Kongresi arsimor i vitit 1920 dhe rëndësia e tij në përcaktimin e fizionomisë kombëtare të arsimit në Shqipërinë e viteve 1920-1922

Autorët

  • Jani Sota

DOI:

https://doi.org/10.62609/ks.vi39.4078

Abstract

Shteti shqiptar, qoftë qeveria e Vlorës, qeveria e Durrësit, principata e Princ Vidit apo qeveritë e tjera të krijuara deri në vitin 1919, nuk ishin në gjendje t’i realizonin aspiratat dhe shpresat e popullit shqiptar, duke përfshirë edhe ato në fushën e arsimit. Mbarimi i Luftës së Parë Botërore shtroi problemin e ekzistencës së shtetit shqiptar dhe të tërësisë tokësore të Shqipërisë së vitit 1913. Më 1919 gjendja e brendshme në Shqipëri ishte shumë e rëndë. Shkodra ishte nën administrimin ushtarak të Francës, Anglisë dhe Italisë; në Korçë ishin trupat ushtarake jugosllave, ndërsa pjesa më e madhe e vendit gjendej nën administrimin ushtarak italian.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Arkivi Qendror Shtetëror i Republikës së Shqipërisë (më tej: AQSH), Fondi i Ministrisë së Arsimit (1911-1944) - nr. 195,viti (më tej: V.) 1920, dosja (më tej: D.) 5, fl. 37.

  2. Historia e Popullit Shqiptar,vëll. III, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Historisë, Tiranë: Toena, f. 187; Shih edhe: Gramor Hysi, Organizimi i shtetit shqiptar dhe lufta politike rreth tij, Tiranë: 1988, f. 10; Fane Veizi, Kongresi i Lushnjes, botim i Ministrisë së Arsimit dhe Kulturës, Tiranë: 1959, f. 35.

  3. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 4, fl. 1.

  4. Po aty, f. 1; Shih edhe: Historia e arsimit dhe e mendimit pedagogjik shqiptar, botim i Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës së Republikës së Shqipërisë, Instituti i Studimeve Pedagogjike, Tiranë: Nënë Tereza, 2003, f. 378; Historia e Popullit Shqiptar ..., f. 189.

  5. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 4, fl. 7-9.

  6. Po aty, fl. 2.

  7. Po aty.

  8. Historia e arsimit ... , f. 387.

  9. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 9, fl. 11-12.

  10. Po aty.

  11. Po aty.

  12. Shqipëri’ e re, Kostancë, 5 gusht 1920.

  13. Drita, Gjirokastër, 13 gusht 1920.

  14. Agimi, Shkodër, 22 korrik 1920

  15. Po aty.

  16. Koha e re, Shkodër, 19 gusht 1920.

  17. Po aty.

  18. Po aty.

  19. Beqir Meta, Minoritetet dhe ndërtimi kombëtar në Shqipëri (1912-1924), Qendra e Studimeve Albanologjike, Instituti i Historisë, Tiranë: Kristalina-KH, 2013, f. 319.

  20. Kuvendi, Romë, 27 korrik 1920, f. 7-8.

  21. Po aty.

  22. Dielli, Boston, 9 gusht 1920.

  23. Po aty.

  24. Jeta e re, Korçë, 4 prill 1921.

  25. Po aty.

  26. Po aty.

  27. Po aty.

  28. Drita, Gjirokastër, 19 korrik 1920.

  29. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 9, fl. 2.

  30. Po aty.

  31. Po aty, fl. 17.

  32. Shkëndija, Korçë, 28 korrik 1920.

  33. B. Meta, Minoritetet dhe ndërtimi ... , f. 319.

  34. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 10, fl. 9.

  35. Po aty, fl. 11-12.

  36. Po aty.

  37. Po aty, Fondi i Ministrisë së Punëve të Brendshme - nr. 152 (1919-1944), V. 1920,

  38. D. 42, fl. 25-26, Prefekturës së Korçës.

  39. Po aty.

  40. Po aty.

  41. B. Meta, Minoritetet dhe ndërtimi ... , f. 346-347.

  42. Historia e arsimit ... , f. 384.

  43. "Jakovi dhe shkollat në greqisht" në: Koha, Korçë, 3 shtator 1921; Shih edhe: B. Meta, Minoritetet dhe ndërtimi ... , f. 347.

  44. B. Meta, Minoritetet dhe ndërtimi ... , f. 347.

  45. Po aty.

  46. Po aty.

  47. Statuti i Shtetit Shqiptar, Tiranë, 1922, f. 2.

  48. Aleksandër Xhuvani, "Rëndësia e ditës së 28 nëntorit për arsimin kombëtar dhe përparimi i tij rrokull 16 vjetëve", në: Përpjekja shqiptare, nr. 3, Tiranë, 1936, f. 56-67.

  49. Po aty.

  50. Siri Shapllo, Nga historiku i zhvillimit të arsimit në Shqipëri, botim i Institutit të Studimeve Pedagogjike, Tiranë: 1975, f. 106.

  51. Gazet’ e Korçës, Korçë, 23 qershor 1920.

  52. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 9, fl. 9.

  53. Populli, Tiranë, 11 gusht 1920

  54. Gazet’ e Korçës, Korçë, 30 qershor 1920.

  55. Po aty.

  56. Po aty.

  57. AQSH, Fondi i Naun Prifti (Doko),V. 1922, D. 1, fl. 19-22.

  58. Po aty.

  59. Po aty.

  60. Drita, Gjirokastër, 19 gusht 1920.

  61. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 9, fl. 21.

  62. Po aty.

  63. Po aty, D. 2, fl. 3-6.

  64. Po aty.

  65. Po aty.

  66. Petraq Dhana, Arsimi dhe kultura në Myzeqe (1912-1990), Tiranë: Morava, f. 152.

  67. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 9, f. 3-9.

  68. Po aty, Fondi i Naun Prifti (Doko),V. 1922, D. 1, fl. 19-22, Kujtime për Naun Priftin nga Jorgji Xoxa.

  69. Kumtari arsimuer, nr. 3-4 / 1921, Elbasan, qershor 1921, f. 34.

  70. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 9, fl. 3-9.

  71. Po aty.

  72. Po aty.

  73. Po aty.

  74. Shkollat qytetëse ishin me 3 klasë mbi filloren.

  75. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 9, fl. 3-11.

  76. Po aty.

  77. Po aty.

  78. Po aty.

  79. Po aty.

  80. Po aty.

  81. Po aty,pika 30.

  82. Po aty.

  83. Koha, nr. 5, Korçë, 18 shtator 1920.

  84. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 9, f. 3-11; Shih edhe: Kumtari arsimuer, nr. 2 / 1921, NElbasan, prill, 1921, f. 31.

  85. Po aty.

  86. Kumtari arsimuer, nr. 1 / 1921, Elbasan, prill, 1921, f. 11.

  87. Po aty, nr. 3-4 / 1921, Elbasan, qershor, 1921, f. 35.

  88. Po aty, F. 195, V. 1920, D. 9, fl. 3-11; Shih edhe: Kumtari arsimuer, nr. 1/1921, Elbasan, prill, 1921, f. 11-12.

  89. Po aty.

  90. Po aty.

  91. Sheremet Krasniqi, Komisja Letrare e Shkodrës (1916-1918), Prishtinë: 2004, f. 163.

  92. Kumtari arsimuer, nr. 1/1921, Elbasan, prill, 1921, f. 12.

  93. Po aty, f. 2.

  94. S. Shapllo, Nga historiku ... , f. 100.

  95. AQSH, F. 195, V. 1921, D. 13, fl. 1,"Ligjet dhe rregulloret e Ministrisë së Arsimit Botuer", datë 26.11.1921.

  96. AQSH, F. 195, V. 1921, D. 13, fl. 4-12.

  97. Po aty; Shih edhe: Tek Selenica, Shqipënia më 1927, vëll. I, Tiranë, 1927, f. 64.

  98. Hajrullah Koliqi, Historia e arsimit dhe e mendimit pedagogjik shqiptar, Prishtinë: Libri Shkollor, 2002, f. 348.

  99. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 10, fl. 78-79.

  100. Po aty.

  101. Joan Fultz-Kontos, Kryqi i Kuq, Shqiponja e Zezë - Biografi e Shkollës Teknike Shqiptaro-Amerikane të Tiranës, Tiranë: Shtëpia Botuese Enciklopedike, 1994, f. 25.

  102. Kumtari arsimuer, nr. 2/1921, Elbasan, prill, 1921, f. 47.

  103. AQSH, F. 195, V. 1920, D. 12, fl. 1-2.

  104. Po aty.

  105. Iliaz Gogaj, Shkolla Teknike dhe Harry Trevlye Fultz, Tiranë: Kumi, 2010, f. 29.

  106. Po aty, f. 274.

  107. H. Koliqi, Historia e arsimit ... , f. 351.

  108. Po aty.

  109. AQSH, F. 195, V. 1922, D. 14, fl. 1-7; Shih edhe: Xhevat Repishti,Lëvizja sindikale e mësuesve shqiptarë në vitet 1921-1924, Tiranë: 1974, f. 13.

  110. Arsimi Popullor, nr. 6 / viti 1962, Tiranë: 1962, f. 43.

  111. Po aty.

  112. Ilir Kanini, "Arsimi në Krahinën e Lezhës në vitet 1920-1924", në: Historia e arsimit, vëll. 2, Tiranë: 2002, f. 110.

  113. AQSH, F. 195, V. 1924, D. 19, fl. 142-143.

Downloads

Published

2024-03-07

How to Cite

Sota, Jani. 2024. “Kongresi Arsimor I Vitit 1920 Dhe rëndësia E Tij Në përcaktimin E Fizionomisë kombëtare Të Arsimit Në Shqipërinë E Viteve 1920-1922”. Kosova, no. 39 (March). Prishtinë, Kosovë:173-98. https://doi.org/10.62609/ks.vi39.4078.

Numër

No. 39 (2014): Kosova

Section

Artikuj