Tradita muzeale-arkivore në Shqipëri, ruajtja dhe evidentimi i saj: modeli i arkivit të kulturës materiale në institutin e antropologjisë kulturore

Abstract

E dokumentuar gjerësisht, kultura popullore kombëtare përbën një pasuri të madhe e të pazëvendësueshme. Studiuesit shqiptarë, gjurmuan, mblodhën dhe vunë në qarkullim shkencor materiale te reja të panjohura më parë. Ashtu si historia, arkeologjia dhe gjuhësia, edhe etnografia, duke u mbështetur edhe në të dhënat e këtyre shkencave, bënë të mundur të gjurmohen dukuritë e hershme kulturore të cilat dëshmojnë për historinë e formimit të kulturës popullore shqiptare. Me punën e tyre shumëvjeçare ato kontribuuan për të gjurmuar, mbledhur e grumbulluar,si edhe për të studiuar, zhvillimin kulturor të popullit shqiptar. Megjithëse me mjete e mundësi ende te pakta në vitin 1947 u krijua sektori për studime etnografike (Sektori i Etnografisë) pranë Institutit të Shkencave, dhe në vitin 1948 u krijua i pari muze arkeologjik dhe etnografik. Para kësaj periudhe të parët koleksionistë kanë qenë një grup priftërinjsh françeskanë që grumbulluan rreth 300 objekte, por kjo qe një nismë private e tyre. Detyra kryesore e këtij sektori ishte mbledhja sistematike dhe studimi gradual i traditave të kulturës kombëtare shqiptare. Në këtë kohë filloi në mënyrë institucionale të zhvillohej shkenca etnografike dhe paralelisht me të filloi puna për krijimin e arkivave të kulturës materiale. Fondet e tyre erdhën duke u rritur në sajë të ekspeditave në të gjitha krahinat e vendit. Veprimtaria e zhvilluar në këtë periudhë karakterizohej nga krijimi i koleksioneve muzeale duke blerë materiale në terren. Njëkohësisht bëhej edhe plotësimi i dokumentacionit të nevojshëm për këto materiale, pra regjistrimi nëpër inventarë, skeda e kartela, fotografimi, përshkrimi shkencor i tij dhe që më pas u pasqyruan në botime të ndryshme.