Poet i revoltës ekzistenciale dhe i dhimbjes sublime (Portreti krijues i Ali Podrimjes)
Abstract
Krijimtaria letrare e poetit kombëtar Ali Podrimja shtrihet përgjatë një periudhe më shumë se gjysmë shekulli. Kjo krijimtari zë fill në kohën kur letërsia shqipe në ish-Jugosllavi, që kishte nisur të publikohej menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore (sapo kishte hyrë në dekadën e dytë të saj), krijohej nën censurën e rreptë shtetërore. Në gjysmën e dytë të viteve ’50 të shekullit XX, kohë kur Podrimja e filloi krijimtarinë e tij letrare, në Prishtinë, pas disa vjetësh të publikimit në gazeta e revista, kishte nisur edhe botimi i vëllimeve të veçanta poetike dhe i librave me tregime e pjesë teatrale. Në këtë kohë, nën ndikimin e letërsisë së lexuar, si pesëmbëdhjetëvjeçar, edhe poeti i ri Ali Podrimja filloi të publikonte në revistat letrare “Jeta e re” dhe “Zani i rinis”. Krijimtaria e Ali Podrimjes, përveç etapës së parë, i përjetoi të gjitha etapat tjera të zhvillimit nëpër të cilat ka kaluar letërsia shqipe në ish-Jugosllavi: etapën e dytë, kur letërsia shqipe po vazhdonte t’i nënshtrohej censurës së rreptë shtetërore dhe etapat që erdhën pas saj, etapat e emancipimit estetik dhe të modernizimit. Podrimja shkroi edhe prozë, si dhe shkrime eseistike, të një stili të veçantë, por deri në fund të jetës së tij i mbeti besnik poezisë. Krijimin e nisi si një poet i periferisë, për të arritur në fund përmasat e krijuesit kombëtar. Në poezinë e tij, atdheu i copëzuar krijohet e rikrijohet dhe merr formën e qartë të Shqipërisë së natyrshme. Në këtë poezi kanë zënë vendin e vet si hapësira kombëtare, ashtu edhe njeriu shqiptar, për të marrë në fund pamjen e hapësirës universale dhe të universit njerëzor.Keywords:
Krijimtaria, censura, vitet ’50, etapat, proza, stili, atdheu, periferia, universiDownloads
References
-
Podrimja, Ali. Thirrje. “Jeta e re”, Prishtinë 1961.
-
Podrimja, Ali. Shamijat e përshëndetjeve. “Rilindja”, Prishtinë 1963.
-
Podrimja, Ali. Dhimbë e bukur. “Rilindja”, Prishtinë 1967.
-
Podrimja, Ali. Sampo. “Rilindja”, Prishtinë 1969.
-
Podrimja, Ali. Hija e Tokës. “Bota e re”, Prishtinë 1971.
-
Podrimja, Ali. Thirrje (ribotim). Botim i autorit, Prishtinë 1973.
-
Podrimja, Ali. Dhimbë e bukur (ribotim). Botim i autorit, Prishtinë 1973.
-
Podrimja, Ali. Torzo. “Rilindja”, Prishtinë 1971.
-
Podrimja, Ali. Folja. “Rilindja”, Prishtinë 1973.
-
Podrimja, Ali. Credo. “Rilindja”, Prishtinë 1976.
-
Podrimja, Ali. Lum Lumi. “Rilindja”, Prishtinë 1982.
-
Podrimja, Ali. Fund i gëzuar. “Rilindja”, Prishtinë 1988.
-
Podrimja, Ali. Zari. “Rilindja”, Prishtinë 1990.
-
Podrimja, Ali. Në bisht të sorrës. “Art-Pena”, Prishtinë 1994.
-
Podrimja, Ali. Buzëqeshje në kafaz. “Dukagjini”, Pejë 1994.
-
Podrimja, Ali. Ishulli Albania. “Rilindja”, 1998.
-
Podrimja, Ali. Pikë e zezë në blu. “Onufri”, Tiranë 2005.
-
Podrimja, Ali. Loja nën diell. “Jeta e re”, Prishtinë 1967.
-
Podrimja, Ali. Tkurrja e atdheut. “Faik Konica”, Tetovë 1996.
-
Podrimja, Ali. Libri që nuk mbyllet. “Rilindja”, Prishtinë 1997.
-
Podrimja, Ali. Burgu i hapur. “Rilindja”, Prishtinë 1998.
-
Podrimja, Ali. Harakiri. “Rilindja”, Prishtinë 1999.
-
Podrimja, Ali. Dielli i zi. “Rilindja”, Prishtinë 2000.
-
Borges, Jorge Luis. Inkuizicione të tjera. “Ideart”, Tiranë 2005.
-
Bruno, Giordano. Mbi magjinë. Botime Akropoli i Ri, Tiranë 2019.
-
Tafa, Bujar. Biografemat dhe ideografemat (Lum Lumi i Ali Podrimjes). Universiteti AAB-Riinvest, Prishtinë 2010.
-
Di Maxho, Zef Skiro. Ali Podrimja njeriu pa adresë. “Faik Konica”, Prishtinë 2019.
-
Kelmendi, Naim. Antologjia e dhembjes poetike (101 përkushtime Ali Podrimjes). “Rugova Art”, Prishtinë 2012.
-
Kubatis, Dinos. Ali Podrimja in Memoriam. Gjakovë 2017.
-
Lila, Jolanda. Torzioni i qenies. “Saga”, Prishtinë 2011.
-
Lila, Jolanda. Skaje të poetikave – në poezinë shqipe bashkëkohore. Akademia e Studimeve Albanologjike – Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë 2018.
-
Ollomoni, Fitor. Semantika e figurshmërisë në artin poetik të Ali Podrimjes dhe Din Mehmetit. Universiteti “Fehmi Agani”, Gjakovë 2021.
-
Smaka, Smajl. Pavdekësia e poetit. SMS, 2012.
-
Shala, Rexhep Murtez. Analiza – kognicioni dhe modelimi. “Neokultura”, Prishtinë 2010.
-
Shatro, Bavjola. Analizë dhe interpretim. Botimet “Dita 2000”, Tiranë 2010.
-
Shatro, Bavjola. Fjala dhe ontologjia në poezinë bashkëkohore. Botimet “Dita 2000”, Tiranë 2012.
-
Vinca, Agim. Kënga e hapur (antologji e komentuar). “Brezi ’81”, Prishtinë 2005.
References
Podrimja, Ali. Thirrje. “Jeta e re”, Prishtinë 1961.
Podrimja, Ali. Shamijat e përshëndetjeve. “Rilindja”, Prishtinë 1963.
Podrimja, Ali. Dhimbë e bukur. “Rilindja”, Prishtinë 1967.
Podrimja, Ali. Sampo. “Rilindja”, Prishtinë 1969.
Podrimja, Ali. Hija e Tokës. “Bota e re”, Prishtinë 1971.
Podrimja, Ali. Thirrje (ribotim). Botim i autorit, Prishtinë 1973.
Podrimja, Ali. Dhimbë e bukur (ribotim). Botim i autorit, Prishtinë 1973.
Podrimja, Ali. Torzo. “Rilindja”, Prishtinë 1971.
Podrimja, Ali. Folja. “Rilindja”, Prishtinë 1973.
Podrimja, Ali. Credo. “Rilindja”, Prishtinë 1976.
Podrimja, Ali. Lum Lumi. “Rilindja”, Prishtinë 1982.
Podrimja, Ali. Fund i gëzuar. “Rilindja”, Prishtinë 1988.
Podrimja, Ali. Zari. “Rilindja”, Prishtinë 1990.
Podrimja, Ali. Në bisht të sorrës. “Art-Pena”, Prishtinë 1994.
Podrimja, Ali. Buzëqeshje në kafaz. “Dukagjini”, Pejë 1994.
Podrimja, Ali. Ishulli Albania. “Rilindja”, 1998.
Podrimja, Ali. Pikë e zezë në blu. “Onufri”, Tiranë 2005.
Podrimja, Ali. Loja nën diell. “Jeta e re”, Prishtinë 1967.
Podrimja, Ali. Tkurrja e atdheut. “Faik Konica”, Tetovë 1996.
Podrimja, Ali. Libri që nuk mbyllet. “Rilindja”, Prishtinë 1997.
Podrimja, Ali. Burgu i hapur. “Rilindja”, Prishtinë 1998.
Podrimja, Ali. Harakiri. “Rilindja”, Prishtinë 1999.
Podrimja, Ali. Dielli i zi. “Rilindja”, Prishtinë 2000.
Borges, Jorge Luis. Inkuizicione të tjera. “Ideart”, Tiranë 2005.
Bruno, Giordano. Mbi magjinë. Botime Akropoli i Ri, Tiranë 2019.
Tafa, Bujar. Biografemat dhe ideografemat (Lum Lumi i Ali Podrimjes). Universiteti AAB-Riinvest, Prishtinë 2010.
Di Maxho, Zef Skiro. Ali Podrimja njeriu pa adresë. “Faik Konica”, Prishtinë 2019.
Kelmendi, Naim. Antologjia e dhembjes poetike (101 përkushtime Ali Podrimjes). “Rugova Art”, Prishtinë 2012.
Kubatis, Dinos. Ali Podrimja in Memoriam. Gjakovë 2017.
Lila, Jolanda. Torzioni i qenies. “Saga”, Prishtinë 2011.
Lila, Jolanda. Skaje të poetikave – në poezinë shqipe bashkëkohore. Akademia e Studimeve Albanologjike – Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë 2018.
Ollomoni, Fitor. Semantika e figurshmërisë në artin poetik të Ali Podrimjes dhe Din Mehmetit. Universiteti “Fehmi Agani”, Gjakovë 2021.
Smaka, Smajl. Pavdekësia e poetit. SMS, 2012.
Shala, Rexhep Murtez. Analiza – kognicioni dhe modelimi. “Neokultura”, Prishtinë 2010.
Shatro, Bavjola. Analizë dhe interpretim. Botimet “Dita 2000”, Tiranë 2010.
Shatro, Bavjola. Fjala dhe ontologjia në poezinë bashkëkohore. Botimet “Dita 2000”, Tiranë 2012.
Vinca, Agim. Kënga e hapur (antologji e komentuar). “Brezi ’81”, Prishtinë 2005.
