Demilitarizimi i ushtrisë çlirimtare të Kosovës dhe transformimi i saj në trupat mbrojtëse të Kosovës

Yazarlar

  • Miftar Kurti

DOI:

https://doi.org/10.62609/ks.v47i47.3703

Özet

Paraqitja e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), fillimisht përmes komunikatave e dikur edhe përmes aksioneve ushtarake, pati jehonën dhe ndikimin e vet në opinionin e brendshëm dhe të jashtëm. Ajo kishte zgjuar aq shumë kureshtjen sa nuk kishte zyrë as diplomat e politikan në Parlamentin dhe në Unionin Evropian, i cili nuk shtronte pyetjen nëse ekzistonte vërtet “Ushtria Çlirimtare e Kosovës”. Edhe pse, ç’është e vërteta, shkresat dhe telefonatat mbi marrjen e autorësisë për sulmet e UÇK-së në fund të prillit 1996 në Kosovë, kishin arritur në të gjitha këto institucione.1 Mirëpo, paraqitja e saj publike më 28 nëntor 1997, në fshatin Llaushë të Drenicës, me rastin e varrimit të mësuesit Halit Geci, i cili ishte vrarë nga forcat jugosllave, përfundimisht hoqi “mjegullën” dhe dilemat rreth ekzistencës së saj.

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

Referanslar

  1. Ushtria Çlirimtare e Kosovës - Dokumente dhe artikuj, përgatitur për botim nga Gafurr Elshani, Botimi i dytë, Botues/Verlager: Zëri i Kosovës, Indistriestrase 44/5000 Arau/CH, 1998, f. 78-79.

  2. Ksenofon Krisafi, “Ushtria Çlirimtare e Kosovës dhe faktori ndërkombëtar”, Ushtria Çlirimtare e Kosovës-vlerë kombëtare, Instituti Albanologjik-Prishtinë, Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave e Shqipërisë dhe Agjencia Shtetërore e Arkivave të Kosovës, Prishtinë, 2022, f. 45-46.

  3. https://1997-2001.state.gov/policy_remarks/1998/980222_gelbard_pristina.html Qasja 20.12.2022.

  4. https://1997-2001.state.gov/briefings/statements/1998/ps980302b.html Qasja 19.12.2022.

  5. Fehmi Baftiu, Kosova krizë ndërkombëtare, Çlirimi, Prishtinë, 2004, f. 162.

  6. James Pettifer, Ushtria Çlirimtare e Kosovë nga një luftë e fshehtë në një kryengritje të Ballkanit 1948-2001, Onufri, Tiranë, 2013, kopertina e librit.

  7. Henry H.Perrit Jr., Ushtria Çlirimtare e Kosovës-rrëfim prej brenda për një kryengritje, Koha, Prishtinë, shtator 2008, f. 8, 14.

  8. Krisafi, “Ushtria Çlirimtare e Kosovës dhe faktori ndërkombëtar”, f. 45-46.

  9. Pskal Milo, “Ushtria Çlirimtare e Kosovës dhe Konferenca e Rambujesë”, Ushtria Çlirimtare e Kosovës-vlerë kombëtare, Instituti Albanologjik-Prishtinë, Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave e Shqipërisë dhe Agjencia Shtetërore e Arkivave të Kosovës, Prishtinë, 2022, f. 24, 25.

  10. Emin Kabashi, “Përmasa kombëtare e Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës”, Ushtria Çlirimtare e Kosovës-vlerë kombëtare, Instituti Albanologjik-Prishtinë, Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave e Shqipërisë dhe Agjencia Shtetërore e Arkivave të Kosovës, Prishtinë, 2022, f. 84. 11 Assemblée Nationale - Séance du 04/10/1999 : N° 2022. Raport i Informacionit nga Komisioni i Mbrojtjes Kombëtare dhe Forcave të Armatosura në Asamblenë Kombëtare prezantuar nga MM Paul QUILÈS dhe François LAMY, 15 dhjetor 1999, Données originales sur: https://www.assemblee-nationale.fr/legislatures/11/pdf/rap-info/i2022.pdf, mise à jour du Qasja: 13.04.2021.

  11. https://www.theguardian.com/world/1999/jun/21/balkans3 Qasja 19.12.2022

  12. https://www.nato.int/cps/fr/natohq/topics_49602.htm; https://www.nato.int/kosovo/repo2000/index.htm Qasja: 8.10.2022.

  13. https://www.lemonde.fr/archives/article/1999/06/22/l-uck-signe-un-accord-de demilitarisation_3580099_1819218.html Qasja 8.10.2022

  14. Pilar Bonetjavier Moreno, El ELK se compromete con la fuerza de paz a desmilitarizarse, Colonia - 21 JUN 1999 - 00:00 CEST (https://elpais.com/diario/1999/06/21/internacional/929916007_850215.html Qasja: 19.12.2022)

  15. https://www.elmundo.es/elmundo/1999/junio/20/internacional/kosovo.html Qasja 19.12.202.

  16. https://www.nato.int/docu/revue/1999/9903-05.htm Qasja 19.12.2022.

  17. par Didier FRANÇOIS, Pristina, envoyé spécial, KOSOVO. L'UCK dépose armes et uniformes. L'accord avec la Kfor prévoit une «totale démilitarisation». (https://www.liberation.fr/planete/1999/06/22/kosovo-l-uck-depose-armes-et-uniformes_275582/ Qasja 19.12.2022.

  18. Pettifer, Ushtria Çlirimtare e Kosovë nga një luftë e fshehtë në një kryengritje të Ballkanit 1948-2001, f. 319-326.

  19. Po aty, f. 319.

  20. Po aty, f. 323.

  21. Po aty, f. 325.

  22. https://www.bndlg.de/~wplarre/back250.htm Qasja 19.12.2022

  23. Didier François, Pristina, envoyé spécial, KOSOVO. L'UCK dépose armes et uniformes. L'accord avec la Kfor prévoit une «totale démilitarisation». (https://www.liberation.fr/planete/1999/06/22/kosovo-l-uck-depose-armes-et-uniformes_275582/ Qasja 19.12.2022.

  24. Bedri Zyberaj, TMK-së i duhet përkujdesje institucionale, Intervistë me Hashim Thaçin ish-drejtor i Drejtorisë Politike të UÇK-së, Revista e Trupave Mbrojtëse të Kosovës, nr. 1, nëntor-dhjetor 2000, f. 6. 26 By R. Jeffrey Smith, NATO, Kosovo Rebels Reach Accord, Washington Post Foreign Service Tuesday, September 21, 1999, Page A1.

  25. Der Spiegel, 21.06.1999. 28 By R. Jeffrey Smith, NATO, Kosovo Rebels Reach Accord, Washington Post Foreign Service Tuesday, September 21, 1999, Page A1.

  26. https://www.refworld.org/docid/3ae6a6df0.html Qasja: 19.12.2022.

  27. Agjencia Shtetëror e Arkivave të Kosovës (ASHAK), Fondi: Trupat Mbrojtëse të Kosovë, Dosja Drejtorati për Mbrojtje Civile i KB-së-Zyra e Trupave Mbrojtëse të Kosovës.

  28. Rregullore për Themelimin e Trupave Mbrojtëse të Kosovë, nr. 1999/8, 20 shtator 1999; By R. Jeffrey Smith, NATO, Kosovo Rebels Reach Accord, Washington Post Foreign Service Tuesday, September 21, 1999, Page A1;

  29. https://www.nato.int/kosovo/press/1999/k990921b.htm qasja 19.12.2022. 32 By R. Jeffrey Smith, NATO, Kosovo Rebels Reach Accord, Washington Post Foreign Service Tuesday, September 21, 1999, Page A1.

  30. Rregullore për Themelimin e Trupave Mbrojtëse të Kosovë, nr. 1999/8, 20 shtator 1999.

  31. Bedri Zyberaj, TMK-në i Kosova ka krijuar bazën e sistemit të mbrojtjes, “Mbrojtja e Kosovë”, Revista e Trupave Mbrojtëse të Kosovës, nr. 1, nëntor-dhjetor 2000, f. 4.

  32. Po aty, f. 5.

  33. Po aty, f. 5.

  34. Ushtria Çlirimtare e Kosovë-Shtabi i Përgjithshëm, Urdhëresë për përfundimin e procesit të demilitarizimit, nr. prot. 436, datë 15.09.1999.

  35. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP.

  36. Agjencia Shtetërore e Arkivave të Kosovës, Fondi: TMK, Dosja SHP, Urdhëresë për regjistrimin e ushtarëve në Trupat Mbrojtëse të Kosovës, nr. prot. 037, 12.10.1999, Prishtinë.

  37. Grup autorësh, Historia e Shqipërisë dhe e shqiptarëve, Prizren, 2001, f. 390.

  38. Rregullore për Themelimin e Trupave Mbrojtëse të Kosovës, nr. 1999/8, 20 shtator 1999.

  39. Rregullore NR.1999/UNMIK/RREG/1999/8, 20 shtator 1999.

  40. Historia e TMK-së, Doracak i Akademisë së Mbrojtjes (Komanda e Doktrinës dhe Stërvitjeve), Prishtinë, f. 13,14.

  41. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP.

  42. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Zona I Mbrojtëse.

  43. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Zona II Mbrojtëse.

  44. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Zona III Mbrojtëse.

  45. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Zona IV Mbrojtëse.

  46. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Zona V Mbrojtëse.

  47. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Zona VI Mbrojtëse.

  48. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Komanda e Gardës.

  49. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP.

  50. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP,Vendimi nr.prot.01/1082/18, 22.11.2000.

  51. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Vendimi nr.prot.01/1022/22, 22.11.2000.

  52. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Vendimi nr.prot.01/1082/32, 22.11.2000.

  53. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Vendimi nr.prot.01/1082/40, 22.11.2000.

  54. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Vendimi nr.prot.01/1082/49, 22.11.2000.

  55. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Vendimi nr.prot.01/1082/54, 22.11.2000.

  56. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Vendimi nr.prot.01/1082/59, 22.11.2000.

  57. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Vendimi nr.prot.01/1082/13, datë 22/11.2000.

  58. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Vendimi nr.prot.01/1082/27, datë 22/11.2000.

  59. Analiza vjetore e J1 të SHP i TMK, viti 2005.

  60. Analiza vjetore e Departamentit të Personelit (J1) të Shtabit të Përgjithshëm (SHPTMK), Prishtinë, 2005.

  61. Trupat Mbrojtëse të Kosovë-Shtabi i Përgjithëm: Raport mbi realizimin e detyrave me rëndësi të veçantë për TMK-në, nr.prot.01/385, datë 16.08.2000, Komandanti i TMK-së, gjenerallejtnant Agim Çeku.

  62. Trupat Mbrojtëse të Kosovë-Shtabi i Përgjigjëm: Raport mbi realizimin e detyrave me rëndësi të veçantë për TMK-në, nr.prot.01/385, datë 16.08.2000, Komandanti i TMK-së, gjenerallejtnant Agim Çeku.

  63. Agjencia Shtetërore e Arkivave të Kosovës, Fondi: TMK, Dosja SHP, Gjendja aktuale dhe problemet në Trupat Mbrojtëse të Kosovës, nr.prot 230, datë 9.05.2000, Prishtinë.

  64. Trupat Mbrojtëse të Kosovë-Shtabi i Përgjigjëm: Raport mbi realizimin e detyrave me rëndësi të veçantë për TMK-në, nr.prot.01/385, datë 16.08.2000, Komandanti i TMK-së, gjenerallejtnant Agim Çeku.

  65. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Raport mbi realizimin e detyrave me rëndësi të veçantë për TMK-në, nr.prot. 01/385, datë 16.08.2000, Prishtinë.

  66. ASHAK, Fondi: TMK, Dosja SHP, Lista e armëve të gjata që kishte në dispozicion TMK.

  67. Historia e TMK-së, Doracak i AM/KDS, Prishtinë, f. 16.

  68. Analiza vjetore e Departamentit të Personelit (J1) të Shtabit të Përgjithshëm (SHPTMK), Prishtinë, 2005.

  69. Rilindja, 19.09.2000.

  70. By R. Jeffrey Smith, NATO, Kosovo Rebels Reach Accord, Washington Post Foreign Service Tuesday, September 21, 1999, Page A1.

İndir

Yayınlanmış

2024-01-19

Nasıl Atıf Yapılır

Kurti, Miftar. 2024. “Demilitarizimi I Ushtrisë çlirimtare Të Kosovës Dhe Transformimi I Saj Në Trupat mbrojtëse Të Kosovës”. Kosova 47 (47). Prishtinë, Kosovë:191-209. https://doi.org/10.62609/ks.v47i47.3703.

Sayı

Sayı 47 (2022): Kosova

Bölüm

Artikuj