Kartat themelore të shtetit Shqiptar dhe rëndësia që ato i kanë dhënë parimit të laicizmit

Autorët

  • Ismail Tafani
  • Fatmir Tartale

DOI:

https://doi.org/10.55312/op.vi1.4392

Abstract

Nё Deklaratёn e Pavarësisë, edhe pse jo nё mёnyrё eksplicite, shprehet njё formё ndarjeje midis shtetit dhe besimit fetar, kjo pёr tё bёrё tё mundur qё shteti i ri tё mos kishte infl uencё osmane nёpёrmjet besimit islam. Statuti Organik i Mbretёrisё Shqiptare e parashikoi tё shprehur pёr herё tё parё kёtё parim, pёr faktin se gjashtё fuqitë e mёdha i druheshin rrezikut qё mund t’i vinte shtetit nga prezenca multifetare nё vend. Nё Statutin e zgjeruar tё Lushnjës parashikohej, pёrveç parimit tё laicizmit, edhe njё lloj ndarjeje mes urdhrit shpirtёror dhe atij shtetёror, frymë kjo, e cila vijoi edhe nё statutin e mbretërisё sё mbretit tё shqiptarёve. Ndonёse pati njё shfuqizim tё heshtur me ardhjen e fashizmit, parimi i sekularizmit shfaqet akoma mё i heshtur nё Shqipёrinё komuniste, e cila e ekstremizoi kuptimin e tij deri nё njё formё ateizmi aktiv shtetёror. Pas rёnies sё sistemit komunist, parimi i laicizmit do tё ishte bazё pёr funksionimin e institucioneve post-komuniste, ndonёse problemet social ekonomike tё shqiptareve nuk do tё linin hapёsirё pёr konsolidimin e kёtij parimi pas viteve tё errëta të ateizmit. Nё kushtetutёn e vitit 1998, parimi i laicizmi qёndron nё themel tё saj, dhe pikёrisht tani kur Evropa duket nё luftё mes qytetërimeve dhe ku feja duket sikur pretendon primatin nё bashkëjetesën multietnike, Shqipёria historikisht multifetare paraqitet njё model pёr t’u ndjekur. Ky studim ka si objektiv tё vёshtrojë në mënyrë introspektive parimin e sekularizmit nё kuadrin e njё refl ektimi historik pёr tё kuptuar se si laicizmi ka evoluar dhe nё tё njёjtёn kohё duket i njёjtё, se si ka arritur tё disiplinojё njё shoqёri kaq komplekse si ajo shqiptare, duke e transformuar atё nё njё laicizёm funksional.

Keywords:

parim i laicizmit, liri e besimit, akt themelor, ateizëm, kushtetutë shqiptare.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biographies

Ismail Tafani

Departamenti i Shkencave Juridike, Albanian University, Albania

Fatmir Tartale

Fakulteti i Shkencave Shoqёrore, Albanian University, Albania

References

  1. Rawls, J., Una teoria della giustizia, Bologna, Feltrinelli, 1997, VI ed., f. 176 e nё vazhdim.

  2. Rimoli, F., Laicità, nё Encicclopedia Giuridica, vol. XVIII, 1996, f. 1 e nё vazhdim.

  3. D’Agostino, F., Il problema della laicità nell’esperienza contemporanea, ne Secularizacion y laicitad en la experiencia democratica moderna: jornata de estudio, kuruar nga e J. Goti Ordenana, Libreria Carmelo, San Sebastian 1996, f. 31.

  4. Hegel, G. W. F., Enciclopedia delle scienze fi losofi che in compendio, 1821, pёrkth. it., kuruar nga B. Croce, Laterza, Bari, 1907.

  5. Hegel, G.W.F., Enciclopedia delle scienze fi losofi che in compendio, 1821, pёrkth. it., kuruar nga B. Croce, Laterza, Bari, 1907.

  6. Clayer, N., Zoti nё vendin e mercedesёve. Komunitete fetare nё shqipёri prej vitit 1990, Paris, 2001; Clayer, N., Aux origines du nationalisme albanais. La naissance d‘une nation majoritairement musulmane en Europe, Karthala, Paris, 2007; Orlando, C., L‘aquila albanese alle prese con le correnti transnazionali. L‘ABC di orgogli e pregiudizi: Albania, Balcani e Comunità internazionale, Osservatorio sui Balcani, Roma, 2006.

  7. Misha, P., Invention of a nationalism: myth and amnesia, Albanian Identities. Myth and history, nё kujdesin e Fischer, B. J., nё Schwanders-

  8. Sievers, London, C. Hurst & Co, 2002, f. 35-36.

  9. Morozzo Della Rocca, R., Nazione e religione in Albania, 1920-1944, Bologna, Il mulino, 1990, f. 88 e nё vazhdim.

  10. Cimballo, G., L’Islam plurale in Albania: modelli di relazione con lo Stato e pace religiosa Il ruolo del diritto statale e di quello religioso, nё Stato, Chiese e pluralismo Confessionale, Revista telematike (ёёё.statoechiese.it), nr. 8/2014, cit., f. 3; Cimballo, G., I rapporti tra lo Stato e le

  11. Comunità religiose in Albania, nё Stato, Chiese e pluralismo confessionale, Revista telematike, www.statoechiese.it, maggio 2010, cit., f. 9-10.

  12. Statuti Themeltar i Mretnisё Shqiptare, 1928.

  13. Rizzo’s, G., La Unione dell’Albania con l’Italia e lo Statuto del Regno d’Albania, 1939; Sereni, A., P., The Legal Status of Albania, ne The American Political Scienze Revieё, 35, 2, 1941, f. 311-317.

  14. Dammacco, G., Confessioni religiose e società nell’Albania contemporanea, kuruar nga Coppola, R., nё Incontro tra canoni d’oriente ed occidente, 2, Bari, Cacucci, 1994; Krh., Bociurkiё, B., I rapporti fra Stato e chiesa in URSS, nё L’est, n 1/1968.

  15. Ippolito, M. M., Lo Stato che tentò di condannare a morte Dio: l’Albania comunista, 2014, ne www.papalepapale.com.

  16. AA.VV., L’attuazione della Costituzione albanese, Atti di seminario di Trieste 13-14 dicembre 1999 nё Quaderni del Dipartimento di scienze giuridiche, Università degli Studi di Trieste, 4, 2001.

  17. Kushtetuta e Republikёs sё Shqipёrisё, 1998.

Downloads

Published

2024-05-13

How to Cite

Tafani, I., & Tartale, F. (2024). Kartat themelore të shtetit Shqiptar dhe rëndësia që ato i kanë dhënë parimit të laicizmit. Optime, (1), 65–71. https://doi.org/10.55312/op.vi1.4392

Numër

No. 1 (2016): Optime

Section

Shkenca Shoqërore

Categories