Qasjet institucionale për identifikimin dhe përkrahjen e nxënësve me aftësi të jashtëzakonshme, dhunti dhe talente
DOI:
https://doi.org/10.62928/kp.v15i1.6064Abstract
Qëllimi i këtij hulumtimi ishte të identifikojë qasjet institucionale për identifikimin dhe përkrahjen e nxënësve me aftësi të jashtëzakonshme, dhunti dhe talente, si dhe realizimin e detyrave dhe përgjegjësive të institucioneve të përcaktuara me udhëzim administrativ (UA nr.14/2019) për këtë kategori të nxënësve. Meqë kjo kategori e nxënësve është pjesë e grupit të nxënësve me nevoja të veçanta arsimore që konsiderohet si grupi më i ,,margjinalizuar’’ në Kosovë, ky hulumtim ka identifikuar përparësitë dhe mangësitë e procesit të identifikimit dhe përkrahjes së institucioneve arsimore, me qëllim të sensibilizimit për zhvillimin e mëtejmë të këtij procesi.
Hulumtimi ka qasje cilësore, me metoda eksploruese, përshkruese dhe vlerësuese. Mostra e hulumtimit përbëhet nga 1 zyrtar i MAShTI-t, 7 zyrtarë të DKA-ve, dhe nga 6 drejtorë shkollash, 3 shërbyes profesionalë, 8 mësimdhënës, 1 zyrtar i institutit ATOMI dhe 12 nxënës të identifikuar me aftësi të jashtëzakonshme, dhunti apo talente të veçanta. Janë përdorur 6 lloje të pyetësorëve për intervista të përshtatura për grupet e piketuara.
Rezultatet e hulumtimit tregojnë se MAShTI ka hartuar dokumente në funksion të identifikimit dhe përkrahjes së nxënësve me aftësi të jashtëzakonshme, dhunti dhe talente dhe ndan fonde për OJQ-të në mbështetje të këtij procesi, por mungon një plan strategjik i veprimit dhe bashkëpunimi ndërinstitucional për zbatim në praktikë, Andaj, vetëm një pjesë e nxënësve arrijnë të identifikohen dhe të kenë një lloj përkrahjeje. Për fuqizimin e këtij procesi, rekomandohet një strategji e bashkëpunimit ndërinstitucional për mbështetje, mbikëqyrje dhe llogaridhënie institucionale për identifikimin dhe përkrahjen e kësaj kategorie të nxënësve për zhvillimin e potencialeve të plota të tyre.
Keywords:
aftësi e jashtëzakonshme, dhunti, identifikim, institucione arsimore, nxënës, përkrahje, talent.Downloads
References
-
Cao, T. H., Jung, J. Y., & Lee, J. (2017). Assessment in gifted education: A review of the literature from 2005 to 2016. Journal of Advanced Academics, 28(3), 163-203. https://doi.org/10.1177/1932202X17714572 shkarkuar më 16.12.2023
-
Dai, D. Y. (2018). A history of giftedness: A century of quest for identity. In S. I Pfeiffer (Eds.) APA Handbook of Giftedness and Talent (pp. 3-25). Europian agency for special Neeeds and Inclusive Education, Highly able / gifted. https://www.european-agency.org/node/26879 shkarkuar më 20.1.2023
-
Europian Commision: European School Education Platform. (16 AUGUST 2023) https://school-education.ec.europa.eu/en/insights/news/providing-highability-learners-different-eu-countries, shkarkuar më 18.1. 2024
-
Heller, K. A. (2005). The Munich Model of Giftedness and its impact on identification and programming. Gifted and Talented International, 20(1), 30-36. https://doi.org/10.1080/15332276.2005.11673055
-
Konventa mbi të drejtat e fëmijës. https://www.unicef.org/montenegro/media/9291/file/MNEmediaMNEpublication505.pd shkarkuar më 6.12.2023
-
Lenvik,A., Lise Øen Jones,O.J., & Hesjedal,E. (2022) Teachers’ perspective on gifted students with extraordinary learning potential in Norway: A descriptive study with primary and secondary teachers, Gifted and Talented International, 37:2, 163-172, DOI: 10.1080/15332276.2022.2138796 shkarkuar më 16.12.2023
-
Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë, (2011). Ligji Nr.04/L-032 për Arsimin Parauniversitar në Republikën e Kosovës.
-
Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë, (2016). Korniza Kurrikulare e Arsimit Parauniversitar të Republikës së Kosovës.
-
Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë, (2019). Udhëzim Administrativ nr.14/2019 Mbi identifikimin dhe përkrahjen e fëmijëve/nxënësve me aftësi të jashtëzakonshme, dhunti dhe talente udhzimi-administrativ-me-nr14-2019-per-fnxajdht shkarkuar më 4.12.2023
-
Ministria e Arsimit, e Shkencës, e Teknologjisë dhe Inovacionit (2022). STRATEGJIA E ARSIMIT 2022-2026. https://masht.rks-gov.net/wpcontent/uploads/2022/10/03-Strategja-e-Arsimit-2022-2026-Alb-Web.pd shkarkuar më 3.12.2023
-
Ministria e Arsimit, e Shkencës, e Teknologjisë dhe Inovacionit (2021), Udhëzues Praktik për hartimin e Planit Individual për nxënësit me inteligjencë të jashtëzakonshme, dhunti dhe talente.
-
Phelps, C., Brazzolotto, M., and Shaughnessy, M.F. (2023). Identification and teaching practices that support inclusion in gifted education. Journal of Gifted Education and Creativity, 10(1), 1-9. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2887706 shkarkuar më 15.01.2024
-
Peters, S. J., Makel, M. C., & Rambo-Hernandez, K. (2021). Local norms for gifted and talented student identification: Everything you need to know. Gifted Child Today, 44(2), 93-104. https://doi.org/10.1177/1076217520985181 shkarkuar më 17.1.2024
-
Sak, Ugur. 2023. "Identification and Education of Students with Gifts and Talents Based on the Fuzzy Conception of Giftedness" Education Sciences 13, no. 6: 562. https://doi.org/10.3390/educsci13060562 shkarkuar më 11.2.2024
-
Sterenberg, Robert.J&Kaufman, James (2008) The Evolution of Intelligence Psychology Pres https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/9781410605313/evolution-intelligence-robert-sternberg-james-kaufman. shkarkuar më 18.12.2023
-
UNSW. (2023). Identification of gifted students.. https://www.unsw.edu.au/content/dam/images/photos/people/studyingteaching/arts-design---architecture/2023-08-ada-education-resources/2023-08gifted-students-identification.pdf Shkarkuar më 19.12.2023
-
UNESCO (2020). Global Education Monitoring Report, 2020: Inclusion and Education: All Means All. https://en.unesco.org/gemreport/report/2020/inclusion. shkarkuar më 12.12.2023
-
UNESCO. (2020). Inclusion and Education: All means all. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373718 shkarkuar më 12.12.2023
-
https://atomi-ks.org/ shkarkuar më 13.12.2023
-
https://kec-ks.org/wp-content/uploads/2021/06/Vleresimi-i-Realizimit-te-PSAK2017-2021.pdf shkarkuar më 16.12.2023
-
https://blog.edmentum.com/identifying-gifted-and-talented-students-whatconsider shkarkuar më 20.12.2023
-
https://masht.rks-gov.net/udhezim-administrativ-mashti-nr-04-2022-perorganizimin-dhe-mbarevajtjen-e-garave-me-nxenes-ne-nivel-te-shkolleskomunes-nacional-dhe-per-pjesemarrjen-e-nxenesve-te-kosoves-ne-gara-nderkombetar-2/ shkarkuar më 16.12.2023.
References
Cao, T. H., Jung, J. Y., & Lee, J. (2017). Assessment in gifted education: A review of the literature from 2005 to 2016. Journal of Advanced Academics, 28(3), 163-203. https://doi.org/10.1177/1932202X17714572 shkarkuar më 16.12.2023
Dai, D. Y. (2018). A history of giftedness: A century of quest for identity. In S. I Pfeiffer (Eds.) APA Handbook of Giftedness and Talent (pp. 3-25). Europian agency for special Neeeds and Inclusive Education, Highly able / gifted. https://www.european-agency.org/node/26879 shkarkuar më 20.1.2023
Europian Commision: European School Education Platform. (16 AUGUST 2023) https://school-education.ec.europa.eu/en/insights/news/providing-highability-learners-different-eu-countries, shkarkuar më 18.1. 2024
Heller, K. A. (2005). The Munich Model of Giftedness and its impact on identification and programming. Gifted and Talented International, 20(1), 30-36. https://doi.org/10.1080/15332276.2005.11673055
Konventa mbi të drejtat e fëmijës. https://www.unicef.org/montenegro/media/9291/file/MNEmediaMNEpublication505.pd shkarkuar më 6.12.2023
Lenvik,A., Lise Øen Jones,O.J., & Hesjedal,E. (2022) Teachers’ perspective on gifted students with extraordinary learning potential in Norway: A descriptive study with primary and secondary teachers, Gifted and Talented International, 37:2, 163-172, DOI: 10.1080/15332276.2022.2138796 shkarkuar më 16.12.2023
Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë, (2011). Ligji Nr.04/L-032 për Arsimin Parauniversitar në Republikën e Kosovës.
Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë, (2016). Korniza Kurrikulare e Arsimit Parauniversitar të Republikës së Kosovës.
Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë, (2019). Udhëzim Administrativ nr.14/2019 Mbi identifikimin dhe përkrahjen e fëmijëve/nxënësve me aftësi të jashtëzakonshme, dhunti dhe talente udhzimi-administrativ-me-nr14-2019-per-fnxajdht shkarkuar më 4.12.2023
Ministria e Arsimit, e Shkencës, e Teknologjisë dhe Inovacionit (2022). STRATEGJIA E ARSIMIT 2022-2026. https://masht.rks-gov.net/wpcontent/uploads/2022/10/03-Strategja-e-Arsimit-2022-2026-Alb-Web.pd shkarkuar më 3.12.2023
Ministria e Arsimit, e Shkencës, e Teknologjisë dhe Inovacionit (2021), Udhëzues Praktik për hartimin e Planit Individual për nxënësit me inteligjencë të jashtëzakonshme, dhunti dhe talente.
Phelps, C., Brazzolotto, M., and Shaughnessy, M.F. (2023). Identification and teaching practices that support inclusion in gifted education. Journal of Gifted Education and Creativity, 10(1), 1-9. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2887706 shkarkuar më 15.01.2024
Peters, S. J., Makel, M. C., & Rambo-Hernandez, K. (2021). Local norms for gifted and talented student identification: Everything you need to know. Gifted Child Today, 44(2), 93-104. https://doi.org/10.1177/1076217520985181 shkarkuar më 17.1.2024
Sak, Ugur. 2023. "Identification and Education of Students with Gifts and Talents Based on the Fuzzy Conception of Giftedness" Education Sciences 13, no. 6: 562. https://doi.org/10.3390/educsci13060562 shkarkuar më 11.2.2024
Sterenberg, Robert.J&Kaufman, James (2008) The Evolution of Intelligence Psychology Pres https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/9781410605313/evolution-intelligence-robert-sternberg-james-kaufman. shkarkuar më 18.12.2023
UNSW. (2023). Identification of gifted students.. https://www.unsw.edu.au/content/dam/images/photos/people/studyingteaching/arts-design---architecture/2023-08-ada-education-resources/2023-08gifted-students-identification.pdf Shkarkuar më 19.12.2023
UNESCO (2020). Global Education Monitoring Report, 2020: Inclusion and Education: All Means All. https://en.unesco.org/gemreport/report/2020/inclusion. shkarkuar më 12.12.2023
UNESCO. (2020). Inclusion and Education: All means all. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373718 shkarkuar më 12.12.2023
https://atomi-ks.org/ shkarkuar më 13.12.2023
https://kec-ks.org/wp-content/uploads/2021/06/Vleresimi-i-Realizimit-te-PSAK2017-2021.pdf shkarkuar më 16.12.2023
https://blog.edmentum.com/identifying-gifted-and-talented-students-whatconsider shkarkuar më 20.12.2023
https://masht.rks-gov.net/udhezim-administrativ-mashti-nr-04-2022-perorganizimin-dhe-mbarevajtjen-e-garave-me-nxenes-ne-nivel-te-shkolleskomunes-nacional-dhe-per-pjesemarrjen-e-nxenesve-te-kosoves-ne-gara-nderkombetar-2/ shkarkuar më 16.12.2023.
English
Shqip
