Administrimi shtetëror i këngës tradicionale qytetare shkodrane gjatë periudhës socialiste
Abstract
Albania’sstate-socialist period constitutes one of the most intensive phases of change in the sphere of its tradicional music, especially in 44 Edmir BALLGJATI
traditional urban song. Its subjection to state administration and ideological criteria have not yet been properly researched, despite their obvious scholarly interest. This paper aims to take a step in this direction, relating to Shkodra’s urban song as a case study. Initially an outline of socialist policies concerning folklore and traditional music is made, deepening then specifically on its stance towardstradicional urban song. Distingushing three relatively distinct phases of this,an analysis of the actual cultural work with urban song is made, concentrating on the two constitutive processes of filtering or elaborationto which the tradition was subjected: selection and actualization. Being impossible to instrumentalize without perverting its style, the traditional repertoire was politically sanitized by stripping off its metaphysical dimension, purging “class enemies”, and “moderating” its emotionality. On the other hand, ubiquitous traditional motives like the flower, the nightingale or the spring were too convenient for the socialist idyll, preserving moreover the semblance of “folk” authenticity.
Downloads
References
-
Abazi, Enika dhe Albert Doja. 2016. “From the communist point of view: Cultural hegemony and folkloric manipulation in Albanian studies under socialism”. Communist and Post-Communist Studies 49: 163-178.
-
Alushi, Shyqyri. 2013. Ahengu shkodran më dha jetë. Shkodër: Fiorentina.
-
Bala, Ferid. 1999. “Karakteristikat e interpretimit vokal në këngët popullore shkodrane dhe transmetimi i tyre deri në ditët tona”. Shkodra në shekuj 2: 395-401.
-
Dobrenko, Evgeny. 2011. “Socialist realism”. Në: The Cambridge Companion to Twentieth-Century Russian Literature, përg. nga Evgeny Dobrenko dhe Marina Balina, 97-113. Cambridge University Press.
-
Edmunds, Neil, përg. 2004. Soviet music and society under Lenin and Stalin: The baton and the sickle. NY: Routledge Curzon.
-
Groys, Boris. 1992. The Total Art of Stalinism. Avant-Garde, Aesthetic Dictatorship, and Beyond. Princeton: Princeton University Press.
-
Gurashi, Kolë. 2002. Shkodra e baballarëve. Shkodër: Botimet Françeskane.
-
Hoxha, Enver. 1977. Mbi letërsinë dhe artin. Tiranë: “8 Nëntori”.
-
Ibrahimi, Feim. 1982. “Të ruajmë raporte të drejta në marrëdhëniet midis artit të kultivuar dhe atij popullor”. Nëntori 5: 44-54.
-
Kalemi, Spiro. 1980. “Disa probleme të këngës popullore qytetare”. Në Probleme të zhvillimit të folklorit bashkëkohor. Festivali folklorik kombëtar 1978 dhe problemet aktuale të shkencave etnografiko-folkloristike, përgatitur nga Uçi, Alfred, Mustafa Gërcaliu, Qemal Haxhihasani, Beniamin Kruta dhe Spiro Shkurti, 125-131. Tiranë: Akademia e Shkencave.
-
Kalemi, Spiro. 2010. Gjysëm shekulli muzikë (1945-1995). Mbresa e kujtime. Tiranë: Enti botues “Gjergj Fishta”.
-
Koço, Eno. 2002. Kënga lirike qytetare shqiptare në vitet 1930. Tiranë: Toena.
-
Kruta, Beniamin. 1977. “Çështje të raportit midis të mirëfilltës dhe spektakulares në zhvillimin e folklorit bashkëkohor”. Konferenca kombëtare e studimeve etnografike, 527-535. Tiranë: Akademia e Shkencave.
-
Kruta, Beniamin dhe Jorgo Panajoti. 1985. “Folklori ynë në epokën e Partisë”. Kultura popullore I: 89-108.
-
McCollum, Jonathan dhe David G. Herbert, përg. 2014. Theory and Method in Historical Ethnomusicology. London: Lexington Books.
-
Minga, Mikaela. 2016. “Tallavaja dhe entropia e muzikës në Shqipëri”. Kultura popullore: 125-142.
-
Minga, Mikaela. 2017. “Praktika shumëzërëshe në Shqipëri dhe itineraret e një aseti kulturor”. SHÊJZAT 3-4: 5-17.
-
Minga, Mikaela. 2020. Tinguj që rrëfejnë, tinguj që rrëfehen. Elbasani në regjistrimet etnomuzikologjike të arkivit audiovizual – IAKSA. Tiranë: Akademia e Studimeve Albanologjike.
-
Administrimi shtetëror i këngës tradicionale... 67
-
Ndoja, Bik. 2007. Kanga ndriçon errësinën. Shkodër: Enti botues “Gjergj Fishta”.
-
Nettl, Bruno. 1983. The study of ethnomusicology. Twenty-nine issues and concepts. Urbana: University of Illinois Press.
-
Nikolla, Albert P. 2012. Njeriu i ri shqiptar. Ndërmjet moralit komunist dhe krizës së tranzicionit. Tiranë: Onufri.
-
Paparisto, Albert. 1950. “Mbi disa probleme nga mbledhja me kompozitorët e muzikantët e vëndit tonë”. Letërsia Jonë 9: 72-75.
-
Paparisto, Albert. 1957. “Gjendja dhe detyrat e muzikës sonë”. Nëntori (nr. i posaçëm): 75-89.
-
Paparisto, Albert dhe Aleksandër Çefa, Fatmir Hysi, Hamide Stringa, Iliriana Dema, Kosta Loli, Spiro Kalemi, Tonin Zadeja, Zana Shuteriqi. 1990. Historia e muzikës shqiptare. Vëll. I. Tiranë: Sh.B.L.U.
-
Prendushi, Robert. 1976. “Nga grupet e para tek filarmonia”. Shkodra: 95-109.
-
Rice, Timothy. 2003. “Time, Place and Metaphor in Musical Experience and Ethnography”. Ethnomusicology 2: 151-179.
-
Rice, Timothy. 2010. “Ethnomusicological Theory”. Yearbook for Traditional Music 42: 100-134.
-
Sako, Zihni. 1975. “Festivali Folklorik Kombëtar i Gjirokastrës (1973), etapë e rëndësishme e artit dhe e kulturës sonë popullore socialist”. Në Simpozium për problemet e Festivalit Folklorik Kombëtar të Gjirokastrës, tetor 1973, pa autor, 5-18. Tiranë: Akademia e Shkencave, Instituti i Folklorit.
-
Samson, Jim, përg. 2004. The Cambridge History of Nineteenth-Century Music. Cambridge University Press.
-
Smirnova, Nina. 2004. Historia e Shqipërisë përgjatë shekullit XX. Tiranë: Ideart.
-
Shetuni, Spiro J. 2013. Muzika tradicionale shqiptare: muzika qytetare (Libri V). Ouskirts Press.
-
Shituni, Spiro. 1988. “Cilësia si problem themelor i artit muzikor popullor”. Kultura popullore II: 25-38.
-
Shkreli, Kujtim. 1990. Këngë nga Shkodra. Dorëshkrim, Arkivi i Folklorit: IAKSA.
-
Topçia, Nuh. 2010. Ehengu shkodran. Shkodër: Rozafa.
-
Turino, Thomas. 1990. “Structure, Context and Strategy in Musical Ethnography”. Ethnomusicology 3: 399-412.
-
Uçi, Alfred, Mustafa Gërcaliu, Qemal Haxhihasani, Beniamin Kruta dhe Spiro Shkurti, përg. 1980. Probleme të zhvillimit të folklorit bashkëkohor. Festivali folklorik kombëtar 1978 dhe problemet aktuale të shkencave etnografiko-folkloristike. Tiranë: Akademia e Shkencave.
-
Uçi, Alfred. 1982. “Vendi i artit popullor në kulturën artistike socialiste”. Çështje të folklorit shqiptar 1: 5-29.
-
Uçi, Alfred. 2007. Estetika e folklorit. Tiranë: Akademia e Shkencave.
-
Velaj, Agim. 2006. Kangë popullore shkodrane. Shkodër: “Gjergj Fishta”.
-
Xhagolli, Agron. 2013. Folklori shqiptar në bashkëkohësi. Tiranë: Qendra e Studimeve Albanologjike, IAKSA.
-
Zadeja, Tonin dhe Tonin Daija. 2000. 250 këngë qytetare shkodrane. Shkodër: Idromeno.
References
Abazi, Enika dhe Albert Doja. 2016. “From the communist point of view: Cultural hegemony and folkloric manipulation in Albanian studies under socialism”. Communist and Post-Communist Studies 49: 163-178.
Alushi, Shyqyri. 2013. Ahengu shkodran më dha jetë. Shkodër: Fiorentina.
Bala, Ferid. 1999. “Karakteristikat e interpretimit vokal në këngët popullore shkodrane dhe transmetimi i tyre deri në ditët tona”. Shkodra në shekuj 2: 395-401.
Dobrenko, Evgeny. 2011. “Socialist realism”. Në: The Cambridge Companion to Twentieth-Century Russian Literature, përg. nga Evgeny Dobrenko dhe Marina Balina, 97-113. Cambridge University Press.
Edmunds, Neil, përg. 2004. Soviet music and society under Lenin and Stalin: The baton and the sickle. NY: Routledge Curzon.
Groys, Boris. 1992. The Total Art of Stalinism. Avant-Garde, Aesthetic Dictatorship, and Beyond. Princeton: Princeton University Press.
Gurashi, Kolë. 2002. Shkodra e baballarëve. Shkodër: Botimet Françeskane.
Hoxha, Enver. 1977. Mbi letërsinë dhe artin. Tiranë: “8 Nëntori”.
Ibrahimi, Feim. 1982. “Të ruajmë raporte të drejta në marrëdhëniet midis artit të kultivuar dhe atij popullor”. Nëntori 5: 44-54.
Kalemi, Spiro. 1980. “Disa probleme të këngës popullore qytetare”. Në Probleme të zhvillimit të folklorit bashkëkohor. Festivali folklorik kombëtar 1978 dhe problemet aktuale të shkencave etnografiko-folkloristike, përgatitur nga Uçi, Alfred, Mustafa Gërcaliu, Qemal Haxhihasani, Beniamin Kruta dhe Spiro Shkurti, 125-131. Tiranë: Akademia e Shkencave.
Kalemi, Spiro. 2010. Gjysëm shekulli muzikë (1945-1995). Mbresa e kujtime. Tiranë: Enti botues “Gjergj Fishta”.
Koço, Eno. 2002. Kënga lirike qytetare shqiptare në vitet 1930. Tiranë: Toena.
Kruta, Beniamin. 1977. “Çështje të raportit midis të mirëfilltës dhe spektakulares në zhvillimin e folklorit bashkëkohor”. Konferenca kombëtare e studimeve etnografike, 527-535. Tiranë: Akademia e Shkencave.
Kruta, Beniamin dhe Jorgo Panajoti. 1985. “Folklori ynë në epokën e Partisë”. Kultura popullore I: 89-108.
McCollum, Jonathan dhe David G. Herbert, përg. 2014. Theory and Method in Historical Ethnomusicology. London: Lexington Books.
Minga, Mikaela. 2016. “Tallavaja dhe entropia e muzikës në Shqipëri”. Kultura popullore: 125-142.
Minga, Mikaela. 2017. “Praktika shumëzërëshe në Shqipëri dhe itineraret e një aseti kulturor”. SHÊJZAT 3-4: 5-17.
Minga, Mikaela. 2020. Tinguj që rrëfejnë, tinguj që rrëfehen. Elbasani në regjistrimet etnomuzikologjike të arkivit audiovizual – IAKSA. Tiranë: Akademia e Studimeve Albanologjike.
Administrimi shtetëror i këngës tradicionale... 67
Ndoja, Bik. 2007. Kanga ndriçon errësinën. Shkodër: Enti botues “Gjergj Fishta”.
Nettl, Bruno. 1983. The study of ethnomusicology. Twenty-nine issues and concepts. Urbana: University of Illinois Press.
Nikolla, Albert P. 2012. Njeriu i ri shqiptar. Ndërmjet moralit komunist dhe krizës së tranzicionit. Tiranë: Onufri.
Paparisto, Albert. 1950. “Mbi disa probleme nga mbledhja me kompozitorët e muzikantët e vëndit tonë”. Letërsia Jonë 9: 72-75.
Paparisto, Albert. 1957. “Gjendja dhe detyrat e muzikës sonë”. Nëntori (nr. i posaçëm): 75-89.
Paparisto, Albert dhe Aleksandër Çefa, Fatmir Hysi, Hamide Stringa, Iliriana Dema, Kosta Loli, Spiro Kalemi, Tonin Zadeja, Zana Shuteriqi. 1990. Historia e muzikës shqiptare. Vëll. I. Tiranë: Sh.B.L.U.
Prendushi, Robert. 1976. “Nga grupet e para tek filarmonia”. Shkodra: 95-109.
Rice, Timothy. 2003. “Time, Place and Metaphor in Musical Experience and Ethnography”. Ethnomusicology 2: 151-179.
Rice, Timothy. 2010. “Ethnomusicological Theory”. Yearbook for Traditional Music 42: 100-134.
Sako, Zihni. 1975. “Festivali Folklorik Kombëtar i Gjirokastrës (1973), etapë e rëndësishme e artit dhe e kulturës sonë popullore socialist”. Në Simpozium për problemet e Festivalit Folklorik Kombëtar të Gjirokastrës, tetor 1973, pa autor, 5-18. Tiranë: Akademia e Shkencave, Instituti i Folklorit.
Samson, Jim, përg. 2004. The Cambridge History of Nineteenth-Century Music. Cambridge University Press.
Smirnova, Nina. 2004. Historia e Shqipërisë përgjatë shekullit XX. Tiranë: Ideart.
Shetuni, Spiro J. 2013. Muzika tradicionale shqiptare: muzika qytetare (Libri V). Ouskirts Press.
Shituni, Spiro. 1988. “Cilësia si problem themelor i artit muzikor popullor”. Kultura popullore II: 25-38.
Shkreli, Kujtim. 1990. Këngë nga Shkodra. Dorëshkrim, Arkivi i Folklorit: IAKSA.
Topçia, Nuh. 2010. Ehengu shkodran. Shkodër: Rozafa.
Turino, Thomas. 1990. “Structure, Context and Strategy in Musical Ethnography”. Ethnomusicology 3: 399-412.
Uçi, Alfred, Mustafa Gërcaliu, Qemal Haxhihasani, Beniamin Kruta dhe Spiro Shkurti, përg. 1980. Probleme të zhvillimit të folklorit bashkëkohor. Festivali folklorik kombëtar 1978 dhe problemet aktuale të shkencave etnografiko-folkloristike. Tiranë: Akademia e Shkencave.
Uçi, Alfred. 1982. “Vendi i artit popullor në kulturën artistike socialiste”. Çështje të folklorit shqiptar 1: 5-29.
Uçi, Alfred. 2007. Estetika e folklorit. Tiranë: Akademia e Shkencave.
Velaj, Agim. 2006. Kangë popullore shkodrane. Shkodër: “Gjergj Fishta”.
Xhagolli, Agron. 2013. Folklori shqiptar në bashkëkohësi. Tiranë: Qendra e Studimeve Albanologjike, IAKSA.
Zadeja, Tonin dhe Tonin Daija. 2000. 250 këngë qytetare shkodrane. Shkodër: Idromeno.



