Beteja e II-të e Kosovës (1448) sipas Antonio Bonfinit
DOI :
https://doi.org/10.62609/ks.vi50.7916Résumé
Ky studim ofron një perspektivë të re mbi Betejën e Dytë të Kosovës, duke ofruar përkthimin e parë të plotë në shqip të raportit origjinal latin të Antonio Bonfinit nga Rerum Hungaricum Decades. Narrativa bashkëkohore e Bonfinit, e përfunduar në vitin 1498, është një burim i vlefshëm i asaj kohe për këtë ngjarje kyçe në historinë e Evropës. Përmes një analize të kujdesshme të tekstit të Bonfinit, autorja sfidon interpretimet ekzistuese të bete- jës. Ndërkohë që shumë historianë kanë fajësuar Skanderbegun për disfatën hungareze, Bonfini vendos fajësinë drejtpërdrejt mbi Janosh Huniadi, i cili e filloi parakohe luftën kundër forcave osmane, duke ndryshuar kështu planin e bërë me Skanderbegun. Për më tepër, Bonfini identifikon Gjergj Brankoviqin si tradhtarin kryesor, i cili jo vetëm që minon fushatën e Huniadit duke mos angazhuar forcat e tij ushtarake në këtë luftë, por edhe duke u ofruar inteligjencë sekrete osmanëve. Studimi jo vetëm që paraqet një përkthim të ri, por gjithashtu ofron një analizë kritike të punës së Bonfinit, duke dhënë kontekst dhe duke hedhur dritë mbi paragjykimet dhe perspektivat e një kronisti bashkëkohor. Nëpërmjet ekzaminimit të detajuar të Betejës së Dytë të Kosovës, përmes prizmës së narrativës së Bonfinit, ky studim kontribuon në mënyrë të konsiderueshme në të kuptuarit tonë të kësaj ngjarjeje komplekse historike, si dhe të kontekstit më të gjerë të politikës ballkanike të shekullit të pesëmbëdhjetë.Mots-clés :
Huniadi, Skënderbeu, Brakoviqi, Sulltan Murati II, Antonio Bonfini, Beteja e Dytë e Kosovës, Lufta antiosmane.Téléchargements
Références
-
Bonfinius A. A. (Antonio Bonfini), Rerum Ungaricarum decades tres, nunc demum industria Martini Brenneri Bistriciensis Transsylvani in lucem aeditae, ante hac nunquam excusae; quibus accesserunt Chronologia Pannonum a Noah usque haec tempora et Coronis Historiae Ungaricae diversorum auctorum, Basileae: Ex Roberti Vvinter Officina, 1543.
-
Bughetti B., “Documenta inedita de S. Bernardino Senensi, O.F.M. (1430–1445)”, Archivium Franciscanum Historicum XXIX, Grottaferrata, 1936: 478–500.
-
Fogel I., Iványi B., Juhász L. (eds.), Antonius de Bonfinis, Rerum ungaricarum decades, Bibliotheca Scriptorum Medii Recentisque Aevorum, saec. XV, Leipzig: B. G. Teubner, 1936.
-
Gelcich J., Thallóczy L., Ragusa és Magyarország összeköttetéseinek oklevéltára / Diplomatarium relationum reipublicae Ragusinae cum regno Hungariae, Budapest: Magyar Tudományos Akadémia Történeti Bizottsága, 1887.
-
Parrino I., Acta Albaniae Vaticana: Res Albaniae saeculorum XIV et XV atque cruciatam spectantia, Tomus I, Studi e Testi 266, Città del Vaticano, 1971.
-
Schwandtner I. G., Scriptores rerum Hungaricarum veteres ac genuini, Tomus II, Vindobonae: Imprensis Ioannis Pauli Kraus, 1746.
-
Valentini S. J. G., Sciambra M., Parrino I., Il “Liber Brevium” di Calisto III: la Crociata, l’Albania e Skanderbeg, Palermo: Scuola Grafica Salesiana, 1968.
-
Valentini S. J. J., Acta Albania Veneta saeculorum XIV et XV, Pars Tertia, Tomus XX, periodum Skanderbegianam complectens, München–Roma, 1974.
-
Antoche E. C., “Hunyadi’s Campaign of 1448 and the Second Battle of Kosovo Polje (October 17–20)”, in Reconfiguring the Fifteenth-Century Crusade, ed. Norman Housley, Palgrave Macmillan, 2017: 245–284.
-
Berisha G., “Gjergj Kastrioti-Skënderbeu dhe qëndrimi modus vivendi i Republikës së Raguzës”, in Gjergj Kastrioti-Skënderbeu në 550-vjetorin e vdekjes, Prishtinë: Instituti i Historisë “Ali Hadri”, 2019: 15–41.
-
Capelli A., Cronologia, cronografia e calendario perpetuo dal principio dell’era christiana ai nostri giorni, 6th rev. ed., Milano: Ulrico Hoepli, 1988.
-
Ducellier A., “La façade maritime de la principauté de Kastriote de la fin du XIVe siècle à la mort de Scanderbeg”, Studia Albanica VI, Tiranë, 1968: 119–136.
-
Jovanović V. S., “Sredovjekovni grad Zvečan (Fortesse médiévale de Zvečan)”, Starinar, Nova serija XIII–XIV (1962–1963), Beograd: Arheološki institut, 1965: 137–150.
-
Kostić M., “Opis vojske Jovana Hunijadija pri polaska u boj na Kosovo”, Glasnik Skopskog naučnog društva I/1–2, Skopje, 1926: 79–91.
-
Lajçi L., “Skënderbeu dhe lufta e dytë e Kosovës (17–19 tetor 1448)”, Studime historike 1, Prishtinë: Instituti Albanologjik i Prishtinës, 2006: 15–52.
-
Matković P., “Putovanja po balkanskom poluotoku XVI. vijeka”, Rad JAZU XLIX, Zagreb: Tisak Dioničke Tiskare, 1879: 1–92.
-
Pall F., “I rapporti italo-albanesi intorno alla metà del secolo XV”, Archivio Storico per le Province Napoletane, ser. III, vol. LXXXIII, Napoli: Società Napoletana di Storia Patria, 1966: 123–226.
-
Pandžić B., “I francescani a servizio dell’Albania nell’epoka di Scanderbeg”, in V Convegno internazionale di studi albanesi, Palermo: Scuola Grafica Salesiana, 1969: 177–202.
-
Plasari A., Arbni historik, gjeografik, kishtar dhe politik, 2nd ed., Tiranë: Onufri, 2020.
-
Plasari A., Skënderbeu: Një histori politike, Tiranë: Instituti i Studimeve Shqiptare “Gjergj Fishta”, 2010.
-
Radonić J., Đurađ Kastriot Skenderbeg i Arbanija u XV veku, Spomenik XCV, knj. 74, Beograd: Srpska Kraljevska Akademija, 1942: 16–18.
-
Setton K., The Papacy and the Levant, 1204–1571, vol. II, Philadelphia: American Philosophical Society, 1978.
Références
Bonfinius A. A. (Antonio Bonfini), Rerum Ungaricarum decades tres, nunc demum industria Martini Brenneri Bistriciensis Transsylvani in lucem aeditae, ante hac nunquam excusae; quibus accesserunt Chronologia Pannonum a Noah usque haec tempora et Coronis Historiae Ungaricae diversorum auctorum, Basileae: Ex Roberti Vvinter Officina, 1543.
Bughetti B., “Documenta inedita de S. Bernardino Senensi, O.F.M. (1430–1445)”, Archivium Franciscanum Historicum XXIX, Grottaferrata, 1936: 478–500.
Fogel I., Iványi B., Juhász L. (eds.), Antonius de Bonfinis, Rerum ungaricarum decades, Bibliotheca Scriptorum Medii Recentisque Aevorum, saec. XV, Leipzig: B. G. Teubner, 1936.
Gelcich J., Thallóczy L., Ragusa és Magyarország összeköttetéseinek oklevéltára / Diplomatarium relationum reipublicae Ragusinae cum regno Hungariae, Budapest: Magyar Tudományos Akadémia Történeti Bizottsága, 1887.
Parrino I., Acta Albaniae Vaticana: Res Albaniae saeculorum XIV et XV atque cruciatam spectantia, Tomus I, Studi e Testi 266, Città del Vaticano, 1971.
Schwandtner I. G., Scriptores rerum Hungaricarum veteres ac genuini, Tomus II, Vindobonae: Imprensis Ioannis Pauli Kraus, 1746.
Valentini S. J. G., Sciambra M., Parrino I., Il “Liber Brevium” di Calisto III: la Crociata, l’Albania e Skanderbeg, Palermo: Scuola Grafica Salesiana, 1968.
Valentini S. J. J., Acta Albania Veneta saeculorum XIV et XV, Pars Tertia, Tomus XX, periodum Skanderbegianam complectens, München–Roma, 1974.
Antoche E. C., “Hunyadi’s Campaign of 1448 and the Second Battle of Kosovo Polje (October 17–20)”, in Reconfiguring the Fifteenth-Century Crusade, ed. Norman Housley, Palgrave Macmillan, 2017: 245–284.
Berisha G., “Gjergj Kastrioti-Skënderbeu dhe qëndrimi modus vivendi i Republikës së Raguzës”, in Gjergj Kastrioti-Skënderbeu në 550-vjetorin e vdekjes, Prishtinë: Instituti i Historisë “Ali Hadri”, 2019: 15–41.
Capelli A., Cronologia, cronografia e calendario perpetuo dal principio dell’era christiana ai nostri giorni, 6th rev. ed., Milano: Ulrico Hoepli, 1988.
Ducellier A., “La façade maritime de la principauté de Kastriote de la fin du XIVe siècle à la mort de Scanderbeg”, Studia Albanica VI, Tiranë, 1968: 119–136.
Jovanović V. S., “Sredovjekovni grad Zvečan (Fortesse médiévale de Zvečan)”, Starinar, Nova serija XIII–XIV (1962–1963), Beograd: Arheološki institut, 1965: 137–150.
Kostić M., “Opis vojske Jovana Hunijadija pri polaska u boj na Kosovo”, Glasnik Skopskog naučnog društva I/1–2, Skopje, 1926: 79–91.
Lajçi L., “Skënderbeu dhe lufta e dytë e Kosovës (17–19 tetor 1448)”, Studime historike 1, Prishtinë: Instituti Albanologjik i Prishtinës, 2006: 15–52.
Matković P., “Putovanja po balkanskom poluotoku XVI. vijeka”, Rad JAZU XLIX, Zagreb: Tisak Dioničke Tiskare, 1879: 1–92.
Pall F., “I rapporti italo-albanesi intorno alla metà del secolo XV”, Archivio Storico per le Province Napoletane, ser. III, vol. LXXXIII, Napoli: Società Napoletana di Storia Patria, 1966: 123–226.
Pandžić B., “I francescani a servizio dell’Albania nell’epoka di Scanderbeg”, in V Convegno internazionale di studi albanesi, Palermo: Scuola Grafica Salesiana, 1969: 177–202.
Plasari A., Arbni historik, gjeografik, kishtar dhe politik, 2nd ed., Tiranë: Onufri, 2020.
Plasari A., Skënderbeu: Një histori politike, Tiranë: Instituti i Studimeve Shqiptare “Gjergj Fishta”, 2010.
Radonić J., Đurađ Kastriot Skenderbeg i Arbanija u XV veku, Spomenik XCV, knj. 74, Beograd: Srpska Kraljevska Akademija, 1942: 16–18.
Setton K., The Papacy and the Levant, 1204–1571, vol. II, Philadelphia: American Philosophical Society, 1978.
Shqip
Srpski
English
Français (France)
Deutsch
Türkçe
