SHQIPJA NËN EFEKTIN E GLOBALIZIMIT BRENDAETNIK DHE NDËRETNIK

Abstract

Ky artikull analizon statusin e gjuhës shqipe nën ndikimin e globalizimit brenda-etnik dhe ndëretnik, si pjesë e proceseve më të gjera të globalizimit botëror. Në këtë kuadër, shqipja përballet me dy sfida kryesore: (1) trysnia nga huazimet leksikore prej gjuhëve të huaja; dhe (2) globalizimi brenda-etnik, që lidhet me zhvendosjen dhe përzierjen e komuniteteve shqipfolëse në zona të ndryshme gjeografike dhe kulturore. Pas viteve 1990, me ndryshimet politike, shoqërore dhe ekonomike, ndikimi mbi zhvillimin e shqipes është bërë më i dukshëm, jo vetëm në Shqipëri, por edhe në Kosovë, Maqedoni të Veriut, Mal të Zi dhe enklava të tjera shqiptare. Nga një realitet i mbyllur dhe i centralizuar, siç ishte Shqipëria para viteve ’90, shoqëria kaloi drejt një hapjeje që solli afrimin e individëve dhe komuniteteve shqiptare përmes migrimit dhe komunikimit më të shpejtë. Këto lëvizje kanë ndikuar në përdorimin e shqipes - në standardin e saj, në kontaktin me dialektet, si dhe në prirjen për të marrë elemente nga gjuhë të tjera. Studimi shqyrton mënyrën se si këto ndikime po e transformojnë përdorimin publik të shqipes dhe rolin e saj si gjuhë kombëtare, duke theksuar sfidat bashkëkohore për ruajtjen dhe përshtatjen e saj.