Aspekte ligjore të marrëdhënieve midis fesë dhe shtetit në Austri nga periudha osmane deri më sot
Abstract
Austria, megjithëse ka një ndarje institucionale të fesë dhe shtetit, nuk ka një raport të distancuar dhe të kufizuar kundrejt feve, por u njeh kishave dhe komuniteteve fetare detyra të rëndësishme në kuadrin e shoqërisë. Gjithsesi, Austria njeh qartë integritetin e shtetit ligjor, qartësisht jo të legjitimuar nga ana fetare.
Një sistem juridik plurikulturor, si për shembull njohja e statusit personal islam, nuk merret parasysh në Austri. Veçanërisht në të drejtën penale, integriteti i sistemit juridik paraqet një kusht themelor të rëndësishëm për përmbushjen e funksioneve të saj shoqërore.
Principet themelore shtetërore të së drejtës dhe të barazisë vendosen dhe vlerësohen para koncepteve të veçanta fetare dhe të botëkuptimeve të ndryshme.
Me gjithë respektin për ekzistencën e fesë, sundimi i shtetit të së drejtës në Austri është parakusht për krijimin e mirëqenies së përgjithshme pluraliste.
Keywords:
Austria, ligji, feja, shteti, ndarje institucionaleDownloads
References
-
* ao.Univ. - Prof., Instituti për të Drejtë Evropiane, E Drejtë Ndërkombëtare dhe e Krahasuar, Universiteti i Vjenës
-
Mbajtur në Konferencën Ndërkombëtare: “Formimi, E drejta dhe Feja në Austri dhe në Shqipëri”, Tiranë, 16-17 prill 2010.
-
Kahl, W., Lehrbuch des Kirchenrechts und der Kirchenpolitik (Leipzig 1894).
-
Shiko edhe Kalb/Potz/Schinkele, Religionsrecht (Wien 2003) 7 ff.; Potz/Schinkele, Religionsrecht im Überblick (Wien 2006) 13 ff.
-
Richard Potz, Muslime, Europa und das Recht, in: Ruth Heidrich-Blaha, Michel Ley and Rüdiger Lohlker (eds), Islam in Europa (Vienna: Diplomatische Akademie, Favorita Papers 01/2007).
-
ibida.
-
Shiko Potz/Schinkele (2006) 172. Kjo nuk ndyshonte asgjë në sistemin e atëhershëm të shtetit fetar, ku kisha përbënte një pjesë integrale të rendit shtetëror.
-
H. Rumpler, Eine Chance für Mitteleuropa. Bürgerliche Emanzipation und Staatsverfall der Habsburgermonarchie 1804-1918 (Wien 1997)
-
Kalb/Potz/Schinkele (2003).
-
Ednan Aslan, ‘Islamunterricht und Europa’, in: Ruth Heidrich-Blaha, Michel Ley and Rüdiger Lohlker (eds), Islam in Europa (Wien, Favorita Papers 01/2007) 77, 78. Në vitin 1883 u botua një libër “Das islamische Ehercht, Familenrecht, und Erbrecht der Mohammedaner nach dem hanefitischen Ritus” („E drejta martesore islame, kodi i familjes dhe trashëgimisë së muhamedanëve sipas ritit hanefit“), i cili synonte të informonte gjykatësit austriakë mbi ligjet në një sistem juridik tërësisht të huaj. Shiko për më tepër edhe Aslan, Islamic Religious Pedagogy at the University of Vienna (2008) 427, 429; siehe auch Smail Balic, Zur Geschichte der Muslime in Österreich, in: Susanne Heine (Hrsg.), Islam zwischen Selbstbild und Klischee (Wien 1995).
-
Kalb/Potz/Schinkele (2003)
-
Zituar sipas Kalb/Potz/Schinkele (2003) .
-
Manuali austriak i së drejtës ndërkombëtare (2004) 570.
-
19 Potz/Schinkele (2006)
-
Shiko neni Art. 14 StGG 1867, Art. 63 StVStGermain und Art. 9 EMRK.
-
Potz/Schinkele (2003)
-
Holoubek (1995) 97.
-
VfSlg. 11574/1987.
-
<http://www.derislam.at/islam.php?name=Themen&pa=showpage&pid=3> [12 April 2010].
-
‘Ligji për mësimin fetar’, Bundesgesetzblatt Nr. 1949/190.
References
* ao.Univ. - Prof., Instituti për të Drejtë Evropiane, E Drejtë Ndërkombëtare dhe e Krahasuar, Universiteti i Vjenës
Mbajtur në Konferencën Ndërkombëtare: “Formimi, E drejta dhe Feja në Austri dhe në Shqipëri”, Tiranë, 16-17 prill 2010.
Kahl, W., Lehrbuch des Kirchenrechts und der Kirchenpolitik (Leipzig 1894).
Shiko edhe Kalb/Potz/Schinkele, Religionsrecht (Wien 2003) 7 ff.; Potz/Schinkele, Religionsrecht im Überblick (Wien 2006) 13 ff.
Richard Potz, Muslime, Europa und das Recht, in: Ruth Heidrich-Blaha, Michel Ley and Rüdiger Lohlker (eds), Islam in Europa (Vienna: Diplomatische Akademie, Favorita Papers 01/2007).
ibida.
Shiko Potz/Schinkele (2006) 172. Kjo nuk ndyshonte asgjë në sistemin e atëhershëm të shtetit fetar, ku kisha përbënte një pjesë integrale të rendit shtetëror.
H. Rumpler, Eine Chance für Mitteleuropa. Bürgerliche Emanzipation und Staatsverfall der Habsburgermonarchie 1804-1918 (Wien 1997)
Kalb/Potz/Schinkele (2003).
Ednan Aslan, ‘Islamunterricht und Europa’, in: Ruth Heidrich-Blaha, Michel Ley and Rüdiger Lohlker (eds), Islam in Europa (Wien, Favorita Papers 01/2007) 77, 78. Në vitin 1883 u botua një libër “Das islamische Ehercht, Familenrecht, und Erbrecht der Mohammedaner nach dem hanefitischen Ritus” („E drejta martesore islame, kodi i familjes dhe trashëgimisë së muhamedanëve sipas ritit hanefit“), i cili synonte të informonte gjykatësit austriakë mbi ligjet në një sistem juridik tërësisht të huaj. Shiko për më tepër edhe Aslan, Islamic Religious Pedagogy at the University of Vienna (2008) 427, 429; siehe auch Smail Balic, Zur Geschichte der Muslime in Österreich, in: Susanne Heine (Hrsg.), Islam zwischen Selbstbild und Klischee (Wien 1995).
Kalb/Potz/Schinkele (2003)
Zituar sipas Kalb/Potz/Schinkele (2003) .
Manuali austriak i së drejtës ndërkombëtare (2004) 570.
19 Potz/Schinkele (2006)
Shiko neni Art. 14 StGG 1867, Art. 63 StVStGermain und Art. 9 EMRK.
Potz/Schinkele (2003)
Holoubek (1995) 97.
VfSlg. 11574/1987.
<http://www.derislam.at/islam.php?name=Themen&pa=showpage&pid=3> [12 April 2010].
‘Ligji për mësimin fetar’, Bundesgesetzblatt Nr. 1949/190.
English
Shqip
