“Besa‑besë” – fluiditeti i konotimit të këngës në kontekst (sub)nacional
Abstract
Kënga folklorike e titulluar “Besa–Besë” fillimisht ishte një këngë lirike e titulluar “Lulja me erë”, e kompozuar nga etnomuzikologu i shquar shqiptar Ramadan Sokoli nga Shkodra gjatë viteve 1940. Kjo këngë së fundi është e njohur si këngë e cila shenjon Përfaqësuesen e Futbollit të Kosovës dhe fansat e saj “Dardanët”. Duke marrë parasysh që kjo këngë këndohet si një këngë që shpreh përkatësi të ndryshme lokale dhe rajonale e kënduar nga këngëtarë të ndryshëm të njohur lokalisht e kombëtarisht, si dhe nga tifozë të klubeve të ndryshme të futbollit në Kosovë, Maqedoni të Veriut e Shqipëri, është e qartë se është ajo është aq fluide sa të konotojë rende të ndryshme të pamjeve mendore, nga ato lokale, pastaj (subnacionale) e deri në atë kombëtare. Analiza kronologjike e historisë së këngës dhe konteksteve të përdorimit të saj do të mundësojë gjithashtu kuptimin e mënyrave të prodhimit dhe riprodhimit të kombit përmes sajSchlagworte:
Besa–Besë, fansa, nacional(ist), subnacional, identitetDownloads
Literaturhinweise
-
Alibali, Isa, “Besa –besë, besën ta kam dhanë, për liri, jetën du me dhanë”, kënga shkodrane që u shndërrua në himn patriotik në Kosovë (VIDEO) https://www.kultplus.com/muzika/besa-bese-besen-ta-kam-dhane-per-liri-jeten-du-dhane-kenga-shkodrane-qe-u-shnderrua-ne-himn-patriotik-ne-kosove-video/ [qasur më 9 mars 2022].
-
Anderson, Benedict, Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism (London – New York: Verso, 2002).
-
Bairner, Alan, Sport, Nationalism, and Globalization: European and North American Perspectives, Political Science (State University of New York Press, 2001).
-
Bernstain, A. & N. Blain (eds.), Sport, media, culture: global and lokal dimensions (London, 2003).
-
Billig, Michael, Banal nationalism (London: SAGE Publications, 1995).
-
Brentin, Dario & Laurence Cooley, “Sport and nationalism. A review of the literature”, in Studies on National Movements, 3 (2015). http://snm.nise.eu/index.php/studies/article/view/0306s [accessed 19 February 2022].
-
Brubaker, Rogers, Mara Loveman dhe Peter Stamatov, “Ethnicity as Cognition”, në Theory and Society Vol. 33, No. 1 (Feb., 2004), pp. 31-64.
-
Brubaker, Rogers, “The ‘Diaspora’ Diaspora”. Ethnic and Racial Studies, Vol. 28, No. 1. (2005), 1-19.
-
Brubaker, Rogers, “Accidental Diasporas and External ‘Homelands’ in Central and Eastern Europe: Past and Present”, Political Science Series 71. (Vienna: Institute for Advanced Studies, 2000).
-
Collins, Ian, “Singing Songs, Making Places, Creating Selves: Football Songs & Fan Identity At Sydney FC”, Transforming Cultures eJournal, Vol 4 No 1 April 2009. http://Epress.lib.uts.edu.au/journals/TfC
-
Dunning, E., Sport matters: sociological studies of sport, violence and civilization (London, 1999).
-
Fox, J.E. & Miller-Idriss, C. (2008). “Everyday nationhood”. Ethnicities, 8(4), 536-563. https://doi.org/10.1177/1468796808088925.
-
Giddens, Anthony, Sociologjia (Tiranë: Dituria, 2005).
-
Hall, Stuart, “The Question of Cultural Identity” in Modernity and Its Futures (Polity Press, 1992).
-
Malcolm, Noel, Kosovo: A Short History (New York: New York University Press, 1999).
-
Mills, Richard, The Politics of Football in Yugoslavia: Sport, Nationalism and the State (London: I.B. Tauris, 2018).
-
Munishi, Rexhep, Kënga popullore lirike (Prishtinë: Instituti Albanologjik i Prishtinës, 2003).
-
Munishi, Rexhep, Etnomuzikologjia shqiptare (Prishtinë: Instituti Albanologjik, 2011).
-
Schmitt, Oliver Jens, Kosova: histori e shkurtër e një treve qendrore ballkanike (Prishtinë: Koha, 2012).
-
Smith, Anthony D., National Identity (London: Penguin, 1991).
-
Trix, Frances, “Albanian Oral Epic Poetry: Responding to World Events” (1997).
-
YouTube link: https://www.youtube.com/watch?v=rLqIN-VxR2w [qasur më 9 mars 2022].
-
YouTube link: https://www.youtube.com/watch?v=_Ewufc6oA0Q [qasur më 9 mars 2022].
-
YouTube link: https://www.youtube.com/watch?v=ZczI-VeAUZg [qasur më 9 mars 2022].
Literaturhinweise
Alibali, Isa, “Besa –besë, besën ta kam dhanë, për liri, jetën du me dhanë”, kënga shkodrane që u shndërrua në himn patriotik në Kosovë (VIDEO) https://www.kultplus.com/muzika/besa-bese-besen-ta-kam-dhane-per-liri-jeten-du-dhane-kenga-shkodrane-qe-u-shnderrua-ne-himn-patriotik-ne-kosove-video/ [qasur më 9 mars 2022].
Anderson, Benedict, Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism (London – New York: Verso, 2002).
Bairner, Alan, Sport, Nationalism, and Globalization: European and North American Perspectives, Political Science (State University of New York Press, 2001).
Bernstain, A. & N. Blain (eds.), Sport, media, culture: global and lokal dimensions (London, 2003).
Billig, Michael, Banal nationalism (London: SAGE Publications, 1995).
Brentin, Dario & Laurence Cooley, “Sport and nationalism. A review of the literature”, in Studies on National Movements, 3 (2015). http://snm.nise.eu/index.php/studies/article/view/0306s [accessed 19 February 2022].
Brubaker, Rogers, Mara Loveman dhe Peter Stamatov, “Ethnicity as Cognition”, në Theory and Society Vol. 33, No. 1 (Feb., 2004), pp. 31-64.
Brubaker, Rogers, “The ‘Diaspora’ Diaspora”. Ethnic and Racial Studies, Vol. 28, No. 1. (2005), 1-19.
Brubaker, Rogers, “Accidental Diasporas and External ‘Homelands’ in Central and Eastern Europe: Past and Present”, Political Science Series 71. (Vienna: Institute for Advanced Studies, 2000).
Collins, Ian, “Singing Songs, Making Places, Creating Selves: Football Songs & Fan Identity At Sydney FC”, Transforming Cultures eJournal, Vol 4 No 1 April 2009. http://Epress.lib.uts.edu.au/journals/TfC
Dunning, E., Sport matters: sociological studies of sport, violence and civilization (London, 1999).
Fox, J.E. & Miller-Idriss, C. (2008). “Everyday nationhood”. Ethnicities, 8(4), 536-563. https://doi.org/10.1177/1468796808088925.
Giddens, Anthony, Sociologjia (Tiranë: Dituria, 2005).
Hall, Stuart, “The Question of Cultural Identity” in Modernity and Its Futures (Polity Press, 1992).
Malcolm, Noel, Kosovo: A Short History (New York: New York University Press, 1999).
Mills, Richard, The Politics of Football in Yugoslavia: Sport, Nationalism and the State (London: I.B. Tauris, 2018).
Munishi, Rexhep, Kënga popullore lirike (Prishtinë: Instituti Albanologjik i Prishtinës, 2003).
Munishi, Rexhep, Etnomuzikologjia shqiptare (Prishtinë: Instituti Albanologjik, 2011).
Schmitt, Oliver Jens, Kosova: histori e shkurtër e një treve qendrore ballkanike (Prishtinë: Koha, 2012).
Smith, Anthony D., National Identity (London: Penguin, 1991).
Trix, Frances, “Albanian Oral Epic Poetry: Responding to World Events” (1997).
YouTube link: https://www.youtube.com/watch?v=rLqIN-VxR2w [qasur më 9 mars 2022].
YouTube link: https://www.youtube.com/watch?v=_Ewufc6oA0Q [qasur më 9 mars 2022].
YouTube link: https://www.youtube.com/watch?v=ZczI-VeAUZg [qasur më 9 mars 2022].
Shqip
English
Français (France)
Srpski
Deutsch
