RRUGËTIMI I SHKOLLËS SHQIPE NË SHEKUJT XVII-XIX

Sipas studiuesve shqiptarë

Autorët

  • Eranda Halluni Bilali
  • Nertila Haxhia Ljarja

DOI:

https://doi.org/10.58923/diskutime.v14i33-34.6765

Abstract

Ky punim eksploron historinë e arsimit shqip gjatë periudhës së hershme moderne, duke u fokusuar në sfidat dhe zhvillimet që përcaktuan formimin dhe mbijetesën e shkollave shqipe. Duke analizuar burimet historike, dokumentet bashkëkohore dhe studimet e historianëve, ky punim synon të nxjerrë në pah ndikimin e faktorëve socialë, politikë dhe kulturorë në përpjekjet për ruajtjen e gjuhës dhe identitetit kombëtar përmes arsimit. Artikulli trajton rolin e institucioneve fetare, veçanërisht të kishave katolike dhe ortodokse, dhe ndikimin e tyre në krijimin e shkollave të para shqipe. Po ashtu, shqyrton ndërhyrjen e fuqive të huaja, përpjekjet për asimilim dhe rolin e intelektualëve shqiptarë në ngritjen e vetëdijes kombëtare për nevojën e arsimit në gjuhën shqipe. Duke analizuar këto elemente, artikulli synon të ofrojë një kuptim më të thellë të dinamikave komplekse që ndikuan në rrugëtimin e shkollës shqipe nga shekulli i XVII deri në pragun e Pavarësisë.

Keywords:

shekulli XVII-XIX, shkolla shqipe, institucione fetare, identitet kombëtar, intelektualë

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Akademia e Shkencave e Shqipërisë. (2009). Fjalori Enciklopedik Shqiptar (botim i ri, zëri i hartuar nga H. Koliqi dhe Nj. Kazazi, Vëll. III). Tiranë: ASHSH.

  2. Basileiou, K. Zaride. (1978). Grammata apo to Devino (1753–1792) gia to klerodotema tou Spyrou Rizou. Thesaurismata, 15

  3. Çefa, K. (2013). Në zanafillat historike të arsimit tonë në trevat veriore deri në shek. XVIII. Në Shkollat shqipe të trevave shqiptare në shekujt XVI–XVIII. Tiranë.

  4. Çelebi, E. (1930). Seyahatname: Shqipëria para dy shekujsh. Tiranë.

  5. Dedei, S. (1999). Zhvillimi i arsimit në Mesjetë në Shqipëri. Revista Pedagogjike, 2. Tiranë.

  6. Dituria. (1927). Françeskanët në Shqipëri. Dituria, 3(3). Tiranë.

  7. Gjergji, S. (2013). Stublla me Kolegjin e Shën Lukës, 1584. Në Shkollat shqipe të trevave shqiptare në shekujt XVI–XVIII. Tiranë.

  8. Grup autorësh (MASH, ISP). (2003). Historia e arsimit dhe mendimit pedagogjik shqiptar (Vëll. I). Tiranë: MASH & ISP.

  9. Gurakuqi, K. (1928). Françeskanët në Shqypni. Dituria, 3.

  10. Kabineti Pedagogjik i Shkodrës. (1980). Historiku i arsimit në rrethin Shkodër (Pjesa I).

  11. Karaleëskij, C. (1911). La missione greco-cattolica della Cimarra nell’Epiro nei sec. XVI–XVII. Bessarione, XV(2).

  12. Kastrati, J. (1964). Tekste të vjetra shkollore. Arsimi Popullor, 6.

  13. Kazazi, Nj. (2014). Zhvillimi i arsimit të mesëm në Shkodër. Shkodër.

  14. Koliqi, H. (1972). Gjellë e ämbëlsina të vendit tonë. Shejzat, I(1–4).

  15. Koliqi, H. (2012). Historia e arsimit dhe mendimit pedagogjik shqiptar. Prishtinë.

  16. Kurti, D., & Sirdani, M. (1999). Mbi kontributin e elementit katolik në Shqipëri. Tiranë.

  17. Luka, D. (2013). Shkolla shqipe e Kurbinit. Në Shkollat shqipe të trevave shqiptare në shekujt XVI–XVIII. Tiranë.

  18. Marko, P. (1963). Shkolla e parë shqipe tre shekuj më parë. Në Fletë nga historiku i shkollës. Tiranë.

  19. MASH (Ministria e Arsimit dhe Shkencës). (2003). Historia e arsimit dhe mendimit pedagogjik shqiptar (Vëll. I). Tiranë.

  20. Mons Spila. Memorie storiche della Provincia Romana (Tom. II).

  21. Nikaj, N. (2003). Kujtime të një jete të kaluar.

  22. Orbis Seraphicus, P. Marcellinus a Civetia, & Domenichelli, T. (O.F.M.). De Miss, FF. Minorum.

  23. Osmani, Sh. (1998). Reflekse etnopedagogjike 1. Tiranë.

  24. Papapano, Th. (1963). Shkollat e para shqipe në rrethin e Gjirokastrës. Arsimi Popullor, 3.

  25. Prendushi, M. (1974). Vështrim historik mbi zhvillimin e arsimit në Shkodrën e shekullit XIX. Studime Historike, 3.

  26. Rexhepagiq, J. (1970). Zhvillimi i arsimit dhe sistemit shkollor të kombësisë shqiptare në territorin e Jugosllavisë së sotme deri në vitin 1918. Prishtinë.

  27. Schmitt, O. J. (2012). Shqiptarët: Një histori midis Lindjes dhe Perëndimit. Tiranë.

  28. Sedaj, E. (1999). Ndre Bogdani – prelat i lartë i Kishës dhe mësues i popullit shqiptar. Dardania Sacra, 1. Prishtinë.

  29. Sinani, A. (2024, 6 qershor). Kongresi i Manastirit – 116 vite nga alfabeti që na bashkoi: Dokumente arkivore, artikuj dhe fotografi. Monografi Akademike Shqiptare.

  30. Skura, M. (1965). Relacion i Mark Skurës drejtuar Kongregacionit të Propagandës Fide mbi vizitën e kryer nëpër dioqezat e Shqipërisë së Mesme (Vëll. II, 1634–1650). Në Relacione mbi gjendjen e Shqipërisë Veriore dhe të Mesme shek. XVII. Tiranë.

  31. Shllaku, L. (2002). Shkollat klerikale. Shkodër.

  32. Xhufi, P. (2013). Në zanafillat historike të arsimit tonë në trevat veriore deri në shek. XVIII. Në Dukuri të shkollës e të gjuhës në Shqipërinë e Poshtme (shek. XIV–XVIII). Tiranë.

Downloads

Published

2025-09-19

How to Cite

Halluni Bilali , Eranda, and Nertila Haxhia Ljarja. 2025. “RRUGËTIMI I SHKOLLËS SHQIPE NË SHEKUJT XVII-XIX : Sipas Studiuesve Shqiptarë”. Diskutime 14 (33-34):7-19. https://doi.org/10.58923/diskutime.v14i33-34.6765.

Numër

Vëll. 14 No. 33-34 (2025): Diskutime

Section

Kumtesa

License

Copyright (c) 2025 Diskutime

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Similar Articles

1 2 3 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.