Veçori semantike të pasthirrmave në gjuhën shqipe
Abstract
Në këtë punim janë trajtuar karakteristikat semantike të pasthirrmave të gjuhës shqipe, duke filluar qysh nga klasifikimi i tyre sipas kriterit semantik që, në gjuhën shqipe, ashtu si në anglishte e gjuhë të tjera, është bazuar në funksione të veçanta komunikuese që kryejnë pasthirrmat, thënë më saktë, në atë që perceptohet të jetë funksioni mbizotërues i fjalës gjegjëse në lidhje me semantikën e saj. Përveç kësaj, gjatë trajtimit është synuar të testohen dy hipoteza kryesore: duke qenë se përgjithësisht pasthirrmat janë tipare të gjuhës së folur, kuptimi i tyre dekodohet në bazë të mënyrës së shqiptimit, të intonacionit, të mimikës e të elementeve të tjera shtesë, kurse në gjuhën e shkuar, për të arritur te kuptimi i saktë i një pasthirrme të caktuar është e domosdoshme njohja e kontekstit, këtë nevojë e bën sinjifikante polisemia e pasthirrmave; pasthirrmat evoluojnë, pësojnë lëvizje kuptimore e huazohen, veçanërisht për ta eliminuar poliseminë. Për t`i parë më detajisht këto karakteristika, punimi është bazuar në një korpus të gjerë, duke përfshirë në rend të parë përdorimet e pasthirrmave në Korpusin Nacional të Gjuhës Shqipe, me theks të veçantë të disa prej pasthirrmave që dalin me frekuencë më të lartë të përdorimit dhe gamë më të gjerë kuptimore, siç janë: ah, oh, uh.Keywords:
pasthirrma, semantika, lëvizje kuptimore, huazime.Downloads
References
-
Agalliu, Fatmir, Engjëll Angoni, Shaban Demiraj, Agim Dhrimo, Elvira Hysa, Emil Lafe, and Elida Likaj. Gramatika e gjuhës shqipe. Vol. I. Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, 2002.
-
Ameka, Felix K. “Interjection.” In Encyclopedia of Language & Linguistics. Amsterdam: Elsevier, 2006.
-
Ameka, Felix. “Interjections: The Universal yet Neglected Part of Speech.” Journal of Pragmatics 18, nos. 2–3 (1992): 101–18. https://doi.org/10.1016/0378-2166(92)90048-G.
-
Angoni, Engjëll. “Pasthirrmat në gjuhën e sotme shqipe.” Studime Filologjike 4 (1973): 41–65.
-
Biber, Douglas, Stig Johansson, Geoffrey Leech, Susan Conrad, and Edward Finegan. Longman Grammar of Spoken and Written English. Harlow: Longman, 1999.
-
Cuenca, Maria Josep. “Defining the Indefinable? Interjections.” Syntaxis 3 (2000): 29–44.
-
Drescher, Martina. “French Interjections and Their Use in Discourse: Ah dis donc les vieux souvenirs.” In The Language of Emotions, edited by Susanne Niemeier and René Dirven, 233–46. Amsterdam: John Benjamins, 1997.
-
Jakobson, Roman. “Linguistics and Poetics.” In Style in Language, edited by Thomas A. Sebeok, 350–77. New York: Wiley, 1960.
-
James, Deborah. The Syntax and Semantics of Some English Interjections. PhD diss., University of Michigan, 1973.
-
Rugova, Bardh, and Lindita Rugova-Sejdiu. Hyrje në gramatikën e tekstit të gjuhës shqipe. Prishtinë: Trembelat, 2015.
-
Stange, Ulrike. Emotive Interjections in British English: A Corpus-Based Study on Variation in Acquisition, Function and Usage. Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins, 2016.
-
Thomai, Jani, Matilda Samara, Piro Haxhillazi, Hajredin Shehu, Thanas Feka, Valter Memisha, and Anila Goga. Fjalor i gjuhës shqipe. Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, 2006.
-
Topalli, Kolec. Fjalor etimologjik i gjuhës shqipe. Tiranë: QSA, 2017.
-
Webster’s New Collegiate Dictionary. Springfield, MA: G. & C. Merriam Co., 1973.
-
Wierzbicka, Anna. “The Semantics of Interjections.” Journal of Pragmatics 18 (1992). https://doi.org/10.1016/0378-2166(92)90050-I.
-
Wilkins, David. “Interjections as Deictics.” Journal of Pragmatics 18 (1992). https://doi.org/10.1016/0378-2166(92)90049-H.
References
Agalliu, Fatmir, Engjëll Angoni, Shaban Demiraj, Agim Dhrimo, Elvira Hysa, Emil Lafe, and Elida Likaj. Gramatika e gjuhës shqipe. Vol. I. Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, 2002.
Ameka, Felix K. “Interjection.” In Encyclopedia of Language & Linguistics. Amsterdam: Elsevier, 2006.
Ameka, Felix. “Interjections: The Universal yet Neglected Part of Speech.” Journal of Pragmatics 18, nos. 2–3 (1992): 101–18. https://doi.org/10.1016/0378-2166(92)90048-G.
Angoni, Engjëll. “Pasthirrmat në gjuhën e sotme shqipe.” Studime Filologjike 4 (1973): 41–65.
Biber, Douglas, Stig Johansson, Geoffrey Leech, Susan Conrad, and Edward Finegan. Longman Grammar of Spoken and Written English. Harlow: Longman, 1999.
Cuenca, Maria Josep. “Defining the Indefinable? Interjections.” Syntaxis 3 (2000): 29–44.
Drescher, Martina. “French Interjections and Their Use in Discourse: Ah dis donc les vieux souvenirs.” In The Language of Emotions, edited by Susanne Niemeier and René Dirven, 233–46. Amsterdam: John Benjamins, 1997.
Jakobson, Roman. “Linguistics and Poetics.” In Style in Language, edited by Thomas A. Sebeok, 350–77. New York: Wiley, 1960.
James, Deborah. The Syntax and Semantics of Some English Interjections. PhD diss., University of Michigan, 1973.
Rugova, Bardh, and Lindita Rugova-Sejdiu. Hyrje në gramatikën e tekstit të gjuhës shqipe. Prishtinë: Trembelat, 2015.
Stange, Ulrike. Emotive Interjections in British English: A Corpus-Based Study on Variation in Acquisition, Function and Usage. Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins, 2016.
Thomai, Jani, Matilda Samara, Piro Haxhillazi, Hajredin Shehu, Thanas Feka, Valter Memisha, and Anila Goga. Fjalor i gjuhës shqipe. Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, 2006.
Topalli, Kolec. Fjalor etimologjik i gjuhës shqipe. Tiranë: QSA, 2017.
Webster’s New Collegiate Dictionary. Springfield, MA: G. & C. Merriam Co., 1973.
Wierzbicka, Anna. “The Semantics of Interjections.” Journal of Pragmatics 18 (1992). https://doi.org/10.1016/0378-2166(92)90050-I.
Wilkins, David. “Interjections as Deictics.” Journal of Pragmatics 18 (1992). https://doi.org/10.1016/0378-2166(92)90049-H.
