Perceptimet e mësuesve udhëtues për praktikat e gjithëpërfshirjes në Kosovë

Autorët

  • Sahare Reçica-Havolli

DOI:

https://doi.org/10.62928/kp.vi2.8027

Abstract

Ky hulumtim ka për qëllim të identifikojë perceptimet e mësuesve udhëtues për praktikat e gjithëpërfshirjes në Kosovë. Meqë procesi i gjithëpërfshirjes has në sfida të shumta dhe ofrimi i mbështetjes nga mësuesit udhëtues për shkollat, të cilat përfshijnë nxënës me nevoja të veçanta arsimore, është një praktikë që është duke u zbatuar në Kosovë, konsiderohet se pikërisht mësuesit udhëtues janë njohësit më të afërt të zhvillimit të procesit të gjithëpërfshirjes. Andaj, perceptimet e tyre mund të japin një reflektim të drejtë për përparësitë dhe sfidat në këtë proces, duke identifikuar nevojat për ndërhyrje institucional. Hulumtimi ka qasje cilësore, me metoda përshkruese, vlerësuese dhe eksploruese. Mostra e hulumtimit përbëhet nga 9 mësues udhëtues, të pesë Qendrave Burimore për mësim dhe këshillim (QB) – nga 2 në 3 QB për fëmijët me dëmtime intelektuale, 1 të QB për fëmijët me dëmtime në dëgjim dhe 2 mësues udhëtues të QB për fëmijët me dëmtime në të parë. Për realizimin e hulumtimit është hartuar pyetësori për intervistë të mësuesve udhëtues - referuar pyetjes kryesore: Cilat janë perceptimet e mësuesve udhëtues për gjithëpërfshirjen në Kosovë? Rezultatet e hulumtimit tregojnë se, sipas perceptimeve të mësuesve udhëtues, praktikat e gjithëpërfshirjes në Kosovë janë në trendë të avancimit, por ekzistojnë ende sfida, të cilat e përcjellin këtë proces në gjithë hierarkinë institucionale arsimore. Dallimet e mëdha ndërmjet komunave, e sidomos ndërmjet zonave urbane dhe rurale, pasqyrojnë një laramani të zbatimit të gjithëpërfshirjes. Rekomandohet ngritja e investimeve, duke filluar nga vetëdijesimi, resurset materiale, resurset profesionale, baza e të dhënave për fëmijët me nevoja të veçanta, si dhe krijimi i mekanizmave për monitorimin e procesit dhe llogaridhënies së aktorëve relevantë.

Keywords:

gjithëpërfshirje, mësues udhëtues, nevoja të veçanta, perceptimet

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Acosta, D.A.,& Ellis, A. (2024): Overcoming Challenges and Promoting Positive Education in Inclusive Schools: A Multi-Country Study. Educ. Sci. 2024, 14(11), 1169; marrë më: 21. 3.2025, nga: https://doi.org/10.3390/educsci14111169

  2. Ainscow, Mel. (2020). Inclusion and equity in education: Making sense of global challenges. Marrë nga https://www.researchgate.net/publication/345031757_Inclusion_and_equity_in_education_Making_sense_of_global_challenges

  3. Ascetta,Kate.,Googe,Heather.,Garrison,Rachel. (2022). Supporting Inclusion in Early Childhood Through Itinerant Service Delivery: A Systematic Literature Review. Early Childhood Education Journal (2023) 51:1455–1466 marrë nga: https://link.springer.com/article/10.1007/s10643-022-01397-0

  4. Creswell,J. W. (2007). Qualitative in quirz and research design: Choosing among five approaches (2nd ed.) Sage Publications. Marrë nga https://community.csusm.edu/pluginfile.php/21115/mod_resource/content/1/Creswell_J.W._2007_._Designing_a_Qualitative_Study_Qualitative_inquiry_and_research_design-Choosing_among_5_approaches_2nd_ed._Thousand_Oaks_CA-SAGE.pdf

  5. Dinnebei, A.L., Weber,G., Mcinerney,F.W.(2019). The Challenges of Itinerant Early Childhood Special Education: The Perspectives of Practitioners International Journal of Early Childhood Special Education 11(1):18-30 marrë nga: https://dergipark.org.tr/en/pub/intjecse/issue/46857/583501

  6. Dutta, J.,Khan,I.,Rasheed,A. (2023). Inclusive Education: A Review of Current Practices and Promising Approaches marrë nga: https://www.researchgate.net/publication/380366345_Inclusive_Education_A_Review_of_Current_Practices_and_Promising_Approaches

  7. European Agency for Development in Special Needs Education. (2011). La formazione docente per un sistema scolastico inclusivo in tutta Europa- Sfide ed opportunità. Agenzia Europea per lo Sviluppo dell’Istruzione degli Alunni Disabili. Marrë më 22.3. 2025, nga: https://www.european-agency.org/sites/default/files/te4i-synthesis-report-it.pdf

  8. Florian,L.(2017). ‘The heart of inclusive education is collaboration’, Pedagogika, vol. 126, no. 2, pp. 248-253. Marrë më 12.2.2025, nga https://www.pure.ed.ac.uk/ws/portalfiles/portal/43239505/FlorianP2017TheHeartOfInclusiveEducation.pdf

  9. Gbebe,M.Komi. (2023). Inclusive education at the centre of human development issues in Togo. Volume58, Issue2 Special Issue:Inclusive education policy and experiences: Global and local perspectives Pages 289-298 Marrë më 18.03 2025, nga: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ejed.12555

  10. Good, Melissa. (2024). Preschool Itinerant ECSE Teachers; A Survey of Competency Regarding Consultation Within Inclusive Settings. A Dissertation DOCTOR OF EDUCATION Marrë më: 20.3.2025, nga: https://etd.ohiolink.edu/acprod/odb_etd/ws/send_file/send?accession=findlay1721382332067953&disposition=inline

  11. Kimberly, Bennett. (2024). Training and Supporting Early Childhood Providers in Inclusive Settings. Walden University. Marrë nga: https://scholarworks.waldenu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=16703&context=dissertations

  12. Kurth,A.J., Miller,L. A., Toews,G.S., Thompson,R.J.(2018). Inclusive Education: Perspectives on Implementation and Practice from International Experts. Intellectual and Developmental Disabilities, 56(6):471-485. marrë nga: https://www.researchgate.net/publication/329523348_Inclusive_Education_Perspectives_on_Implementation_and_Practice_From_International_Experts

  13. Lynch,Paul.&McCall, Steve. (2007). The role of itinerant teacher. Community eye health / International Centre for Eye Health 20(62):26-7 marrë nga: https://www.researchgate.net/publication/6224540_The_role_of_itinerant_teachers

  14. Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë. (2013). Udhëzimin Administrativ nr. 23/2013, Qendrat Burimore, marrë nga: https://gzk.rks-gov.net/ActDocumentDetail.aspx?ActID=10578

  15. Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë. (2013). Udhëzimin Administrativ nr. 22/2013, numri maksimal i nxënësve për klasë dhe raporti mësimdhënës-nxënës, marrë nga: https://gzk.rks-gov.net/ActDetail.aspx?ActID=10018

  16. Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë. (2015). Plani Strategjik për Organizimin e Arsimit Gjithëpërfshirës të Fëmijëve me Nevoja të Veçanta Arsimore në Arsimin Parauniversitar në Kosovë 2016- 2021.

  17. Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë. (2016). Korniza Kurrikulare e Arsimit Parauniversitar të Republikës së Kosovës.

  18. Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë. (2017). Udhëzues për punën e mësuesit udhëtues.

  19. Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë. (2018). Udhëzimin Administrativ nr. 02/2018 për Qendrat Burimore, marrë më 22.1.2025 nga: https://masht.rks-gov.net/ua-masht-02-2018-ua-per-qendrat-burimore

  20. Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë. (2019). Broshurë për mësuesit udhëtues, marrë më 25.2.2025 nga https://masht.rks-gov.net/materiale-te-ndryshme

  21. Ministria e Arsimit, e Shkencës, e Teknologjisë dhe Inovacionit. (2022). Udhëzimin Administrativ nr. 06/2022 për vlerësimin e nxënësve në Arsimin Parauniversitar të Republikës së Kosovës. Marrë më 30.8.2025 nga https://masht.rks-gov.net/udhezimi-administrativ-mashti-06-2022-per-vleresimin-e-nxenesve-ne-arsimin-paraunivesitar-te-republikes-se-kosoves

  22. Ministria e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit. (2023). Udhëzimin Administrativ nr. 19/2023 për rolin, detyrat dhe përgjegjësitë e asistentit për fëmijë/nxënës me nevoja të veçanta arsimore , marrë më 29.8.2025 nga https://masht.rks-gov.net/udhezim-administrativ-mashti-nr-19-2023-per-rolin-detyrat-dhe-pergjegjesite-e-asistentit-per-femije-nxenes/

  23. Miyauchi,Hisae.&Gewinn,Wiebke. (2020). Practices and perceptions of German itinerant teachers in the field of visual impairment: Exploratory research focussing on three types of itinerant services. British Journal of Visual Impairment 39(1), marrë më 17.2.2023, nga: https://www.researchgate.net/publication/347347842_Practices_and_perceptions_of_German_itinerant_teachers_in_the_field_of_visual_impairment

  24. Nilholm,C.(2020). Research about inclusive education in 2020 – How can we improve our theories in order to change practice? Europian Journal of Special Needs Education. Volume 36,2021 – Issue 3. Marrë nga: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/08856257.2020.1754547

  25. Osdautaj, Murteza. (2022). Qendrat Burimore në Kosovë (themelimi, funksionimi dhe perspektiva). Instituti Pedagogjik i Kosovës. Prishtinë.

  26. Tah, K.Jude, Raptopoulou,A., Tajic,D.,Dutt,G.K.(2024). Inclusive education policy in differentiated contexts: A comparison between Bosnia and Herzegovina, Cameroon, Greece, India and Sweden. European Journal of Inclusive Education (EJIE) 2024 Vol. 3, Issue 1, marrë nga https://tidsskrift.dk/ejie/article/view/143939

  27. UNESCO (2009). Policy Guidelines on Inclusion in Education, marrë më 13.1.2025 nga https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000177849

  28. UNESCO (2017): Sustainable Development Goals 2030, marrë më 13.1.2025, nga: https://loopsmc.com/cilat-jane-17-objektiv

  29. UNESCO (2020). Global education monitoring report, 2020: Inclusion and education: all means all. marrë më 30.1.2025 nga https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373718

  30. UNICEF(2021). INCLUSION INTERNATIONAL. Perspective of Boys, Girls and Adolescents on Discrimination and Barriers to Inclusive Education, marrë më 16.1.2025, nga: https://www.unicef.org/lac/media/23096/file/Our_opinion_matters.pdf

  31. Zhu, Nan.,Gao,Li.,Wang, Jiaojiao. (2021). Professional Qualities of Special Education Itinerant Teachers: A Qualitative Study from China. International Journal of Disability Development and Education 68(2):1-16, marrë nga: https://www.tandfonline.com/doi/epub/10.1080/1034912X.2021.1958199

Downloads

Published

1970-01-01

How to Cite

Reçica-Havolli, S. (1970). Perceptimet e mësuesve udhëtues për praktikat e gjithëpërfshirjes në Kosovë. Kërkime Pedagogjike, (2), 9–38. https://doi.org/10.62928/kp.vi2.8027

Numër

No. 2 (2025): Kërkime Pedagogjike

Section

Hulumtime

License

Copyright (c) 2026 Instituti Pedagogjik i Kosovës