Presidenti Wlson dhe Çështja Shqiptare 1919-1920 - diskutimi në parlament me rastin e vdekjes së tij
Résumé
Në mbledhjen e 11. II. 1924 në Parlamentin e Tiranës u diskutua për Presidentin Wilson. Jehona e vdekjes së tij u pasqyrua menjëherë edhe në shtypin shqiptar. Mbi personalitetin e Wilsonit do të flitej përsëri në Kuvendin Kushtetues pas disa ditësh, më 11 shkurt. Meqenëse Fan Noli nuk kishte qenë i pranishëm në mbledhjen e 4 shkurtit e kërkoi fjalën dhe foli me shumë pasion për presidentin Wilson. Noli përmendi arsyen pse Shqipëria merrte pjesë në dhimbje përkrah SHBA-ve në ato ditë zie për këtë President.Mots-clés :
Presidenti Wilson, Parlamenti Shqiptar, Paqja e Versajës, SHBA, Fan Noli, Faik Konica, shtypi shqiptarTéléchargements
Références
-
Peter Bartl, Shqipëria nga mesjeta deri sot, “Drita”, Prizren, 1999, f. 177-178; Hakif Bajrami, Lidhja kosovare për të vërtetën e Kosovës, fejton “Bujku”, Prishtinë, 24.7.1995, f. 13; Antonello Biagini, Storia dell Albania – dalle origini ai giorni nostri, Milano, 1999, f. 107; Mithat Frashëri, Shqiptarë dhe sllavë, Tiranë, 1998, f. 6.
-
Sejfi Vllamasi, Ballafaqime politike në Shqipëri, Tiranë, 1995, f. 109.
-
Istorija Diplomatije III 1919-1939, V. P. Potemkin, Beograd, 1951, f. 34; Xheladin Shala, Marrëdhëniet shqiptaro-jugosllave 1918-1924, punim magjistature, Prishtinë, 1979, f. 32.
-
Lisen Bashkurti, Shqiptarët në rrjedhat e diplomacisë, Tiranë, 2003, f. 157.
-
Po aty, f. 158.
-
Po aty, f. 177.
-
Ekuilibri i mëparshëm i forcave në rrafshin ndërkombëtar, nga i cili mund të përfitonte çështja shqiptare, ishte prishur dhe ishte në dëm të saj. Austro-Hungaria.
-
Ndriçim Kulla, Noli-Wilson, takim historik për marrëdhëniet shqiptaro-amerikane, publikuar në internet më 8.4.2019.
-
Fan S. Noli, Komplet i veprave, vepra IV, Botimet Dudaj, Tiranë, 2007, f. 230; Robert Papa, Pragmatizëm SHBA ndaj Shqipërisë, Koha, Tiranë, 2000, f. 24; Hakif Bajrami, Mizoritë serbe kundër shqiptarëve në Kosovë – Rugova, Plava e Gucia në gërmadha, 1918-1921, Klubi i Intelektualëve të Rugovës, Prishtinë, 2020, f. 148; Ndriçim Kulla, punimi i cituar; Anton Çefa, Si sot 100 vjet më parë, Fan Noli takoi Presidentin Wilson, më 4 korrik 1918, botuar në gazetën Iliria.
-
Hakif Bajrami, Mizoritë serbe kundër shqiptarëve…, vep. cit., f. 147.
-
Nevila Nika, gazeta “Shekulli”, Tiranë, 6 tetor 2003.
-
Hasan Prishtina, Dokumente, Tiranë, 1983, f. 99-100.
-
Nevila Nika, AlbPhilly.com – Një rikthim i vullnetit të paplotësuar të presidentit Wilson, gazeta “Shekulli”, 6 tetor 2003.
-
Abdullah Karjagdiu, Pse Shqipëria kërkoi mandatin amerikan në Konferencën e Paqes më 1919, “Bota sot”, 2 prill 2003, f. 13.
-
Abdullah Karjagdiu, po aty.
-
Po aty.
-
Muin Çami, Shqiptarët për problemin e Kosovës në mbarim të Luftës së Parë Botërore, në librin Çështja e Kosovës një problem historik aktual, Instituti i Historisë Prishtinë – Instituti i Historisë Tiranë, Tiranë, 1996, f. 139.
-
Muin Çami, Shqiptarët për problemin e Kosovës në mbarim të Luftës…, pun. cit., f. 139.
-
Abdullah Karjagdiu, Pse Shqipëria kërkoi mandatin amerikan, pun. cit., 3 prill 2003, f. 13.
-
Historija diplomacije – Diplomacia u razdoblju pripremanja drugog svetskog rata 1919-1939, nga grup autorësh nën redaksinë e akademik Potemkinit, Zagreb, 1951, f. 24.
-
Izber Hoti, Kosova në Konferencën e Paqes 1919-1920, “Kosovarja”, Prishtinë, 9.4.1992.
-
Lush Culaj, Komiteti Mbrojtja Kombëtare e Kosovës 1918-1924, Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 1997, f. 58; Lufta e popullit shqiptar për çlirim kombëtar 1918-1920, vëllimi I, Tiranë, 1980, f. 17.
-
Lufta e popullit shqiptar…, vep. cit., f. 179.
-
Abdullah Karjagdiu, pun. cit., 4 prill 2003, f. 13.
-
Abdullah Karjagdiu, pun. cit., 4 prill 2003, f. 13.
-
Henry Kissinger, Diplomacia, LAERT, Tiranë, 1999, f. 226-227.
-
Dielli, 7 prill 1919.
-
AQSH, fondi 822, dosja 21.
-
Fiumja ishte qytet në pjesën bregdetare të Kroacisë apo Rijeka e sotme.
-
Dielli, 2 maj 1919.
-
Dielli, 2 maj 1919.
-
Shqipnia përpara Konferencës së Paqes, dokumenta zyrtarë të paraqitur nga dërgata shqiptare, bll. i parë.
-
Muin Çami, Shqiptarët për problemin e Kosovës në mbarim të Luftës së Parë Botërore, në librin Çështja e Kosovës një problem historik aktual…, vep. cit., f. 138-139.
-
Aurel Plasari, Vija e Todosit rishfaqet – nga t’ia mbajnë shqiptarët?, Tiranë, 1992, f. 29; Lush Culaj, Imzot Luigj Bumçi në mbrojtje të çështjes kombëtare 1919-1920, “Shpresa”, nr. 5-6, Prishtinë, nëntor-dhjetor 1998, f. 18-19.
-
Abdullah Karjagdiu, pun. cit., 5 prill 2003, f. 13.
-
Vasfi Baruti, Presidenti Wilson dhe Amerika në memorien e shqiptarëve!, http://acabs.org/faqe3.htm.
-
Vasfi Baruti, Presidenti Wilson…, po aty.
Références
Peter Bartl, Shqipëria nga mesjeta deri sot, “Drita”, Prizren, 1999, f. 177-178; Hakif Bajrami, Lidhja kosovare për të vërtetën e Kosovës, fejton “Bujku”, Prishtinë, 24.7.1995, f. 13; Antonello Biagini, Storia dell Albania – dalle origini ai giorni nostri, Milano, 1999, f. 107; Mithat Frashëri, Shqiptarë dhe sllavë, Tiranë, 1998, f. 6.
Sejfi Vllamasi, Ballafaqime politike në Shqipëri, Tiranë, 1995, f. 109.
Istorija Diplomatije III 1919-1939, V. P. Potemkin, Beograd, 1951, f. 34; Xheladin Shala, Marrëdhëniet shqiptaro-jugosllave 1918-1924, punim magjistature, Prishtinë, 1979, f. 32.
Lisen Bashkurti, Shqiptarët në rrjedhat e diplomacisë, Tiranë, 2003, f. 157.
Po aty, f. 158.
Po aty, f. 177.
Ekuilibri i mëparshëm i forcave në rrafshin ndërkombëtar, nga i cili mund të përfitonte çështja shqiptare, ishte prishur dhe ishte në dëm të saj. Austro-Hungaria.
Ndriçim Kulla, Noli-Wilson, takim historik për marrëdhëniet shqiptaro-amerikane, publikuar në internet më 8.4.2019.
Fan S. Noli, Komplet i veprave, vepra IV, Botimet Dudaj, Tiranë, 2007, f. 230; Robert Papa, Pragmatizëm SHBA ndaj Shqipërisë, Koha, Tiranë, 2000, f. 24; Hakif Bajrami, Mizoritë serbe kundër shqiptarëve në Kosovë – Rugova, Plava e Gucia në gërmadha, 1918-1921, Klubi i Intelektualëve të Rugovës, Prishtinë, 2020, f. 148; Ndriçim Kulla, punimi i cituar; Anton Çefa, Si sot 100 vjet më parë, Fan Noli takoi Presidentin Wilson, më 4 korrik 1918, botuar në gazetën Iliria.
Hakif Bajrami, Mizoritë serbe kundër shqiptarëve…, vep. cit., f. 147.
Nevila Nika, gazeta “Shekulli”, Tiranë, 6 tetor 2003.
Hasan Prishtina, Dokumente, Tiranë, 1983, f. 99-100.
Nevila Nika, AlbPhilly.com – Një rikthim i vullnetit të paplotësuar të presidentit Wilson, gazeta “Shekulli”, 6 tetor 2003.
Abdullah Karjagdiu, Pse Shqipëria kërkoi mandatin amerikan në Konferencën e Paqes më 1919, “Bota sot”, 2 prill 2003, f. 13.
Abdullah Karjagdiu, po aty.
Po aty.
Muin Çami, Shqiptarët për problemin e Kosovës në mbarim të Luftës së Parë Botërore, në librin Çështja e Kosovës një problem historik aktual, Instituti i Historisë Prishtinë – Instituti i Historisë Tiranë, Tiranë, 1996, f. 139.
Muin Çami, Shqiptarët për problemin e Kosovës në mbarim të Luftës…, pun. cit., f. 139.
Abdullah Karjagdiu, Pse Shqipëria kërkoi mandatin amerikan, pun. cit., 3 prill 2003, f. 13.
Historija diplomacije – Diplomacia u razdoblju pripremanja drugog svetskog rata 1919-1939, nga grup autorësh nën redaksinë e akademik Potemkinit, Zagreb, 1951, f. 24.
Izber Hoti, Kosova në Konferencën e Paqes 1919-1920, “Kosovarja”, Prishtinë, 9.4.1992.
Lush Culaj, Komiteti Mbrojtja Kombëtare e Kosovës 1918-1924, Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 1997, f. 58; Lufta e popullit shqiptar për çlirim kombëtar 1918-1920, vëllimi I, Tiranë, 1980, f. 17.
Lufta e popullit shqiptar…, vep. cit., f. 179.
Abdullah Karjagdiu, pun. cit., 4 prill 2003, f. 13.
Abdullah Karjagdiu, pun. cit., 4 prill 2003, f. 13.
Henry Kissinger, Diplomacia, LAERT, Tiranë, 1999, f. 226-227.
Dielli, 7 prill 1919.
AQSH, fondi 822, dosja 21.
Fiumja ishte qytet në pjesën bregdetare të Kroacisë apo Rijeka e sotme.
Dielli, 2 maj 1919.
Dielli, 2 maj 1919.
Shqipnia përpara Konferencës së Paqes, dokumenta zyrtarë të paraqitur nga dërgata shqiptare, bll. i parë.
Muin Çami, Shqiptarët për problemin e Kosovës në mbarim të Luftës së Parë Botërore, në librin Çështja e Kosovës një problem historik aktual…, vep. cit., f. 138-139.
Aurel Plasari, Vija e Todosit rishfaqet – nga t’ia mbajnë shqiptarët?, Tiranë, 1992, f. 29; Lush Culaj, Imzot Luigj Bumçi në mbrojtje të çështjes kombëtare 1919-1920, “Shpresa”, nr. 5-6, Prishtinë, nëntor-dhjetor 1998, f. 18-19.
Abdullah Karjagdiu, pun. cit., 5 prill 2003, f. 13.
Vasfi Baruti, Presidenti Wilson dhe Amerika në memorien e shqiptarëve!, http://acabs.org/faqe3.htm.
Vasfi Baruti, Presidenti Wilson…, po aty.
Shqip
English
Français (France)
Srpski
Deutsch
