Nga vepra “Fjalor etimologjik i gjuhës shqipe” VII

Abstract

RÁSHË fol. E kryera e thjeshtë e foljes bie. Fjalë e mbarë gjuhës, e trashëguar nga fondi indoeuropian; folje supletive e së tashmes bie, që del me dy të tilla: bie ~ rashë e bie ~ prura / pruna. Rashë është forma e aoristit sigmatik, rrënja e së cilës ra- lidhet me ie. Ịrad- “rrënjë, degë”, ku bëjnë pjesë gr. ῥάδιξ “degë, thupër”, lat. ā īx,-īc s, got. waū ts “rrënjë”; duke u zhvilluar kuptimi “ra” nga “rrënjë” domethënë “bie poshtë te rrënja”. Fonetikisht, r-ja e thjeshtë e ballit të fjalës dëshmon rënien e një foneme tjetër para saj; ndërsa te rrënjë është dyfishuar me geminacion ekspresiv. Nga rrënja e fjalës ra është krijuar edhe pjesorja ranë / rënë me formantin -në nga *-ndë, që nuk i është nënshtruar rotacizmit në toskërishte për arsye se ka qenë në një grup bashkëtingëllor (khs. thanë / thënë, dhanë / dhënë). Dëshmohet së pari te Buzuku: oq p ap t ā p ē. Rrjedhojat e fjalës janë krijuar prej formave të pjesores: emri prejfoljor rën’je / ramje, ndajfolja ratë (geg.) me formantin -të. (Meyer EW 35, Pedersen AT 111, Walde-Pokorny I 288, Jokl IF 43, 1926, 51, Tagliavini AD 240, Vasmer REW II 485, Barić ARS I 77, Camaj AW 52, Janson 176, Demiraj AE 343, Çabej SE VI 277, Luka IV 42).