : vëll. 1 La République (1 vol., 1984), vëll. 2 La Nation (3

  25. vol., 1986), vëll. 3 Les France (3 vol., 1992), fq 8.

  26. Crane S., “Memory, Distortion, and History in the Museum”, in History and Teory, vol. 36, no. 4, Teme Issue 36: Producing the Past: Making

  27. Histories Inside and Outside the Academy, December, 1997, fq. 44.

  28. Po aty. fq. 48.

  29. Mayo J. M., “War Memorials as Political Memory”, in Geographical review, vol. 78, no. 1, January, 1988, fq. 62.

  30. Funksionet kryesore janë ruajtja dhe edukimi. Qëllimet sociale kanë të bëjnë me identitetin, shërbimin, nderimin, humanitarizmin.

  31. Në dhomën nr.14 të muzeut. Shih dhe Udhërrëfyes i Muzeut Kombëtar të Përgjimeve “Shtëpia me Gjethe”,Tiranë, 2017, fq.45.

  32. Në dhomën nr.13 të muzeut : “Proceset politike”. Shih dhe Udhërrëfyes i Muzeut Kombëtar të Përgjimeve “Shtëpia me Gjethe”,Tiranë, 2017, fq.43.

  33. Deklaratë në hyrje të muzeut. Shih dhe Udhërrëfyes i Muzeut Kombëtar të Përgjimeve “Shtëpia me Gjethe”,Tiranë, 2017, fq 5.

  34. Tishman, Sh. Learning in Museums,2005 https://www.gse.harvard.edu/ news/uk/05/09/learning-museums-0

  35. Në dhomën nr. 26 “Propaganda e përditshme”, në dhomën nr.13 “Proceset politike” dhe në intervistat në dhomën nr. 31, “E kaluara e

  36. pakryer”.

  37. Ndërmjet tyre janë përjetimet e Adrian Katit në internim e që rrëfen ndjesitë e të qenit i përgjuar në dhomën 26.

  38. www.muzeugjethi.gov.al Programi Edukativ: “Kujtojmë për të mos harruar”.

  39. Në dokumentin nr. 6 të dosjes së bashkëpunëtorit “Bufeja e Madhe”, në dhomën nr.11, Sektori 2: Mikrofonat e Gjallë.

  40. Dervishi, K. Sigurimi i Shtetit 1944 – 1991, Shtëpia Botuese 55, Tiranë, 2012, fq. 67.

  41. Procesverbali i vendimit të Gjykatës të Rrethit Lushnjë më dt.17.03.1987, nr.22 i Regjistrit Themeltar Vendimi kundër “Grupit të agjentëve të shërbimit sekret grek”, në bazë të të cilëve Bujar Jazexhiu dhe Mazllëm Kasa do të dënoheshin me vdekje ndërsa Sefer Tarelli, Behar Myrto, Qani Braho, Sali Tarreli, Xhevat Tarrelli, do të dënoheshin me 15 deri 25 heqje lirie. Në sektorin VII, dhoma nr. 27, Zëra nga e kaluara.

  42. Vendim i Gjykatës së Lartë me nr.12 Regjistri Themeltar dhe nr.13 Vendimi kundër “Grupit të naftës” që akuzoheshin se kishin sabotuar prodhimin e naftës dhe dëmtuar ekonominë socialiste. Koço Plaku dhe Milto Gjikopulli u dënuan me vdekje, ndërsa Filip Nashi, Beqir Alija, Protoko Murati, Jani Konomi, Dhimitër Stefa dhe Nuredin Skrapari me burg. Në sektorin 7, dhoma nr. 27, Zëra nga e kaluara.

  43. Në sektorin VI të muzeut: Jeta e Përditshme, dhoma nr. 25: Viktima.

  44. Citim i Hannah Arendt, në sektorin IX: E kaluara e pakryer, dhoma nr.

  45. Shih dhe Udhërrëfyes i Muzeut Kombëtar të Përgjimeve “Shtëpia me Gjethe”,Tiranë, 2017, fq 73.

  46. Citim i William Faulkner, në sektorin IX: E kaluara e pakryer, dhoma nr. 31. Shih dhe Udhërrëfyes i Muzeut Kombëtar të Përgjimeve “Shtëpia me Gjethe”,Tiranë, 2017, fq 73.

  47. Citim i Amik Kasoruhos, në dalje të muzeut. Shih dhe Udhërrëfyes i Muzeut Kombëtar të Përgjimeve “Shtëpia me Gjethe”,Tiranë, 2017, fq 74.

Downloads

Published

2026-06-27

How to Cite

Demollari, E. (2026). Muzeu Kombëtar i Përgjimeve “Shtëpia me gjethe” në përballje me të kaluarën. Dritëhije, (1), 17–36. Retrieved from https://albanica.al/dritehije/article/view/3861

Issue

No. 1 (2018): Dritëhije

Section

Artikuj