Qasja metodike e mësimdhënësve për zhvillimin e lexim-kuptimit te nxënësit
DOI:
https://doi.org/10.62928/kp.v15i2.6024Abstract
Qasja metodike e mësimdhënësve në zhvillimin e lexim-kuptimit ka rol përcaktues në formimin e aftësive bazë të nxënësve dhe ndikon drejtpërdrejt në rezultatet e tyre në vlerësimet kombëtare dhe ndërkombëtare.
Qëllimi i hulumtimit ishte identifikimi i qasjes metodike të mësimdhënësve gjatë procesit mësimor në zhvillimin e aftësive të nxënësve për të kuptuar përmbajtjen e tekstit. Në fokus të studimit ishin përdorimi i teknikave të leximit aktiv në klasë: parashtrimi i pyetjeve kritike, përdorimi i teksteve të shumëllojshme, zhvillimi i diskutimeve interaktive, dhe stimulimi i mendimit kritik.
Studimi ka qasje të përzier (sasiore dhe cilësore). Mostra ka qenë e qëllimshme dhe përbëhet nga 20 mësimdhënës (10 mësimdhënës të klasave të pesta dhe 10 mësimdhënës të Gjuhës shqipe që japin mësim në klasat e shtata) dhe 425 nxënës, nga klasa e pestë dhe e klasa e shtatë. Të dhënat janë siguruar nëpërmjet intervistës gjysmë të strukturuar, protokollit të vëzhgimit me mësimdhënës dhe nxënës, si dhe pyetësorit me nxënës, nga dhjetë shkolla fillore dhe të mesme të ulëta të nëntë komunave të Kosovës.
Rezultatet e studimit tregojnë se mësimdhënësit hasin vështirësi në gjetjen e strategjive efektive për të zhvilluar aftësitë e kuptimit të tekstit te nxënësit. Vëzhgimet në orët e mësimit dëshmuan se mësimdhënësit rrallë përdorin strategji që zhvillojnë aftësitë e nxënësve për të kuptuar përmbajtjen e tekstit, ndërsa rezultatet e dala nga intervista me mësimdhënës dhe anketa me nxënës tregojnë se mësimdhënësit kanë njohuri të kufizuara për strategjitë adekuate të lexim-kuptimit dhe mënyrën e implementimit të tyre në praktikë. Rreth 23% e nxënësve të klasës V dhe 26% të klasës VII tregojnë nivel të ulët të kuptimit ose të komentimit me shkrim. Këto vështirësi ndikojnë në rezultatet e ulëta në testet kombëtare dhe ndërkombëtare dhe pasqyrojnë rolin e mësimdhënësve në përzgjedhjen e strategjive adekuate.
Studimi nxjerr në pah rëndësinë e qasjes metodike të mësimdhënësve për zhvillimin e lexim kuptimit dhe se strategjitë e ndryshme mësimore janë thelbësore për përmirësimin e rezultateve të nxënësve në të kuptuarit e tekstit dhe në vlerësimet kombëtare dhe
ndërkombëtare. Bazuar në rezultatet e hulumtimit, rekomandohet që në të ardhmen mësimdhënësit të trajnohen për përdorimin e strategjive që përmirësojnë zhvillimin e aftësive të nxënësve për lexim-kuptimin.
Keywords:
mësimdhënës, nxënës, kuptimi i leximit, strategji të mësimdhënies, vlerësim.Downloads
References
-
Aguilera, A. B. (2014). Strategy intervention to enhance reading comprehension of 15-year-old students in Mexico. University of York Education.
-
Alakawi, K. M. (2017). Vocabulary strategies to bridge the gap from learning to read to reading to learn.
-
Byers, S., Jones, P. T.&Kervin, L. K. . (2012). ‘What Counts as Comprehension in Teacher Practice?’ . Literacy Learning: The Middle Years, vol. 20, no. 3, 18-27.
-
Cain, K., & Oakhill, J. . (2014). Reading comprehension and vocabulary: Is vocabulary more important for some aspects of comprehension? Lannee psychologique, 114 (4), 647-662.
-
Elbro, C.&Buch-Iversen, I. (2013). Activation of background knowledge for inference making: Effects on reading comprehension. Scientific studies of reading, 17 (6), 435-452.
-
Garo, S. (2011). Metodologjia dhe praktika e mësimdhënies. U.F.O. Press.
-
Hannon, B. (2012). Understanding the relative contributions of lower-level word processes, higherlevel processes and working memory to reading comprehension performance in proficient adult readers. Reading Research
-
Quarterly, 47(2), 125–152.
-
Haxhijaha, E. (2015). Të lexuarit e kuptimshëm dhe kritik te nxësit e klasave të gjashta. Tiranë.
-
KEC. (2004). Krijimi i lexuesve mendimtarë. Prishtinë: KEC.
-
KEC, ARA. (2001). Krijimi i lexuesve mendimtar. Në Udhëzues 8. Prishtinë.
-
KosEd. (2023). Përmirësimi i arsimit: Raport mbi rishikimin e teksteve shkollore për arsimin e obligueshëm (faza 1).
-
Kosova, T. L. (2024, 10 20 .10. 2024). Strategjitë e kuptimit të leximit (Udhëzues për mësues dhe modele gjatë mësimit). Prishtinë. Gjetur në http://www.libraryprojectkosova.org
-
Lika, M. (2017). Strategjitë e të lexuarit dhe roli i tyre në fenomenin e analfabetizimit funksionla tek nxënësit e klasave të treta. Tiranë: Universiteti Evropian i Tiranës.
-
MASHT. (2016). Korniza e Kurrikulës e Arsimit Parauniversitar të Kosovës. Prishtinë.
-
MASHT-USAID. (2015). Vlerësimi i leximit në klasa të herëshme. Në Bazic Education Program. Prishtinë.
-
Morina, B., Mexhuani, A. (2023). OPINIONET E MËSIMDHËNËSVE PËR TEKSTET SHKOLLORE. Prishtinë: IPK.
-
Ness, M. (2011). Explicit reading comprehension instruction in elementary classrooms: teacher use of reading comprehension strategies. Journal of Research in Childhood Education, 25, 98–117.
-
Osdautaj, M. (2020). Gjendja e arsimit kosovar bazuar në rezultatet e testit Pisa 2018. Prishtinë: Instituti Pedagogjik i Kosovës.
-
Patesan, M. & Balagiu, A. & Zechia, D. & Alibec, C. (2014). “Critical reading”, Buletin.
-
Penuel, W. R., Phillips, R. S., & Harris, C. J. (2014). Analysing teachers' curriculum implementation from integrity and actor-oriented perspectives. Journal of Curriculum Studies, 46(6), 751-777.
-
Peti-Stantic, A., Kerestes, G., & Gnjidic, V. (2021). Can textbook analysis help us understand why croatian students seldom read their textbooks? Technology,
-
Knowledge and Learning, 26 (2), 293-310. Gjetur 10 10, 2024, nga https://doi.org/10.1007/s10758-020-09485-z
-
Phuang, L. (2022). Teachers’ Strategies in Teaching Reading Comprehension” .
-
Reid Smith, Pamela Snow, Tanya Serry, Lorraine Hammondc. (2023). Këndvështrimet e mësuesve të shkollës fillore mbi mësimdhënien.
-
Richards, R. (2006). “Communicative Language Teaching today”. Cambridge University.
-
Spencer, M., Quinn, J. M., & Wagner, R. K. (2017). Vocabulary, morphology, and reading comprehension. Theories of reading development, 239-256.
-
Tarchi, C. (2015). Fostering reading comprehension of expository texts through the activation of readers’ prior knowledge and inference-making skills. International Journal of Educational Research, 72, 80-88.
-
Taylor, S. (2018). Reading for Meaning: A guide to the research on best-practice teaching of comprehension in today’s world . Oxford School Improvement, 1-14.
-
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. London: Harvard University Press.
References
Aguilera, A. B. (2014). Strategy intervention to enhance reading comprehension of 15-year-old students in Mexico. University of York Education.
Alakawi, K. M. (2017). Vocabulary strategies to bridge the gap from learning to read to reading to learn.
Byers, S., Jones, P. T.&Kervin, L. K. . (2012). ‘What Counts as Comprehension in Teacher Practice?’ . Literacy Learning: The Middle Years, vol. 20, no. 3, 18-27.
Cain, K., & Oakhill, J. . (2014). Reading comprehension and vocabulary: Is vocabulary more important for some aspects of comprehension? Lannee psychologique, 114 (4), 647-662.
Elbro, C.&Buch-Iversen, I. (2013). Activation of background knowledge for inference making: Effects on reading comprehension. Scientific studies of reading, 17 (6), 435-452.
Garo, S. (2011). Metodologjia dhe praktika e mësimdhënies. U.F.O. Press.
Hannon, B. (2012). Understanding the relative contributions of lower-level word processes, higherlevel processes and working memory to reading comprehension performance in proficient adult readers. Reading Research
Quarterly, 47(2), 125–152.
Haxhijaha, E. (2015). Të lexuarit e kuptimshëm dhe kritik te nxësit e klasave të gjashta. Tiranë.
KEC. (2004). Krijimi i lexuesve mendimtarë. Prishtinë: KEC.
KEC, ARA. (2001). Krijimi i lexuesve mendimtar. Në Udhëzues 8. Prishtinë.
KosEd. (2023). Përmirësimi i arsimit: Raport mbi rishikimin e teksteve shkollore për arsimin e obligueshëm (faza 1).
Kosova, T. L. (2024, 10 20 .10. 2024). Strategjitë e kuptimit të leximit (Udhëzues për mësues dhe modele gjatë mësimit). Prishtinë. Gjetur në http://www.libraryprojectkosova.org
Lika, M. (2017). Strategjitë e të lexuarit dhe roli i tyre në fenomenin e analfabetizimit funksionla tek nxënësit e klasave të treta. Tiranë: Universiteti Evropian i Tiranës.
MASHT. (2016). Korniza e Kurrikulës e Arsimit Parauniversitar të Kosovës. Prishtinë.
MASHT-USAID. (2015). Vlerësimi i leximit në klasa të herëshme. Në Bazic Education Program. Prishtinë.
Morina, B., Mexhuani, A. (2023). OPINIONET E MËSIMDHËNËSVE PËR TEKSTET SHKOLLORE. Prishtinë: IPK.
Ness, M. (2011). Explicit reading comprehension instruction in elementary classrooms: teacher use of reading comprehension strategies. Journal of Research in Childhood Education, 25, 98–117.
Osdautaj, M. (2020). Gjendja e arsimit kosovar bazuar në rezultatet e testit Pisa 2018. Prishtinë: Instituti Pedagogjik i Kosovës.
Patesan, M. & Balagiu, A. & Zechia, D. & Alibec, C. (2014). “Critical reading”, Buletin.
Penuel, W. R., Phillips, R. S., & Harris, C. J. (2014). Analysing teachers' curriculum implementation from integrity and actor-oriented perspectives. Journal of Curriculum Studies, 46(6), 751-777.
Peti-Stantic, A., Kerestes, G., & Gnjidic, V. (2021). Can textbook analysis help us understand why croatian students seldom read their textbooks? Technology,
Knowledge and Learning, 26 (2), 293-310. Gjetur 10 10, 2024, nga https://doi.org/10.1007/s10758-020-09485-z
Phuang, L. (2022). Teachers’ Strategies in Teaching Reading Comprehension” .
Reid Smith, Pamela Snow, Tanya Serry, Lorraine Hammondc. (2023). Këndvështrimet e mësuesve të shkollës fillore mbi mësimdhënien.
Richards, R. (2006). “Communicative Language Teaching today”. Cambridge University.
Spencer, M., Quinn, J. M., & Wagner, R. K. (2017). Vocabulary, morphology, and reading comprehension. Theories of reading development, 239-256.
Tarchi, C. (2015). Fostering reading comprehension of expository texts through the activation of readers’ prior knowledge and inference-making skills. International Journal of Educational Research, 72, 80-88.
Taylor, S. (2018). Reading for Meaning: A guide to the research on best-practice teaching of comprehension in today’s world . Oxford School Improvement, 1-14.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. London: Harvard University Press.
English
Shqip
