Kulturocidi serb ndaj shqiptarëve: Rasti i Kosovës: 1998-1999

Autorët

  • Sadik Mehmeti
  • Valon Shkodra

Abstract

Kulturocidi - rrënimi sistematik i trashëgimisë dhe i vlerave kulturore është fenomen që rregullisht i paraprinë, shkon krahas ose i pason tragjeditë e mëdha njerëzore. Me një fjalë, kulturocidi i qëllimshëm ndaj një populli a një vendi është një nga tiparet e gjenocidit, me të të cilin synohet shkatërrimi i trashëgimisë autoktone të një populli me qëllim të humbjes së identitetit të tij kulturor e etnik dhe të humbjes së kujtesës kolektive. Skenarë të tillë të kulturocidit, Serbia ka zbatuar për më shumë se një shekull ndaj fqinjëve të saj, pra edhe ndaj shqiptarëve dhe vlerave të tyre trashëgimore e qytetëruese, madje që nga shpërngulja e shqiptarëve me dhunë nga Sanxhaku i Nishit më 1877 e këndej, gjatë luftërave ballkanike, Luftës së Parë Botërore, midis dy luftërave, Luftës së Dytë Botërore e deri në luftën e fundit në Kosovë më 1998-1999, kur Kosova fiton lirinë dhe pavarësinë e saj. Pikërisht për shkatërrimin e trashëgimisë kulturore të Kosovës në vitet 1998-1999 do të bëhet fjalë në punimin tonë.

Keywords:

Kulturocid, gjenocid, Serbia, trashëgimi, kulturë, Kosovë

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Bajgora, Sabri, Destruction of Islamic Heritage in the Kosovo War, 1998-1999, Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, Prishtinë, 2013, p. 7;

  2. Bashota, Sali dhe Kokollari, Besim. ‘Bibliotekat e Kosovës historia dhe zhvillimi i tyre’, f. 9. Revistë e Bibliotekës Kombëtare dhe Universitare të Kosovës, viti 7, NR. 2, 2010. https://www.biblioteka-ks.org/TE_BARTURA/B_2_%202010.pdf (16.03.2022).

  3. Andrew Herscher, Trashëgimia pas luftës, Heritage after war, the Hadum Mosque Restoration, CHWB, 2007, f. 14. 19

  4. Cituar sipas: Baki Svirca, Plaçkitja dhe shkatërrimi i fondit arkivor të Kosovës nga Serbia, para dhe gjatë luftës 1998-1999, Instituti për Hulumtimin e Krimeve të Luftës, Prishtinë, 2016, f. 26.

  5. C., Fredericksen. & F., Bakken. (2000). Libraries in Kosova/Kosovo (IFLA/FAIFE Report). Retrieved January 7, 2007, from http://www.ifla.org/faife/faife/kosova/kosorepo.htm. Qasur më dt. 22.8. 2022.

  6. Drançolli, Fejaz. Trashëgimia e shkatërruar në Kosovë 1998-1999, Instituti për Hulumtimin e krimeve të luftës (Institute for War Crimes Research), Prishtinë, 2017.

  7. EC, Luck. Cultural genocide and the protection of cultural heritage. Getty Publications; 2020 Sep 19.

  8. Herscher, Andrew. Trashëgimia pas luftës, Heritage after war, the Hadum Mosque Restoration, CHWB, 2007, f. 14.

  9. Instituti Kërkimor për Çështje Evropiane dhe të Zhvillimit: “Çështja e personave të pagjetur në kontekstin e ‘finales së madhe’ eventuale ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, 2019,http://www.ridea-ks.org/uploads/Studim%20per%20Personat%20e%20Pagjetur.pdf (3. 16. 2022).

  10. International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia. (1993). Statute of the Tribunal. Retrieved January 7, 2007, from http://www.un.org/icty/legaldoc-e/index.htm.

  11. Krasniqi, Mark. ‘Uzurpimi dhe shkatërrimi i objekteve sakrale në Kosovë, Gjenocidi i pushtetit serb ndaj shqiptarëve në Kosovë gjatë viteve '90, Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, Sesioni Shkencave Shoqërore, Prishtinë, 2001.

  12. Qendra për Dokumentim në Fondin për të Drejtën Humanitare në Prishtinë, https://www.hlc-kosovo.org/sq/per-ne (3.9.2022).

  13. Riedlmayer András J. ‘Crimes of War, Crimes of Peace: Destruction of Libraries during and after the Balkan Wars of the 1990s’, Library Trends, Johns Hopkins University Press, Volume 56, Number 1, Summer 2007, pp. 107-132.

  14. Stein, Stuart. Enciklopedia e Studimeve Racore dhe Etnike: https://www.wordsense.eu/culturicide/ Qasur më dt. 1.9.2022.

  15. Svirca, Baki. Plaçkitja dhe shkatërrimi i fondit arkivor të Kosovës nga Serbia, para dhe gjatë luftës 1998-1999, Instituti për Hulumtimin e Krimeve të Luftës, Prishtinë, 2016.

  16. Shkodra, Valon. Muzeu Etnologjik i Prishtinës dhe funksioni i tij, Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 2019.

  17. The Kosovo report: Conflict, international response, lessons learned. Oxford University Press on Demand, 2000.

Downloads

Published

2023-12-01

How to Cite

Mehmeti, S., & Shkodra, V. (2023). Kulturocidi serb ndaj shqiptarëve: Rasti i Kosovës: 1998-1999. Gjurmime Albanologjike, (53), 271–281. Retrieved from https://albanica.al/gjurmealbanlogjike/article/view/7424

Numër

No. 53 (2023): Gjurmime Albanologjike - Seria e shkencave historike

Section

Punime Studimore

License

Copyright (c) 2023 Institui Albanologjk I Kosovës