Shfrytëzimi i mjedisit të jashtëm në institucionet parashkollore në Kosovë: një vlerësim i frekuentimit dhe ndikimit në zhvillimin e fëmijëve

Autorët

  • Mevlude Aliu-Gashi

DOI:

https://doi.org/10.62928/kp.vi1.8014

Abstract

Në zhvillimin e fëmijëve në moshë të hershme, mjedisi i jashtëm luan një rol të rëndësishëm, duke ndikuar në aftësitë lëvizore, sociale dhe njohëse. Në kontekstin e institucioneve parashkollore në Kosovë, përdorimi i mjedisit të jashtëm mbetet i kufizuar dhe shpesh i ndikuar nga infrastruktura, metodat e punës dhe qasja ndaj përdorimit të mjedisit stimulues për realizim të aktiviteteve me fëmijë. Qëllimi i këtij studimi është të analizojë dhe të shqyrtojë mënyrën se si shfrytëzohet mjedisi i jashtëm në institucionet parashkollore dhe si ndikojnë këto aktivitete në zhvillimin holistik të fëmijës. Studimi, gjithashtu, analizon perceptimet e drejtoreshave dhe prindërve lidhur me këtë dhe identifikon sfidat dhe kufizimet që hasen në shfrytëzimin e mjediseve të jashtme të institucioneve parashkollore. Studimi është realizuar përmes metodës cilësore, në 10 komuna, duke përfshirë vëzhgimin në aktivitetet e realizuara në mjedise edukative dhe me intervistë gjysmë të strukturuar me drejtoresha dhe prindër. Mostra përfshin 10 edukatore, 10 prindër dhe 10 drejtoresha të institucioneve parashkollore. Rezultatet nga vëzhgimi i edukatoreve treguan se mjedisi i jashtëm kryesisht shfrytëzohet për aktivitete te lira, më pak ka fokus në shfrytëzimin e këtij mjedisi për zhvillimin social, emocional dhe njohës të fëmijëve. Drejtoreshat theksuan se sfidë është mungesa e infrastrukturës adekuate dhe planifikimi i strukturuar i punës edukative, ndërsa prindërit theksuan se shfrytëzimi i hapësirave të jashtme duhet të jetë jo vetëm për argëtim të fëmijëve, por edhe për aktivitete edukative, të jenë pjesë e planifikimit edukativ dhe e realizimit të përditshëm, pavarësisht kushteve atmosferike. Studimi jo vetëm që adreson gjendjen aktuale të shfrytëzimit të mjedisit të jashtëm dhe ndikimin në zhvillimin e fëmijëve, por rekomandimet e tij kontribuojnë në politikat arsimore dhe në cilësinë e edukimit në këtë nivel.

Keywords:

institucione parashkollore, mjedis i jashtëm, zhvillim i fëmijëve.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Aliu - Gashi. M. (2024). Zbatimi në praktikë i aftësive pedagogjike të edukatores në punë me fëmijë të moshës 3-6 vjeç. Kërkime Pedagogjike, Instituti Pedagogjik i Kosovës. 11-40.

  2. Barnett, W. S., Hodges, K., & Jost, T. M. (2024). State Policies and Guidance Relating to Outdoor and Nature-Based Experiences in Preschool. National Institute for Early Education Research. https://nieer.org/research-library/state-policies-guidance-relating-outdoor-nature-based-experiences-preschool

  3. Chawla, L. (2007). Childhood experiences associated with care for the environment in adulthood. Children, Youth and Environments, 17(4), 144–170. https://www.jstor.org/stable/10.7721/chilyoutenvi.17.4.0144

  4. Chawla, L., Derr, V., & Kyttä, M. (2021). The impact of nature-based learning on children: Insights from the latest research. Children, Youth and Environments, 31(1), 1-27.

  5. Çelik, A. (2012). The use of open space in the preschool education institutions: Kocaeli sample. Journal of Agricultural Faculty of Atatürk University, 43(1):79–88. http://dergipark.gov.tr/download/article-file/35398

  6. Dominguez Contreras, E., & Krasny, M. E. (n.d.). Young children contribute to nature stewardship. Department of Natural Resources and the Environment, Cornell University. Ithaca, NY, United States.

  7. Dyment, J. E., & Bell, A. C. (2007). Grounds for movement: Green school grounds as sites for promoting physical activity. Health Education Research, 35(3), 215-225. DOI:10.1093/her/cym059

  8. Gill, T. (2014). The benefits of children’s engagement with nature: A systematic literature review. Child. Youth Environ. 24, 10–34. https://doi.org/10.7721/chilyoutenvi.24.2.0010

  9. Harper, N.J., Obee, P. (2020). Articulating outdoor risky play in early childhood education: Voices of forest and nature school practitioners. Journal of Adventure Education and Outdoor Learning. https://doi.org/10.1080/14729679.2020.1784766

  10. Hartmeyer, R., M. P. Stevenson, and P. Bentsen. 2016. “Evaluating Design-Based Formative Assessment Practices in Outdoor Science Teaching.” Educational Research 58 (4): 420–441. https://doi.org/10.1080/00131881.2016.1237857

  11. Harvey, D. J., L. N. Montgomery, H. Harvey, F. Hall, A. C. Gange, and D. Watling. 2020. “Psychological Benefits of a Biodiversity-Focussed Outdoor Learning Program for Primary School Children.” Journal of Environmental Psychology 67:101381. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2019.101381

  12. Henriksson, A. C. 2018. “Primary School teachers’ Perceptions of Out of School Learning within Science Education.” LUMAT: International Journal on Math, Science and Technology Education 6 (2): 9–26. https://doi.org/10.31129/LUMAT.6.2.313

  13. Instituti Pedagogjik i Kosovës. (2022). Raport shkencor i monitorimit. Aleanca për Zhvillimin e Kosovës. https://ipkmasht.rks-gov.net/wp-content/uploads/2022/06/Report-Pedakos-MAGGIO-2022-ALB.pdf

  14. Koliqi, H. (2022). Fjalor Encikolpedik i Edukimit I. Universiteti i Prishtinës. Fakulteti i Edukimit.

  15. Kuvendi i Republikës së Kosovës. (2023). Ligji Nr. 08/L-153 për edukimin në fëmijërinë e hershme. Gazeta Zyrtare e Republikës së Kosovës. https://gzk.rks-gov.net/ActDocumentDetail.aspx?ActID=79000

  16. Louv, R. (2008). Last child in the woods: Saving our children from nature-deficit disorder. Algonquin Books.

  17. Malaguzzi, L. (1993/1994). The hundred languages of children: The Reggio Emilia approach—Advanced reflections. Ablex Publishing. https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9780313374272_A23550752/preview-9780313374272_A23550752.pdf

  18. McCormick, R., Capon, H., & Lachowycz, K. (2021). Outdoor play and child development: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(2), 597.

  19. Powers, A. L. & Ren, Q. (2018). Literature Review: Nature-Based Play and Learning. https://fwni.org/wp-content/uploads/2018/09/fwni-peer-2018-nature-play-literature-review.pdf

  20. Sandseter, E. B. H. (2011). Children's risky play in early childhood education and care. Queen Maud University College. https://www.researchgate.net/publication/275039981_CHILDREN'S_RISKY_PLAY_IN_EARLY_CHILDHOOD_EDUCATION_AND_CARE

  21. Speldewinde, C. (2024, February 4). A day at the beach can have great benefits on kids' science and maths knowledge, research finds. Herald Sun. https://www.heraldsun.com.au/victoria-education/early-education/a-day-at-the-beach-can-have-great-benefits-on-kids-science-and-maths-knowledge-research-finds/news-story/5e366c6f49c605b401dfe520751e667b

  22. White, R. (2004). Interaction with nature during the middle years: Its importance to children's development and nature's future. Journal of Ecopsychology.

  23. White, R., & Stoecklin, V. N. (2008). Children’s outdoor play & learning environments: Returning to nature. White Hutchinson Leisure & Learning Group. https://www.whitehutchinson.com/children/articles/outdoor.shtml

  24. Wyver, S. (2024). The Influence of Outdoor Play on Social and Cognitive Development. Macquarie University. https://www.child-encyclopedia.com/pdf/expert/outdoor-play/according-experts/influence-outdoor-play-social-and-cognitive-development

  25. Yıldırım, G., & Akamca, G. Ö. (2017). The effect of outdoor learning activities on the development of preschool children. South African Journal of Education, 37(2), Article 1378.

Downloads

Published

1970-01-01

How to Cite

Aliu-Gashi, M. (1970). Shfrytëzimi i mjedisit të jashtëm në institucionet parashkollore në Kosovë: një vlerësim i frekuentimit dhe ndikimit në zhvillimin e fëmijëve. Kërkime Pedagogjike, (1), 9–10. https://doi.org/10.62928/kp.vi1.8014

Numër

No. 1 (2025): Kërkime Pedagogjike

Section

Artikuj

License

Copyright (c) 2025 Instituti Pedagogjik i Kosovës