Faktori ushtarak shqiptar në Bokë të Kotorit, Zeta, Hercegovinë: Stradiotët, Fran Dukagjini, vojvoda Mazrreku
Abstract
Shqiptarët ishin një faktor ushtarak relevant me histori të shënueshme gjatë mesjetës në hapësirat e Bokës të Kotorit, Zetës, Dubrovnikut e Hercegovinës. Një traditë e tillë që nga Bizanti, shënohet dhe në kohën e Nemanjiqëve, Balshajve, despotit serb Stefan Lazarevic, dubrovnikasve dhe sidomos gjatë sundimit venedikas në këto hapësira ballkanike. Që nga Stradiotët me nam, të cilët ishin me shumicë arbërorë, por edhe Mazrreku, vojvoda ushtarak i Zetës, Geç Albanensis, e deri te kapiteni Fran Dukagjini – janë disa nga emrat nga ky rrëfim interesant i historisë ushtarake. Arbanasit lajmërohen edhe më gjerë në rajon si ushtarë të paguar e të porositur, përfshirë Hercegovinën, Trebinjën e Konavlet. Ata i gjejmë edhe në Luftën e Konavles (1430-1433), por edhe në Luftën e Dytë të Shkodrës më 1419-1423, etj. Por, shqiptarët do të përfshihen edhe më vonë, pas vendosjes së otomanëve në rajon – duke qenë sërish faktor ushtarak në të dyja anët e frontit, herë si ushtarë të rregullt otomanë apo piratë ulqinakë, herë si aventurierë e kontribuues kryesorë në planet ambicioze të spanjollëve e të principatave italike për çlirimin e Ballkanit nga otomanët.Downloads
References
-
M. Milošević, Boka Koptorska, bar i Ulcinj od XV do XVII vijeka, CID, Podgorica, 2008, 46
-
Shih: Paolo Petta, Stradiotët, Ushtarë shqiptarë në Itali (shek.XV-XIX), Instituti i Dialogut dhe Komunikimit, Tiranë, 2006
-
Montani,, Pomorstvo Perasta u portretima bordova, Pomrksi Zbornik, 862, Milošević, 46
-
Milošević op.cit
-
Milošević, 50
-
José M. Floristán, Stradioti albanesi al servizio degli Asburgo di Spagna (I): le famiglie albanesi Bua, Crescia e Renesi, Shejzat, 1=2, Janar-Qershor, 2019, 3-47; Nicholas C.J. Pappas, Stradioti: Balkan Mercenaries in Fiftheneeth and Sixteenth CenturyItaly,https:/www.academia.edu/835267/Stradioti_Balkan_Mercenaries_in_Fifteenth_and_Sixteenth_Century_Italy;
-
Milošević, 51-52
-
Op.cit, 50-53
-
Willaim Caferro, Warfare and Italian States 1300-1500, 2020, The Cambridge History of War, vol 2. War in the Medieval World, 389, https://www.academia.edu/44813131/Warfare_and_Italian_States?email_work_card=title
-
D.Kovačević- Kojić, Privrdeni razovoj srednjevekovne bsonaske države, (ANUBiH Posebna izdanj, nkj. LXXIXV, Akademija nauka i Umjetonsi Bosnne i Hercegovine, Sarajevo, .97
-
Momcilo Spremic, Srbija i Venecija, op. cit
-
Miloš Mlošević, Boka Kotrorska, Bar i Ulcinj od XV do XVII vijeka, Cid,,Podgoprica, 2008, 66-69
-
Mlošević, op.cit. 66; Shih edhe Grga Novak, Mletačka upustvan I izveštaji MSHSM, IV, Zagreb, 194
-
Mlošević, op.cit. 66; Shih edhe Grga Novak, Mletačka upustvan I izveštaji MSHSM, IV, Zagreb, 194
-
Mlošević, op.cit. 69
-
Mazrreku është krahinë mbi rrjedhën e Drinit jo larg qytetit mesjetar Danjës. Shmidt mendon se vojvoda Mazarrek e kishte origjinën nga ky vend. Shih: Oliver Jens Schmitt, Arbëria Venedike 1392-1479, (përkthimi shqip) K&B, 2007, 49
-
Spremić, Srbija i Viznatija, 89; Zarij Bešić, Istorija Črne Gore. Titograd, 1970, 139.
-
Për vojvodën Mazrreku shih edhe Ivan Božić, Nemirno pomorje XV veka, Srpska književna zadruga, Beograd, 1979.
-
Božić, 139; Spremić,, 89
-
Op.cit
-
Spremić,, 90
-
Spremić,, 89
-
Spremić,, 90-91
-
Sipas kronisëve venedikas Mazrreku dhe njerëzit e tij ikën kah Drishti ap o Kruja, shih: Zarij Bešić, Istorija Črne Gore. Titograd,1970, 142
-
Spremić,, 91
-
Op.cit
-
Godišnjak Pomorskog Muzjea u Kotoru, Pomorskli Muzej u Kotoru, 1968, 36
-
Spremić,, 90
-
Op.cit
-
Op.cit
-
Spremić,, 90
-
Arkivi Shtetëror i Dubrovnikut, (Dubrovački Državni Arhiv), Reg.IV, f.152, 173, 192,200. Cp; N.Iorga, Notes et extratis pour server a l”histoire des croisades au XV e siècle, II, Paris, 1899,270; Č.Truhelka, Glasnik Zemalskog Muzeja, XXIX, 153, 159, 161.В.Ђоровнђ, Напомене о Арбанаским траговима у Херцеговини, АРХИВ за Арбанашку Старину, Jезик и Етнологију, Beograd, 1923, 204-205
-
В.Ђоровнђ, Напомене о Арбанаским траговима у Херцеговини…, 205
-
Op.cit
-
Gligor Stanojević, Dokumenti o zavjeri albanskih prvaka iz 1602. godine, Balcanica 3, Godšinjak Balkanološkog Instituta, SANU, Beograd, 1972, f.300
-
Shih, Ylber Hysa, Madona e Zezë në Kosovë: Ndërmjet Dea Dardanicas dhe Kundër-Reformacionit, Instituti Albanologjik, Prishtinë, 2019, 230-250
-
Shih: Јован Томић, Црна Гора у Морејском рату (1684-1699), Београд 1907; Josip Vrandečić, Željana Menđušić, Osvajanje Herceg Novoga 1687. godine prema izvješćima mletačke nuncijature; Kačić:Zbornik Franjevačke provincije Presvetoga Otkupitelja, sv. XLIXLIII, Zbronik u čast Emilija Marina za 60. rođendan, Split, 2009.-2011
-
Shih: Dr Srđan Musić, Izveštaji generalnog providura Dalmacije i Albanije Kornera o zauzimanju Herceg- Novog 1687. godine, Herceg Novi, 1988
-
Josip Vrandečić, Željana Menđušić, Osvajanje Herceg Novoga 1687. godine prema izvješćima mletačke nuncijature, 897
-
Fr. Bartolomeo dal Pozzo Veronese, Historia della Sacra religione militare di S. Giovanni gerosolimitano detta di Malta, in Venezia, MDCCXV, 652.
References
M. Milošević, Boka Koptorska, bar i Ulcinj od XV do XVII vijeka, CID, Podgorica, 2008, 46
Shih: Paolo Petta, Stradiotët, Ushtarë shqiptarë në Itali (shek.XV-XIX), Instituti i Dialogut dhe Komunikimit, Tiranë, 2006
Montani,, Pomorstvo Perasta u portretima bordova, Pomrksi Zbornik, 862, Milošević, 46
Milošević op.cit
Milošević, 50
José M. Floristán, Stradioti albanesi al servizio degli Asburgo di Spagna (I): le famiglie albanesi Bua, Crescia e Renesi, Shejzat, 1=2, Janar-Qershor, 2019, 3-47; Nicholas C.J. Pappas, Stradioti: Balkan Mercenaries in Fiftheneeth and Sixteenth CenturyItaly,https:/www.academia.edu/835267/Stradioti_Balkan_Mercenaries_in_Fifteenth_and_Sixteenth_Century_Italy;
Milošević, 51-52
Op.cit, 50-53
Willaim Caferro, Warfare and Italian States 1300-1500, 2020, The Cambridge History of War, vol 2. War in the Medieval World, 389, https://www.academia.edu/44813131/Warfare_and_Italian_States?email_work_card=title
D.Kovačević- Kojić, Privrdeni razovoj srednjevekovne bsonaske države, (ANUBiH Posebna izdanj, nkj. LXXIXV, Akademija nauka i Umjetonsi Bosnne i Hercegovine, Sarajevo, .97
Momcilo Spremic, Srbija i Venecija, op. cit
Miloš Mlošević, Boka Kotrorska, Bar i Ulcinj od XV do XVII vijeka, Cid,,Podgoprica, 2008, 66-69
Mlošević, op.cit. 66; Shih edhe Grga Novak, Mletačka upustvan I izveštaji MSHSM, IV, Zagreb, 194
Mlošević, op.cit. 66; Shih edhe Grga Novak, Mletačka upustvan I izveštaji MSHSM, IV, Zagreb, 194
Mlošević, op.cit. 69
Mazrreku është krahinë mbi rrjedhën e Drinit jo larg qytetit mesjetar Danjës. Shmidt mendon se vojvoda Mazarrek e kishte origjinën nga ky vend. Shih: Oliver Jens Schmitt, Arbëria Venedike 1392-1479, (përkthimi shqip) K&B, 2007, 49
Spremić, Srbija i Viznatija, 89; Zarij Bešić, Istorija Črne Gore. Titograd, 1970, 139.
Për vojvodën Mazrreku shih edhe Ivan Božić, Nemirno pomorje XV veka, Srpska književna zadruga, Beograd, 1979.
Božić, 139; Spremić,, 89
Op.cit
Spremić,, 90
Spremić,, 89
Spremić,, 90-91
Sipas kronisëve venedikas Mazrreku dhe njerëzit e tij ikën kah Drishti ap o Kruja, shih: Zarij Bešić, Istorija Črne Gore. Titograd,1970, 142
Spremić,, 91
Op.cit
Godišnjak Pomorskog Muzjea u Kotoru, Pomorskli Muzej u Kotoru, 1968, 36
Spremić,, 90
Op.cit
Op.cit
Spremić,, 90
Arkivi Shtetëror i Dubrovnikut, (Dubrovački Državni Arhiv), Reg.IV, f.152, 173, 192,200. Cp; N.Iorga, Notes et extratis pour server a l”histoire des croisades au XV e siècle, II, Paris, 1899,270; Č.Truhelka, Glasnik Zemalskog Muzeja, XXIX, 153, 159, 161.В.Ђоровнђ, Напомене о Арбанаским траговима у Херцеговини, АРХИВ за Арбанашку Старину, Jезик и Етнологију, Beograd, 1923, 204-205
В.Ђоровнђ, Напомене о Арбанаским траговима у Херцеговини…, 205
Op.cit
Gligor Stanojević, Dokumenti o zavjeri albanskih prvaka iz 1602. godine, Balcanica 3, Godšinjak Balkanološkog Instituta, SANU, Beograd, 1972, f.300
Shih, Ylber Hysa, Madona e Zezë në Kosovë: Ndërmjet Dea Dardanicas dhe Kundër-Reformacionit, Instituti Albanologjik, Prishtinë, 2019, 230-250
Shih: Јован Томић, Црна Гора у Морејском рату (1684-1699), Београд 1907; Josip Vrandečić, Željana Menđušić, Osvajanje Herceg Novoga 1687. godine prema izvješćima mletačke nuncijature; Kačić:Zbornik Franjevačke provincije Presvetoga Otkupitelja, sv. XLIXLIII, Zbronik u čast Emilija Marina za 60. rođendan, Split, 2009.-2011
Shih: Dr Srđan Musić, Izveštaji generalnog providura Dalmacije i Albanije Kornera o zauzimanju Herceg- Novog 1687. godine, Herceg Novi, 1988
Josip Vrandečić, Željana Menđušić, Osvajanje Herceg Novoga 1687. godine prema izvješćima mletačke nuncijature, 897
Fr. Bartolomeo dal Pozzo Veronese, Historia della Sacra religione militare di S. Giovanni gerosolimitano detta di Malta, in Venezia, MDCCXV, 652.
Shqip
English
Français (France)
Srpski
Deutsch
