Analiza e strukturave usûl dhe makam të këngëve popullore turke të mbledhura në Kosovë ndërmjet viteve 1965 dhe 2020 me qasjen 'Bërthamë melodike'

Abstract

Rajoni i Kosovës ka trashëguar një sasi të konsiderueshme të kulturës, artit dhe arkitekturës nga Perandoria Osmane, nën sovranitetin e së cilës qëndroi për shumë vite. Komunitetet që jetojnë në këtë rajon janë të ndikuara nga muzika makam pavarësisht dallimeve etnike. Në territoret në ndikimin e muzikës makam, formohen korridori makam, rajonet e tingullit makam dhe koleksioni i tingullit të muzikës makam. Kjo strukturë është një superidentitet muzikor mbi identitetin etnik dhe fetar. Në këtë kontekst, Gadishulli Ballkanik dhe Kosova, e cila është pjesë e këtij rajoni, ka të ngjarë të formojnë një korridor muzikor makam. Gjatë pesëdhjetë viteve të fundit, kompozitorët vendas si Aluş Nuş kanë krijuar vepra muzikore makam në Kosovë. Krahas këtij produksioni, janë bërë përmbledhje muzikore dhe janë botuar nga artistë si Agim Fişar, Bashkim Çabrat, İrfan Şekerci, Raif Vırmiça e shumë të tjerë. Këto koleksione përmbajnë veçori të muzikës me bazë makamin. Megjithatë, disa prej tyre nuk kanë përkufizime të makam-it dhe usûl-it. Qëllimi i këtij studimi është të analizojë makamin dhe usûlin e këngëve popullore turke të mbledhura dhe të transkriptuara në Kosovë gjatë pesëdhjetë viteve të fundit. Nuk ka të dhëna të disponueshme për strukturat makam dhe usûl në transkriptimin e këngëve popullore turke të mbledhura në këtë rajon. Në këtë kontekst, problemi kryesor i këtij studimi është se cilat janë strukturat makam dhe usûl të këtyre veprave. Gjatë studimit do të zbatohen metodat e rishikimit të literaturës, analizës së dokumenteve dhe analizës së përmbajtjes muzikore. Qasja 'bërthamë melodike' do të zbatohet si metodë e analizës muzikore. Ky studim është i kufizuar në njëzet e katër këngë popullore turke të shënuara. Si rezultat, në këto vepra u përcaktuan dymbëdhjetë makame dhe pesë usûle të ndryshme. Këto makame ngjajnë me përkufizimet e muzikës makame turke. Mund të flasim për mundësinë e shtrirjes së korridorit të makamit turk në rajonin e Kosovës. Megjithatë, për të sqaruar dhe qartësuar këtë mundësi, nevojiten më shumë studime për mbledhjen dhe analizën e punës në Gadishullin Ballkanik.