Prania e popullsisë albane në hapësirën gjeografike të Dardanisë- Kosovës dhe të Maqedonisë Veriperëndimore gjatë mesjetës, para pushtimit të Ballkanit nga Perandoria Osmane
Abstract
Në këtë punim kemi sjellë disa të dhëna të studiuesve të huaj dhe vendas, që janë marrë me trajtimin e çështjes së popullsisë së etnisë albane, studimet e të cilëve dëshmojnë se kjo popullsi ka jetuar gjatë mesjetës në arealin e Dardanisë edhe para pushtimi të Ballkanit nga ana e Perandorisë Osmane. Mirëpo, përveç këtyre të dhënave, ne, në këtë punim, kemi sjellë dhe trajtuar disa të dhëna të reja, që deri më tani nuk janë botuar. Kemi sjellë të dhëna të reja për gjurmët e disa kishave dhe manastireve të ndërtuar nga albanët gjatë mesjetës, që sot nuk ekzistojnë dhe disa prej tyre janë përvetësuar gjatë pushtimit dhe sundimit të shtetit mesjetar sllav të Rashkës dhe Kishës pravosllave. Kryesisht kemi sjellë dhe trajtuar burime arkivore që ofrojnë të dhëna për ekzistimin e vendbanimeve të etnisë albane gjatë mesjetës në territorin e Dardanisë duke u bazuar në toponimet historike si edhe në gjurmët e monumenteve të kultit të krishterë, të ndërtuara nga fisnikët dhe tregtartë etnisë albane, që në mënyrë transparente e dëshmojnë se ato kanë ekzistuar edhe para pushtimeve sllave në këtë hapësirë gjeografike. Nga ana tjetër, historiografia, antopogjeografia dhe etnologjia sllave bëjnë përpjekje maksimale dhe të vazhdueshme për të mohuar se vendbanime dhe monumente të kultit të krishterë –kisha dhe manastire të etnisë albane, ka pasur gjatë mesjetës në territorin e Dardanisë- Kosovës dhe Maqedonisë Veriperëndimore.Keywords:
Popullsia albane, Dardania mesjetare, Toponimia protoshqipe, Arkitktura krishtere, Sllavizimi i toponimeveDownloads
References
-
J.G. Droysen, Das dardanische Fürstentum, Kleıne Schriften zur alten Geschichte I, 1983, 87.
-
Fanula Papazoglu, Poreklo i razvoj ilirske države. Godišnjak, kniga V, Centar za Balkanološka ispitivanja, kniga 3, ANU, BiH, Sarajevo, 1967, 123-145.
-
F. Papazoglu, Ilirska i Dardanska Kraljevina- Iliri i Albanci, SANU, XXXIX, Beograd, 1988, 162-64.
-
Edi Shukriu, Aspekte të historisë politike të Mbretërisë së Dardanisë, Buletini i Fakultetit Filozofik, nr. XXIV, Prishtinë, 1996, 19.
-
Edi Shukriu, Iliria, Revistë shkencore, Nr. 1-2, New York, 1999-2000, 7-8.
-
Alain Ducellier, Les Albanais ont-ils envahi le Kosovo?, Extaits Revue des AAFA-Michel Aabin, Du Mythe Serbs au nationalisme Alabanais, Lemonde, nr. 5-6, Paris, prill, 1981. Revue L’Albanie, vol. 2 (nr. 13), Paris, juin 1981, 10-14.
-
Skënder Anamali, Nga Ilirët tek Arbërit, Kuvendi i Studimeve Ilire, Tiranë, 1974, vëllimi II, 30-34.
-
Stevan K. Pavlovitch, Serbia The History Behind the Name, London, 2001, 1-2.
-
Tajar Zavalani, Histori e Shqipënisë, Tiranë, ribotim, 1988.
-
P. Lemerle, Invasions et migrations das les Balkans depuis la fin de l’e e’poque romaine jusqu’an VIII e sie’cle, Revue historique, CCXI, 2, 1954.
-
Selami Pulaha, Popullsia shqiptare e Kosovës, gjatë shek. XV-XVI, (Studime dhe dokumente), Shtëpia Botuese-8 Nëntori, Tiranë, 1983, 10, 11.
-
G. Ostrogorski, Historija Vizantije, Beograd, 1974, 250-258.
-
Zef Mirdita, Studime dardane, Prishtinë, 1979, 105-115.
-
Georges Castelan, Histori e Ballkanit, Tiranë, 1996, 15-30.
-
G. Ostrogorski, Historija Vizantije, vep. cit., 260.
-
Oliver Jens Schmit, Kosova-histori e shkurtër e një treve qendrore ballkanike, Prishtinë, 2012, 35-45.
-
Neritan Ceka, Ilirët, Tiranë, 2005, 40-50.
-
Kosova, dikur e sot, Beograd, 1973, 440-450.
-
Zhan Klod Faverial, Historia e Shqipërisë, Tiranë, 2004, 150-155.
-
Dr. Stjepan Antoljak, Samuilovata država, Shkup, 1969.
-
Dimitrije Bogdanović, Knjiga o Kosovu, SANU, Beograd, 1986, 50-80.
-
Dr. Enver Rexha, Historia e kishës dhe e monumenteve ortodokse në Kosovë, nga shek. XIV—XIX, nga historiografia serbe, Prishtinë, 2016, 35-45.
-
Iljaz Rexha, Vendbanimet dhe popullsia albane gjatë mesjetës në hapësirën e Maqedonisë së sotme (sipas burimeve sllave dhe osmane), Gjurmime Albanologjike, Seria e shkencave historike, nr. 41-42, 2011-2012, Instituti Albanologjik, Prishtinë, 2012, 167-168.
-
Salname-i Vilayet-i Kosova, Üsküp-Shkup, 1314H/1896.
-
Gasper Gjini, Skopska-Prizrenska Biskuija kroz stoljeća, Zagreb, 1986, 94-98. Ipeshkvia e Shkupit-Prizrenit nëpër shekuj, Drita, Ferizaj, 1992, 93-96.
-
Gjon Berisha, Diskriminimi dhe konvertimi i shqiptarëve në Kosovë gjatë sundimit Nemanjid, Revista historike Kosova, 23-23, 2000-2001, Prishtinë, 2003, 55—56.
References
J.G. Droysen, Das dardanische Fürstentum, Kleıne Schriften zur alten Geschichte I, 1983, 87.
Fanula Papazoglu, Poreklo i razvoj ilirske države. Godišnjak, kniga V, Centar za Balkanološka ispitivanja, kniga 3, ANU, BiH, Sarajevo, 1967, 123-145.
F. Papazoglu, Ilirska i Dardanska Kraljevina- Iliri i Albanci, SANU, XXXIX, Beograd, 1988, 162-64.
Edi Shukriu, Aspekte të historisë politike të Mbretërisë së Dardanisë, Buletini i Fakultetit Filozofik, nr. XXIV, Prishtinë, 1996, 19.
Edi Shukriu, Iliria, Revistë shkencore, Nr. 1-2, New York, 1999-2000, 7-8.
Alain Ducellier, Les Albanais ont-ils envahi le Kosovo?, Extaits Revue des AAFA-Michel Aabin, Du Mythe Serbs au nationalisme Alabanais, Lemonde, nr. 5-6, Paris, prill, 1981. Revue L’Albanie, vol. 2 (nr. 13), Paris, juin 1981, 10-14.
Skënder Anamali, Nga Ilirët tek Arbërit, Kuvendi i Studimeve Ilire, Tiranë, 1974, vëllimi II, 30-34.
Stevan K. Pavlovitch, Serbia The History Behind the Name, London, 2001, 1-2.
Tajar Zavalani, Histori e Shqipënisë, Tiranë, ribotim, 1988.
P. Lemerle, Invasions et migrations das les Balkans depuis la fin de l’e e’poque romaine jusqu’an VIII e sie’cle, Revue historique, CCXI, 2, 1954.
Selami Pulaha, Popullsia shqiptare e Kosovës, gjatë shek. XV-XVI, (Studime dhe dokumente), Shtëpia Botuese-8 Nëntori, Tiranë, 1983, 10, 11.
G. Ostrogorski, Historija Vizantije, Beograd, 1974, 250-258.
Zef Mirdita, Studime dardane, Prishtinë, 1979, 105-115.
Georges Castelan, Histori e Ballkanit, Tiranë, 1996, 15-30.
G. Ostrogorski, Historija Vizantije, vep. cit., 260.
Oliver Jens Schmit, Kosova-histori e shkurtër e një treve qendrore ballkanike, Prishtinë, 2012, 35-45.
Neritan Ceka, Ilirët, Tiranë, 2005, 40-50.
Kosova, dikur e sot, Beograd, 1973, 440-450.
Zhan Klod Faverial, Historia e Shqipërisë, Tiranë, 2004, 150-155.
Dr. Stjepan Antoljak, Samuilovata država, Shkup, 1969.
Dimitrije Bogdanović, Knjiga o Kosovu, SANU, Beograd, 1986, 50-80.
Dr. Enver Rexha, Historia e kishës dhe e monumenteve ortodokse në Kosovë, nga shek. XIV—XIX, nga historiografia serbe, Prishtinë, 2016, 35-45.
Iljaz Rexha, Vendbanimet dhe popullsia albane gjatë mesjetës në hapësirën e Maqedonisë së sotme (sipas burimeve sllave dhe osmane), Gjurmime Albanologjike, Seria e shkencave historike, nr. 41-42, 2011-2012, Instituti Albanologjik, Prishtinë, 2012, 167-168.
Salname-i Vilayet-i Kosova, Üsküp-Shkup, 1314H/1896.
Gasper Gjini, Skopska-Prizrenska Biskuija kroz stoljeća, Zagreb, 1986, 94-98. Ipeshkvia e Shkupit-Prizrenit nëpër shekuj, Drita, Ferizaj, 1992, 93-96.
Gjon Berisha, Diskriminimi dhe konvertimi i shqiptarëve në Kosovë gjatë sundimit Nemanjid, Revista historike Kosova, 23-23, 2000-2001, Prishtinë, 2003, 55—56.
Shqip
English
Français (France)
Srpski
Deutsch
