Gjurmime në publicistikën e Sami Frashërit

Abstract

Sami Frashëri, dijetari dhe ideologu i madh i Rilindjes Kombëtare shqiptare ishte dhe mbetet edhe një prej publicistëve më të shquar atdhetarë në kohëra.
Trashëgimia e tij edhe në këtë lëmë është e begatë.
Ai hyri në gazetari si redaktor dhe kryeredaktor i revistës kulturore “Hadika” (Kopshti). Dy vjet më vonë Samiu, për pikëpamjet e tij liberale, internohet në Tripoli (1874), ku nxjerr gazetën “Tarabullus”. Më 1876 në Stamboll boton e drejton gazetën e parë të përditshme turke, “Sabah” (“Mëngjezi”).
Publicistika e Sami Frashërit lulëzoi, sidomos në vitet e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit. Ai përpunoi idetë e “Lidhjes” dhe i mbrojti ato në gazetat kryesore të Stambollit. Në të përkohshmen më të njohur të kohës “Terçuman-i Hakikat”, më 1878, ai botoi një cikël shkrimesh, artikuj e pamflete politike. Përmes tyre i përcillte opinionit publik informacion të gjerë, mendime dhe interpretime të reja e të qarta për Shqipërinë dhe shqiptarët. Kryeredaktor të së përditshmes së madhe prestigjioze, “Terçuman-i Sark” (“Përkthyesi i Lindjes”), Samiun e shohim që nga numri 74 (18 prill 1878). Ishte koha e Kongresit të Berlinit (1878), ku do të përcaktoheshin edhe kufijtë e Shqipërisë.
Samiu bashkëbisedon, dialogon, polemizon me gazeta e gazetarë, ashtu si edhe me historianë e politikanë, që enkas shtrembëronin të vërtetat për Shqipërinë e kombin shqiptar.
Sami botoi e drejtoi edhe disa revista kulturore e shoqërore, si “Muharrir” (Shkrimtari) dhe “Hafta” (Java). Revista e parë shqiptare dhe në gjuhën shqipe ”Drita”-“Dituria”, botuar në Stamboll në vitet 1884-1885 dëshmon për ndihmesën e madhe që dha dijetari ynë, si drejtues, por edhe si autor i shumë shkrimeve didaktike për shkollën shqipe.
Këto dhe të tjera organe shtypi janë parashtruar e vlerësuar në trajtesën “Sami Frashëri publicist”.