Fermanët sulltanorë, dëshmi të tolerancës ndërfetare në shtetin osman

Abstract

Fermanët sulltanorë përbëjnë në vetvete elitën e dokumenteve të përpiluara nga administrata osmane. Ata shprehnin dhe transmetonin dëshirën e sulltanit që i lëshonte dhe urdhrin e tij të padiskutueshëm për t’u zbatuar nga pritësit, e kushdo që të ishte, pavarësisht nga statusi social, posti ose detyra që mbanin.
Fermanët, përveç vlerave historike dhe kulturore, përmbajnë edhe vlera estetike e artistike të konsiderueshme, të cilat shprehen në aspektin stilistikor, kaligrafik, dekorativ, në llojet e vulave që përdoreshin, miniaturat etj.
Elementët e mësipërm tregojnë nivelin e lartë artistik, jo vetëm të atyre që ia përgatisnin fermanët sulltanit, por edhe të atyre që i prisnin dhe i kopjonin këto dokumente.
Vlerat e shumta të fermanëve pasqyrohen sidomos në fondin “Müzehhep Fermanlar Koleksyonu”, që ruhet në arkivin osman të Kryeministrisë, në Stamboll.
Kërkimet arkivore të kryera vitet e fundit kanë nxjerrë në pah se edhe në Arkivin Qëndror të Shtetit, në Tiranë, ruhet një numër i konsiderueshëm fermanësh, shumë prej të cilëve origjinalë.