Dialektologjia shqiptare ne vendin tone gjatë 25-vjetve të clirimit — rezultate, probleme dhe detyra

Auteurs

  • Jorgji Gjinari

DOI :

https://doi.org/10.62006/sf.v1i4.2913

Résumé

Fillimet e dialektologjisë shqiptare i gjejmë që në mesin e shekullit të kaluar, por gja të gjithë një shekulli ajo mbeti prapa, nuk mundi të zhvillohej as edhe në atë masë që a rritën disa degë të tjera të gjuhësisë sonë. Kjo prapambetje nuk kishte si të mos shkaktohej në kushtet e një shtypjeje të pushtuesve të huaj si dhe në kushtet e rënda të errësirës së regjimeve antipopullore, kur mungonte përkrahja dhe interesimi për kërkime dhe studime në fusha të ndryshme të albanologjisë. Vetëm pas çlirimit, me vendosjen e pushtetit popullor, u krijuan të gjitha mundësitë për zhvillimin e shkencave. Detyrat e mëdha të zhvillimit të revolucionit socialist në lëmin ekonomik, shoqëror, politik, arësimor, kultural, teknik etj. kërkonin zhvillimin e dijeve të ndryshme, ndërmjet të cilave edhe zhvillimin e degëve të albanologjisë.

Téléchargements

Les données relatives au téléchargement ne sont pas encore disponibles.

Références

  1. Shih «Buletin për shk. shoq.» 1, 1952.

  2. Shih «Buletin për shk. shoq.» 4. 1952.

  3. -»Buletin për shk. shoq.» 1. 1952, f. 91.

  4. «Buletin për shk. shoq.» 1952. f. 126.

  5. A. Kostallari. Gjendja e studimeve albanologjikc. Probleme dhe detyra të reja. në «Konferenca e parë e studimeve albanologjike», Tiranë , 1965, f. 59.

  6. A. Kostallari, vep. e cit., f. 46.

  7. Shih më hollësisht: Dialektologjia shqiptare, Tiranë, 1963, dhe Sprovë për një ndarje dialektore të gjuhës shqipe, në -Studime filologjike» 4. 1966, f.109-116.

  8. Ky pyetësor u hartua në vitin 1943 prej E. Çabejt.

  9. Ky pyetësor u hartua prej M. Domit dhe E. Çabejt. Ai është botuar prej M. Lambertzit në Lehrgang des Abanischen T. III, Halle (Saale), 1959, f. 53-59.

  10. Me këtë metodë u hartua pyetësori i pregatitur prej E. Çabejt.

  11. U hartua prej S. Floqit. është i pabotuar. ndodhet në arkivin e Sektorit të gramatikës e të dialektologjisë të Tnstitutit të historisë dhe të gjuhësisë.

  12. Për të folmet e Sulovës dhe të Lurës nga Q. Haxhihasani në «Buletin për shk. shoq.» 3, 1955, f. 147-190; «Buletin UShT, Ser: shk. sdoq:» 4, 1963, i: 116-164; për të folmen e Dangëllisë (Përmet) nga S. Floqi në «Buletin UShT. Ser., shlc shoq.»

  13. , 1958, f. 89-160; për të folmet e Beratit (qytet), të Oparit, të Skraparit, të My- zeqesë, të Devollit, të Mallakastrës, të Tropojës dhe të Krujës nga J. Gjinari re- spektivisht në «Buletin për shk. shoq.» 1 1957, f. 109-140; «Buletin UShT, Ser. shk. shoq.», 1, 1957, f. 134-164; «Buletin UShf, Ser. shk. shoq.« 1, 1958, f. 86-105; «Buletin i UShT, Ser. shk. shoq.» 4, 1958, f. 73-114; «Buletin UShT, Ser. shk. shoq.»

  14. , 1960, f. 103-131; «Buletin UShT, Ser, shk. shoq.» 3, 1962, f. 148-179; «Buletin UShT. Ser. shk. shoq.» 4, 1963, f. 169-195; «Studime fil.» 3, 1964, 1 91-105 dhe 4 1964, ’f. 117-133; për të folmen e katundit Seman (Myzeqe) nga J. Thomaj në «Buletin UShT, Ser. shk. shoq.» 3, 1961, f. 155-192 dhe 4, 1961, f. 134-158; për të folmet e Zagorisë, të Muzinës (Delvinës), të Bregdetit të Poshtëm (Sarandë). të Gjirokastrës (qytet) nga M. Totoni në «Buletin UShT, Ser. shk. shoq.» 1, 1962, f. 181-217; «Studime fil» 3, 1965, f: 101-123; «Studime fil.» 1, 1964; «Studime fil.»

  15. , 1966, f. 77-120; për të folmet e Dumresë, të Peqinit, të Krrabës nga M. Çeliku në «Buletin UShT. Ser, shk. shoq.» 2, 1963. f. 252-279 dhe 3, 1963, f. 205-253; «Studime fil.» 4 1965, f. 91-132; «Studime fil.» 2, 1966, f. 119-156 dhe 3, 1966, f. 99-126; për të folmet e Matit, të Reç-e-Dardhës (Dibër) nga B. Beci në «Buletin UShT, Ser. shk. shoq.», 2 (1962). f. 233-259, 2, 1963, f. 206-243 dhe 3, 1963, f. 257-278; «Studime fil.» 4, 1964, f. 135-159 dhe 1, 1965, f. 79-100; për të folmen e Nikaj-Mërturit nga E: Lafe në «Studime fil:» 3, 1964. f. 107-147; për të folmen e SJiirokës nga T. Osmani në «Buletin shk. Inst. ped. dyvjeçar të Shkodrës», 1965. f. 373-383 dhe «Po aty» 5, 1966, f. 245-258; për të folmen e Kastratit dhe të folmet e malëso- rëve të Bregut të Matit nga Gj. Shkurtaj në «Studime fil.» 2, 1967, f. 35-60 dhe 3 1967, f. 47-66; «Lissus», Tiranë, 1967. f. 152-170. Veç skicave monografike që u përmëndën, janë botuar edhe artikuj me vëzhgime të pjesshme e shënime për disa të folme të shqipes, si: për të folmen e Thethit nga J. Kastrati në «Konferenca 1 e studimeve albanologjike», Tiranë, 1965, f. 255-260; për të folmen e krahinës së Prellit nga A. Çefa në «Buletin Inst, të Naltë ped. dyvjeçar të Shkodrës». 1, 1957; për të folmen e Matit nga K. Ulqini në «Buletin UShT, Ser. shk. shoq.», 3, 1961; për të folmen e Devollit nga V. Xhaçka në «Buletin UShT, Ser. shk. shoq.»

  16. , 1958; për të folmen e Myzeqesë (leksik) nga J. Nushi në «Studime fil.» 2, 1967.

  17. Për çamërishten nga Q: Haxhihasani ; për të folmet e Kurveleshit dhe të Lunxherisë nga M. Totoni; për të folmet e Gorës e Pogradecit, të fushës së Kor- çës dhe të Bregut të Bunës (Shkodër) nga J. Gjinari; për të folmet e Shpatit, të Kavajës (qytet e rreth), të Durrësit (qytet e rreth), të Ndroqit nga M. Çeliku; për të folmet e Shkrelit, Mirditës, Zerqanit dhe Luznisë (Peshkopi) nga B. Beci; për të folmen e Pukës nga Xh. Topalli, për të folmen e Lumës nga Sh. Hoxha, për të folmen e Hotit nga Gj. Shkurtaj. Përshkrime të folmesh të territoreve që ndodhen brenda kufijve të RPSH janë bërë edhe nga studentë në punirne diplôme të pabo- tuara, kështu për të folmen e fshatit Bulgarec (Korçë) nga V. Milkani dhe për të folmen e Tropojës nga M. Gecaj. Janë shkruar edhe disa punirne diplôme për tri të folme që ndodhen sot matanë kufijve; për të folmen e Gjakovës nga L. Riza, për të folmen e Pejës nga N. Daci dhe për të folmen e Ulqinit nga K. Resuli.

  18. Γ4) S. Island, Materiale gjuhësore nga kolonité shqiptare të Ukrainës në «Buletin për shk. shoq.» 2, 1955, f. 163-180; M. Domi — Dh. S. Shuteriqi, Një vështrim mbi të folmen shqipe të Mandricës, ne «Studime fil." 2. 1965, f. 103-118: Dh. S. Shuteriqi, Fjalorth i të folmes shqipe të fshatit Mandricë (Bullgari), në «Studime filologjike,» 2, 1965, f. 153-170.

  19. B. Beci, Mbi katër inovacione fonelike të të folmeve të gegënisë së niesme, në «Konfercnca I e sludimeve albanologjike (15-21 nëndor 1962)», 1965, f. 261-269; M. Çeliku, Rotaçizmi në të folmet kalimtare të gjuhës shqipe, në «Studime filologjike» 1, 1964, f. 158-179; J. Gjinari, Mbi disa demente sllave në té folmet veriore të Shqipërisë së Jugut, në «Studime filologjike» 2. 1966, f. 157-167; Po ai, Diftongjet ua/ue, ie dhe ye në të folmet e gjuhës shqipe, në «Studime filologjike» 1, 1968. f. 97-104; M. Totoni. Trajtat e pjesores të foljeve me temè më likuide në toskërishten, në «Studime filologjike» 4, 1965. f. 133-140; M. Çeliku, Disa togje foljore leksika- lisht ië kufizueme në shqipen e sotme, në «Buletin i UShT, Sex. shk. shoq.» 1, 1963; Po ai, Gjatësia e zanoreve në të folmet e shqipes (studim i pabotuar).

  20. E. Çabej, Gjoii Buzuku, në «Bui. për shk. shoq». 2, 1955. f. 71-100, 3, 1955, f. 31-50; Për historinë e zanores ë në gjuhën shqipe, në «Buletin për shk. shoq». 1, 1956. f. 123-143; Kuantiteti i zanorevet të theksuara në shqipe, në «Buletin i UShT Sex. shk. shoq.» 2, 1957, f. 207-215; Për historinë e konsonantizmit në gjuhën shqipe, në «Buletin UShT, Ser. shk. shoq». 3, 1953, f. 71-85; Rreth disa çështje- ve të historisë së gjuhës sonë, në «Buletin UShT. Ser. shk. shoq.» 3, 1963. f. 69-116; Disa faza më të moçme të shqipes në dritën e gjuhëve fqinje, në «Revistë shken- core e Inst, pedag. dyvjeçar të Shkodrës» I. 1961, f. 5-27: J. Gjinari, Mbi vazhdi- mësinë e ilirishtes në gjuhën shqipe, në .«Studime filologjike» 1. 1969, f. 71-79.

  21. E. Çabej, Zur Geschichte der mundartlichen Struktur des Albanischen në «Zeitschrift für Mundartforschung Beihefte Noue Folge, nr. 3, Verhandlungen zweiten internationalen Dialektologenkongresse I», Wisbaden, 1967.

  22. J. Gjinari. Për historinë e dialekteve të gjuhës shqipe, në «Studime filologjike». 4, 1968 f: 127-143 dhe ne «Studia Albanica» 1. 1969, f. 108-124:

  23. } J. Gjinari, Toskërishtja veriore dhe grupimi i t'c folmeve të saj, në «Kon- ferenca I e studimeve albanologjike»·. Tiranë 1966. f. 241-354: M. Çeliku. Mbi grupimin e të folmeve të gegërishtes jugore dhe mbi disa tipare të tyre, në «Studime filologiike» 3. 1968, f. 129-136:

  24. J. Gjinari, Tipare të toskërishtes veriore të njëjtë me të gegërishtes jugore, në «Studime filologjike» 2. 1965. f. 129-136.

  25. J. Gjinari, Sprovë për një ndarje dialektore të gjuhës shqipe, në «Studime filologjike»· 4. 1966, f. 99-137 dhe në «Studia Albanica» 2. 1966, f. 31-50.

  26. J. Gjinari. Dialektologjia shqiptare (Dispensë). Tiranë. 1963.

  27. Janë duke u botuar dy artikuj me vëzhgime mbi ndryshimet që ka pësuar gjuha e fshatit në zonat veriore të Shqipërisë: një artikull prej Gj. Shkurtajt mbi ndryshimet në gjuhën e disa fshatrave të Koplikut dhe një tjetër prej Sh. Hoxhës mbi ndryshimet në gjuhën e zonave të Shqipërisë verilindore:

  28. Shih A. Kostallari. vep. e cit., f. 49.

  29. Po ai, po aty, f. 56.

Téléchargements

Publiée

1969-12-01

Comment citer

Gjinari, J. (1969). Dialektologjia shqiptare ne vendin tone gjatë 25-vjetve të clirimit — rezultate, probleme dhe detyra. Studime Filologjike, 1(4), 99–112. https://doi.org/10.62006/sf.v1i4.2913

Numéro

No 4 (1969): Studime Filologjike

Rubrique

Des articles

Licence

© Akademia e Studimeve Albanologjike 2023

Creative Commons License

Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Pas d’Utilisation Commerciale - Partage dans les Mêmes Conditions 4.0 International.