Islami dhe muslimanët në Bullgarinë mesjetare (shekujt IX - XI)
DOI:
https://doi.org/10.63161/so.vi2.5471Abstract
Edhe para formimit të shtetit dhe para se populli të bëhej i krishterë, Perandoria Bullgare mesjetare, e cila përfshinte edhe territoret iliro-shqiptare të pushtuara prej tyre në atë kohë, ishte e lidhur ngushtë me islamin dhe myslimanët. Thelbi i kësaj teorie shkencore dëshmohet nga dorëshkrime nga Vatikani dhe gjithashtu nga burime bizantine dhe më pas islame, etj. Këshilla e Papa Nikollës I drejtuar bullgarit Khan Boris, për hapat që duhen ndërmarrë kundër myslimanëve dhe krijimtarisë shpirtërore të kultura e tyre - librat dhe xhamitë, është dëshmi e fortë se kryqëzatat dhe inkuizicionet dhe luftërat që pasuan kundër muslimanëve deri në ditët e sotme janë rezultat i injorancës hebreje-kristiane dhe greko-romake dhe refuzimit të vlerave të tjera nga ato të tyre, por edhe intoleranca e vazhdueshme gjatë historisë...
Keywords:
Bullgari mesjetare, trojet Iliro-shqiptare, Islami dhe muslimanëtDownloads
References
-
A. K. Bogdan, Historia e shqiptarëve nga llirët e lashtë në erën e Islamit, Univers Revistë shkencore kulturore, Nr. 1/2001, Tiranë
-
A.K. Bogdan, Historia e shqiptareve nga Iliret e lashte ne eren e Islamit, në: Univers, nr. 1, 2001, Tiranë
-
Abdurrahman Hukić, Arapi i islam u Evropi, Glasnik VIS-a, Sarajevë, nr. 7-9, 1961.
-
Abdurrahman Hukić, Arapi i Islam, Evropi, Glasnik VIS-a, Sarajevë, nr 4-6, 1961.
-
Barbara Jelavich, Historia e Ballkanit, vëllimi I, Tiranë, 1999.
-
Blerim Çela, Shqiptaret ndër shekuj, Tiranë, 2001.
-
David Xhuxho, Papa në Shqiperime, 25 prill 1993, Radio Vatikani - Drita, 1995.
-
Dhori Qiriazi, Krishterimi i Shqip'ëris'ë, Tiranë, 2000
-
Dragan Tashkovski, Mbi kombin maqedonas, Shkup, 197.
-
Dzemal Čehajić, Derviški redovi u jugoslovenskim zemljama, Sarajevo, 1986
-
Encyclopaedia Britannica, vol. IV
-
Georges Catellan, Histori ء Ballkanit, Tiranë, (-),
-
Georges Ostrogorski,HistoriaءPerandorisëBizantine,Tiranë,1997,
-
Grup autorësh, Historia e popullit shqiptar, veil. I, botimi III, Prishtine, 1979
-
Grup autorësh, Rreth përhapjes së islamit te shqiptaret, botimi II, Prizren, 2001.
-
H. Mehmed Handzić, Teme iz opće i kulturne historije, vëllimi II, Sarajevo, 1999.
-
Halil Inalxhik, Perandoria osmane -1300 - 1600, Shkup, 1995
-
Hans Jurg Frommer, Die Illyrer, Karlsruhe, 1988, në: Autoktonia e shqiptareve në studimet gjermane, Prishtinë, 1990.
-
J. Le Goff, Qytetërimi i Perëndimit Mesjetar, Tiranë, 1997
-
Jakut el-Hamevi, Mu’xhem’ul-Buldan, Kairo, 1323 /1906.
-
Kemal H. Karpat, Gradjanska prava muslimana Ballkana, në: Muslimani Balkana - Istočno pitanje MXX veku, Tuzla, 2001
-
Kultura arabo-islame në Ballkan para ardhjes së turqve, Dituria Islame, nr. 76/1996, Prishtinë.
-
Marija Gjukanović, në: Grup autorësh, Historia e letërsisë botërore, vëll. I, Prishtinë, 1989
-
Marko Susnjić, Hrestomatija za opštu istoriju srednjeg vijeka, Sarajevë, 1980.
-
Mehmed Handzić, Islamizacija Bosne i Hercegovine i poreklo bosansto-hercegovačkih muslimana, Sarajevo, 1940
-
Miroslav Brandt, Srednjovjekovno doba povijesnog razvitka, vëllimi I, Zagreb, 1980
-
Momir Jović, Istorija Srba, Prishtinë, 1997
-
Muhamet Tëmava, Studime për Mesjetën, Pejë, 2000
-
Muhamet Tërnava, Popullësia e Kosoves gjate shekujve XIV-XVI, Prishtinë, 1995.
-
Muhammed Hadzijahić dhe të tjerë, Islam i Muslimani MBosni i Hercegovini, Sarajevo, 1977
-
Muhammed Hadzijahić, Neki pojavni oblici Islamske civilizacije u nas. Argumenti, Časopis za društvenu teoriju i praksu, nr.2/1982, Rijekë
-
Muhammed Umhazun. Koncept izucavanja islamske historije, botimi I, Sarajevo, 2000
-
Mustafa Busuladzić, Muslimani u Rusiji, Sarajevë, 1996, botim reprint i vitit l943
-
Naser Ferri, Latronët - levizje e rezistencës kundër romanizimit, Bujk, përditshme e dt. 23. 11. 1996, Prishtinë.
-
Neritan Ceka, Ilirët, Tiranë, 2001,
-
Nexhat Ibrahimi, Islami ne Ballkan para shekullit XV, botimi II, Prizren, 2000
-
Nexhat Ibrahimi, Islami në trojet iliro-shqiptare gjate shekujve, botimi III, Prishtinë, 2000.
-
Nexhat Ibrahimi, Prejardhja dhe vendosja e peçenegëve në trojet iliro-shqiptare e në Ballkan dhe roli i tyre në përhapjen e islamit në këto troje, Edukata islame, nr. 65/2001, Prishtinë.
-
Noel Malcolm , Kosova një histori e shkurtër, botimi II, Prishtinë - Tiranë,
-
Petrika Thëngjilli, Historia e popullit shqiptar (395- 1875),Tiranë, 1999.
-
Rade Bozović, Arapi u usmenoj narodnoj pesmi u srpsko-hrvatskom jezickom podrucju, Beograd, 1977.
-
Robert d'Angely, Enigma nga Pellazgët te shqiptaret, Tiranë, 1988.
-
Shaban Demiraj, Gjuhësi ballkanike, Shkup, 1994.
-
Shan Zefi, Islamizimi i shqiptareve gjatë shekujve, Prizren, 2000,
-
Suljaga Saliagić, Mi bosansko-hercegovački muslimani u krilu Jugoslovenske zajednice, Banja Luka, 1940.
-
T .Zavalani, Histori e Shqipnis, botimi II,Tiranë,1998.
-
T. O. Tarhani, Neki spomenici islamske kulture u Madzarskoj, Islamska misao nr. 43/1982, Sarajevë
-
Th. W. Arnold , Povijest islama, Sarajevo, 1990.
-
Vjekoslav Klaić, Povijest Bosne do propasti kraljevstva, Zagreb, 1882.
-
Zef Mirdita, Krishtenizmi nder shqiptarë, Prizren - Zagreb, 1998.
References
A. K. Bogdan, Historia e shqiptarëve nga llirët e lashtë në erën e Islamit, Univers Revistë shkencore kulturore, Nr. 1/2001, Tiranë
A.K. Bogdan, Historia e shqiptareve nga Iliret e lashte ne eren e Islamit, në: Univers, nr. 1, 2001, Tiranë
Abdurrahman Hukić, Arapi i islam u Evropi, Glasnik VIS-a, Sarajevë, nr. 7-9, 1961.
Abdurrahman Hukić, Arapi i Islam, Evropi, Glasnik VIS-a, Sarajevë, nr 4-6, 1961.
Barbara Jelavich, Historia e Ballkanit, vëllimi I, Tiranë, 1999.
Blerim Çela, Shqiptaret ndër shekuj, Tiranë, 2001.
David Xhuxho, Papa në Shqiperime, 25 prill 1993, Radio Vatikani - Drita, 1995.
Dhori Qiriazi, Krishterimi i Shqip'ëris'ë, Tiranë, 2000
Dragan Tashkovski, Mbi kombin maqedonas, Shkup, 197.
Dzemal Čehajić, Derviški redovi u jugoslovenskim zemljama, Sarajevo, 1986
Encyclopaedia Britannica, vol. IV
Georges Catellan, Histori ء Ballkanit, Tiranë, (-),
Georges Ostrogorski,HistoriaءPerandorisëBizantine,Tiranë,1997,
Grup autorësh, Historia e popullit shqiptar, veil. I, botimi III, Prishtine, 1979
Grup autorësh, Rreth përhapjes së islamit te shqiptaret, botimi II, Prizren, 2001.
H. Mehmed Handzić, Teme iz opće i kulturne historije, vëllimi II, Sarajevo, 1999.
Halil Inalxhik, Perandoria osmane -1300 - 1600, Shkup, 1995
Hans Jurg Frommer, Die Illyrer, Karlsruhe, 1988, në: Autoktonia e shqiptareve në studimet gjermane, Prishtinë, 1990.
J. Le Goff, Qytetërimi i Perëndimit Mesjetar, Tiranë, 1997
Jakut el-Hamevi, Mu’xhem’ul-Buldan, Kairo, 1323 /1906.
Kemal H. Karpat, Gradjanska prava muslimana Ballkana, në: Muslimani Balkana - Istočno pitanje MXX veku, Tuzla, 2001
Kultura arabo-islame në Ballkan para ardhjes së turqve, Dituria Islame, nr. 76/1996, Prishtinë.
Marija Gjukanović, në: Grup autorësh, Historia e letërsisë botërore, vëll. I, Prishtinë, 1989
Marko Susnjić, Hrestomatija za opštu istoriju srednjeg vijeka, Sarajevë, 1980.
Mehmed Handzić, Islamizacija Bosne i Hercegovine i poreklo bosansto-hercegovačkih muslimana, Sarajevo, 1940
Miroslav Brandt, Srednjovjekovno doba povijesnog razvitka, vëllimi I, Zagreb, 1980
Momir Jović, Istorija Srba, Prishtinë, 1997
Muhamet Tëmava, Studime për Mesjetën, Pejë, 2000
Muhamet Tërnava, Popullësia e Kosoves gjate shekujve XIV-XVI, Prishtinë, 1995.
Muhammed Hadzijahić dhe të tjerë, Islam i Muslimani MBosni i Hercegovini, Sarajevo, 1977
Muhammed Hadzijahić, Neki pojavni oblici Islamske civilizacije u nas. Argumenti, Časopis za društvenu teoriju i praksu, nr.2/1982, Rijekë
Muhammed Umhazun. Koncept izucavanja islamske historije, botimi I, Sarajevo, 2000
Mustafa Busuladzić, Muslimani u Rusiji, Sarajevë, 1996, botim reprint i vitit l943
Naser Ferri, Latronët - levizje e rezistencës kundër romanizimit, Bujk, përditshme e dt. 23. 11. 1996, Prishtinë.
Neritan Ceka, Ilirët, Tiranë, 2001,
Nexhat Ibrahimi, Islami ne Ballkan para shekullit XV, botimi II, Prizren, 2000
Nexhat Ibrahimi, Islami në trojet iliro-shqiptare gjate shekujve, botimi III, Prishtinë, 2000.
Nexhat Ibrahimi, Prejardhja dhe vendosja e peçenegëve në trojet iliro-shqiptare e në Ballkan dhe roli i tyre në përhapjen e islamit në këto troje, Edukata islame, nr. 65/2001, Prishtinë.
Noel Malcolm , Kosova një histori e shkurtër, botimi II, Prishtinë - Tiranë,
Petrika Thëngjilli, Historia e popullit shqiptar (395- 1875),Tiranë, 1999.
Rade Bozović, Arapi u usmenoj narodnoj pesmi u srpsko-hrvatskom jezickom podrucju, Beograd, 1977.
Robert d'Angely, Enigma nga Pellazgët te shqiptaret, Tiranë, 1988.
Shaban Demiraj, Gjuhësi ballkanike, Shkup, 1994.
Shan Zefi, Islamizimi i shqiptareve gjatë shekujve, Prizren, 2000,
Suljaga Saliagić, Mi bosansko-hercegovački muslimani u krilu Jugoslovenske zajednice, Banja Luka, 1940.
T .Zavalani, Histori e Shqipnis, botimi II,Tiranë,1998.
T. O. Tarhani, Neki spomenici islamske kulture u Madzarskoj, Islamska misao nr. 43/1982, Sarajevë
Th. W. Arnold , Povijest islama, Sarajevo, 1990.
Vjekoslav Klaić, Povijest Bosne do propasti kraljevstva, Zagreb, 1882.
Zef Mirdita, Krishtenizmi nder shqiptarë, Prizren - Zagreb, 1998.
