Shprehësia sintaksore në romanin “Aksidenti” të Ismail Kadaresë

Abstract

Proza e Kadaresë ka lënë gjurmë të mëdha në letërsinë botërore, por krahas vlerave letrare ka edhe vlera të mëdha gjuhësore. Arsyeja ka qenë dhe mbetet befasimi aq i këndshëm që përjetojnë lexuesit nga stili dhe formësimi gjuhësor që ndjen shkrimtaria e këtij autori. Romani “Aksidenti” në tërësinë e tij, nga autori është konceptuar si një dosje gjyqi, e cila ka mbërritur për t’u gjykuar dhe për t’u vlerësuar nga lexuesi mbi bazën e fakteve dhe hamendjeve të supozuara. Po si e realizon autori këtë proces enigmatik? Teknika e fluksit të ndërgjegjes, apoziapeza dhe elipsa janë disa nga mënyrat e jetësimit të këtij procesi. Në roman, autori përdor mjeshtërisht edhe mjetet e sintaksës ekspresive, që i japin gjallëri e forcë thënies, shprehin mendime a ndjenja; si fjalitë thirrmore, pyetjet retorike, rimarrjet e përsëritjet, segmentimi i fjalive dhe i periudhave. Një veçori tjetër themelore është edhe aspekti shprehës e stilistik i gjuhës popullore që përmban romani.