Eliminimi i elitës fetare të Shqiptarëve si formë e gjenocidit serb (1878-1999)

Autorët

  • Nuridin Ahmeti

Abstract

Pjesë e rëndësishme e shoqërisë shqiptare gjatë historisë janë edhe krerët fetarë. Të lidhur me vendin dhe popullin ku shërbenin, sa herë popullit i është ekspozuar gjenocidit nuk janë kursyer as ata. Duke qenë se kjo shtresë kishte rol të veçantë shpirtëror, por edhe intelektual, ndikimi i saj në shoqërinë shqiptare ishte i theksuar. Kështu, shumë herë elita fetare shqiptare u vu në ballë të ngjarjeve me karakter shoqëror e politik në vendin tonë, ndërsa kjo rrjedhimisht bëri që ata të jenë ndër të parët që do t’i ekspozoheshin gjenocidit. Nga vitit 1878, kur Serbia fitoi pavarësinë dhe një pjesë e territoreve shqiptare u gllabëruan padrejtësisht, ndërsa popullata e tyre u largua me dhunë nga ato troje. Largimet e popullatës shumë herë ishin të shoqëruara edhe me masakrime, duke mos kursyer as moshë e as gjini. Sidomos u atakuan krerët fetarë. Luftërat ballkanike dhe periudha ndërmjet dy luftërave botërore njihen për planet e pushtetit të atëhershëm serb për eliminim e elitës fetare të shqiptarëve, sepse ky veprim makabër ndaj tyre ia lehtësonte veprimin pushtuesit në ato vende. Haxhi Zeka, At Luigj Palaj, Mulla Ademi i Keçekollës, Mulla Agan Koja, At Shtjefën Gjeçovi, Mulla Idriz Gjilani, At Bernard Llupi etj., janë vetëm disa emra të njohur nga kjo elitë që u eliminuan nga forcat serbe. Por, planet për eliminim e kësaj elite nga pushteti serb nuk pushuan as pas Luftës së Dytë Botërore e deri në luftën e fundit në Kosovë, ku në listën e të vrarëve dhe të dëshmorëve figurojnë edhe emra të krerëve tanë fetarë. Për sa u tha më sipër, në këtë vështrim do të prezantojmë eliminimin e planifikuar të figurave tona fetare nga pushtetit serbë, duke u fokusuar nga viti 1878 e deri në luftën e fundit në Kosovë.

Keywords:

krerë fetarë, mysliman, katolik, prift, hoxhë, shejh, gjenocid, kishë, xhami, teqe

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Arkivi i Institutit të Historisë – Tiranë.

  2. Ahmeti, Nuridin, “Dëmtimi sistematik i pronave private dhe vakëfeve në

  3. Shkup sipas një shkrese zyrtare të Ferhat Dragës të vitit 1935”, Scupi, nr.

  4. 12, ITSHKSH, Shkup, 2015.

  5. Ahmeti, Nuridin, “Të dhëna mbi veprimtarinë atdhetare të Mulla Abdylgani

  6. Kojës”, Myderriz Hfz. Bajram ef. Agani jeta dhe vepra (1899-1962),

  7. Përmbledhje kumtesash nga sesioni shkencor (Prishtinë, 7 dhjetor 2013),

  8. KBIK, Prishtinë, 2015.

  9. Asani, Skender, Dokumente për veprimtarinë politike të Xhemijetit, Logos-

  10. A, Shkup, Prishtinë, Tiranë, 2017.

  11. Asani, Skender, Veprimtaria e organizatës politike Xhemijeti në trevat

  12. lindore (1919-1925), Logos-A, Shkup, Prishtinë, Tiranë, 2017.

  13. Bardhi, Ali, Varrezat në Ulqin, Art Club, Ulqin, 2019.

  14. Berisha, Sh, Ali – Berisha, Arben, Gallapi i Prishtinës III (1912- 1941), Prishtinë,

  15. 2009.

  16. Cana, Zekeria, “Planet e Serbisë për ndezjen e luftës vëllavrasëse ndërmjet

  17. shqiptarëve dhe për zhdukjen e udhëheqësve të tyre”, Gjenocidi dhe

  18. aktet gjenocidale të pushtetit serb ndaj shqiptarëve nga kriza lindore e

  19. këndej, (Simpozium i mbajtur në Prishtinë më 20-21 janar 1994), AShAK,

  20. Prishtinë, 1995.

  21. Cana, Zekeria, Gjenocidi i Malit të Zi mbi popullin shqiptar 1912-1913, IA,

  22. Prishtinë, 1996.

  23. Canhasi, Shevqet, Haxhi Zekë Byberi 1832-1902, Prishtinë, 2004.

  24. Çeku, Ethem, Shekulli i ilegales, Brezi ’81, Prishtinë, 2004.

  25. E vërteta mbi Kosovën dhe shqiptarët në Jugosllavi, Akademia e Shkencave

  26. e RPS të Shqipërisë – Instituti i Historisë, Tiranë, 1990.

  27. Fisha, Gjergj,”Kanibalizimi slav a se deka e shemtume e P. Luigjit Paliq”,

  28. Hylli i dritës, nr. 3, dhetuer 1913.

  29. Fjalor Enciklopedik Shqiptar 2, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë,

  30. 2008.

  31. Historia e shqiptarëve gjatë shekullit XX, Vëll. IV, Akademia e Studimeve

  32. Albanologjike – Institutit i Historisë, Tiranë, 2021.

  33. Hoxha, Nexhmedin, “H. Mulla Ramush Vesel Shatri 1909-1999”, Dituria

  34. islame, nr. 113-114, BIK, Prishtinë, 1999.

  35. Ibrahimi, N. Ramadan Ibrahimi, Masakra në Prapashticë dhe Keqekollë,

  36. (janar 1921), botimi i dytë, Prishtinë, 2010.

  37. Islami, Hivzi, Spastrimet etnike politika gjenocidale serbe ndaj shqiptarëve,

  38. Dukagjini, Pejë, 2003.

  39. Këngë popullore historike III, IA, Prishtinë, 2007.

  40. Lita, Qerim Lita, “Burimet shqiptare mbi masakrën e vitit 1921 në

  41. Keçekollë dhe Prapashticë”, Shenja, nr. 133, Shkup, 2022.

  42. Osmani, Alban, Tarikati islam halveti te shqiptarët, Instituti i Historisë,

  43. Prishtinë, 2017.

  44. Osmani, Sylejman, “Dhembja e një nate”, Dituria islame, nr. 22, BIK,

  45. Prishtinë, 1991.

  46. Peters, W. E, Markus, Përballjet e historisë së kishë katolike në Shqipëri

  47. 1919-1996, (Përktheu nga gjermanishtja: Klaudia Darragjati), Qendra

  48. Botuese Shoqata Jezuite, Tiranë, 2010.

  49. Pirraku, Muhamet, “Arratisja nga Kosova, jeta dhe përfundimi tragjik i

  50. Ymer Prizrenit në Ulqin”, Ymer Prizreni –personalitet i shquar i Lëvizjes

  51. Kombëtare Shqiptare (Sesion shkencor 25-6 maj 2022), Art Club, Ulqin,

  52. 2002.

  53. Pirraku, Muhamet, Mulla Idris Gjilani dhe mbrojta kombëtare e Kosovës

  54. Lindore 1941-1951, Këshilli i Bashkësisë Islame, Gjilan, 2017.

  55. Pirraku, Muhamet, Myderriz Ymer Prizreni ora, zemra dhe shpirti i Lidhjes

  56. Shqiptare 1877-1887, Sharr, 2003.

  57. Plava, B. Elmaz, Plava dhe Gucia në Lëvizjen Kombëtare Shqiptare

  58. (Kujtime dhe dokumente historike), ShB, Marin Barleti, Tiranë, 2002.

  59. Politika serbomadhe prej Grashaninit deri te Akademia, (Përktheu dhe

  60. përgatiti: Flaka Surroi), Koha, Prishtinë, 2019.

  61. Ramadani, Fehari, Kontributi i Austro-Hungarisë për zhvillimin e arsimit

  62. dhe të kulturës shqiptare 1900-1912, Tetovë, 2010.

  63. Ramaj, Albert, “Gjendja e Argjipeshkvisë së Shkupit dhe veprimtaria e

  64. argjipeshkvit Lazër Mjeda”, Scupi, nr. 12, ITSHKSH, Shkup, 2015.

  65. Sopi, Viktor, “Veprimtaria diplomatike e Lazër Mjedës, karshi trysnive

  66. fetare dhe politike ndaj shqiptarëve”, Scupi, nr. 12, ITSHKSH, Shkup, 2015.

  67. Shatri, Muhamet, “Të dhëna biografike mbi disa veprimtarë të Komitetit

  68. “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”, Komiteti Mbrojtja Kombëtare e Kosovës

  69. ( Përmbledhje kumtesash), Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti

  70. i Historisë – Tiranë, Instituti i Historisë – Prishtinë, f. 2004.

  71. Verli, Marenglen, “Disa sondazhe në dokumentacionin konsullor austrohungarez

  72. për Ymer Prizrenin”, Ymer Prizreni –personalitet i shquar i

  73. Lëvizjes Kombëtare Shqiptare (Sesion shkencor 25-6 maj 2022), Art Club,

  74. Ulqin, 2002.

  75. Verli, Marenglen, “Roli i Komitetit “MKK”, në organizimin e qëndresës

  76. kundër ripushtimit serb në Plavë dhe Guci (tetor 1918–shkurt 1919)”,

  77. Komiteti Mbrojtja Kombëtare e Kosovës, (Përmbledhje kumtesash), Akademia

  78. e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Historisë – Tiranë, Instituti i

  79. Historisë – Prishtinë, 2004.

Downloads

Published

2022-04-01

How to Cite

Ahmeti, N. (2022). Eliminimi i elitës fetare të Shqiptarëve si formë e gjenocidit serb (1878-1999). Gjurmime Albanologjike, (52), 181–196. Retrieved from https://albanica.al/gjurmealbanlogjike/article/view/6482

Numër

No. 52 (2022): Gjurmime Albanologjike - Seria e shkencave historike

Section

Studime

Categories

License

Copyright (c) 2022 Instituti Albanologjik

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.