Ngritja dhe rënia e mëvetësisë së Kosovës (1937-1945)

Abstract

Vëzhgimet mbi të kaluarën e pavarësisë së Kosovës midis viteve 1937-1945 paraqiten në dy drejtime kryesore: ngritja dhe rënia e saj brenda Luftës Nacionalçlirimtare (LANÇ) dhe lufta e udhëhequr për të nga armiqtë e LANÇ-it. Në të dy këto nivele, lufta për ngritjen dhe rënien e pavarësisë së Kosovës varej nga rrethanat e brendshme dhe të jashtme. Shkatërrimi i pavarësisë së Kosovës brenda LANÇ-it u ndikua nga komunistët e Serbisë së Madhe dhe shërbëtorët e tyre, si dhe nga qasja e gabuar e komunistëve shqiptarë ndaj saj, por gjithashtu edhe nga lufta e udhëhequr nga armiqtë e LANÇ-it. Kjo u kushtëzua dhe u kufizua nga rrethanat dhe pasojat historiko-shoqërore; këta faktorë pothuajse kurrë nuk ishin në përputhje dhe në favor të përpjekjeve të tyre efikase. Megjithatë, vazhdimësia e pavarësisë së Kosovës, edhe pse herë pas here e dobët, ka mbijetuar dhe është kultivuar vazhdimisht.