Metafizika poetike refleksione për poezinë e Sabri Hamitit
DOI :
https://doi.org/10.62006/sf.v1i3-4.3155Résumé
Metafizika, gruaja me tipare të zanave tona mitologjike1, që e shihte dhe kishte aftësi të fliste me syrin e Providencës, që siguron mbrojtje e kujdes për ne, u bë simbol i ndërlidhjes së njeriut, qenies, ekzistencës sonë në këtë botë, me vullnetin e Saj, e cila mbikëqyr sjelljen dhe moralitetin e krijesës së vet, sjellje e moralitet që shfaqet në trajta e forma të ndërlikuara të mendimit dhe të veprimit. Në këtë ndërlidhje, Metafizika u bë ura dhe udha e përhershme ndërmjet Qenies e Providencës. Meqë jemi te mitologjia, nëse Hermesi, rrjedhimisht hermeneutika, sjell alegorinë e Providencës, me të cilën Qenia jeton dhe përpiqet të zbulojë e rizbulojë vullnetin e Providencës, Metafizika sheh e dërgon, madje ia mundëson Qenies formën e ndërliqshme të imagjinimit të Providencës si kult, pikëpyetje, përkushtim e Paskajësi. Ky komunikim primordial i Qenies me Metafizikën nuk është shuar kurrë si dhe nuk do të shuhet kurrë, rrjedhimisht, i ndërlidhur me jetën njerëzore, jeton në vazhdimësi në kohën zero. Mirëpo, jeta njerëzore dhe jeta individuale e njeriut, edhepse të ndërlidhura si vetëdije, dallojnë për faktin se, e para, priret drejt infinitit, (nëse këtu e harrojmë konceptin për apokalipsin të feve abrahamike), ndërsa, e dyta, drejt finitit të vetëdijshëm.Téléchargements
Références
-
Jemi të vetëdijshëm për problematikën etimologjike që sjell nocioni metafizikë, qoftë e parë nga gjuha e vjetër greke si meta (mbas) physis (fizika) apo e parë nga rendi i librave të Aristotelit, ku thuhet se nocioni Metafizikë nuk është më shumë sesa rendi i shkrimeve të filozofit antik mbas veprës së tij Fizika, qoftë si konceptim filozofik të asaj që meta-fizikë do të thotë diçka që shkon përtej fizikës. Mirëpo, ne, këtu, e huazojmë konceptin për metafizikën siç është paraqitur në fontespicin e veprës Scienza Nuova të Giambattista Vico-s (botimi i dytë, 1725), ku Metafizika paraqitet si një grua që ka aftësi të komunikojë njëkohësisht me Providencën dhe me botën tokësore. Ky konceptim, në fushë të refleksionit për artin, i përshtatet më shumë imagjinimit poetik.
-
Shih: Roger Scruton, Modern Culture, Bloomsbury, London, 2006.
-
Shih: Martin Heidegger, Poetry, Language, Thought, Harper Perennial, New York, 2001.
-
Shih: S. Hamiti, Studime letrare, ASHAK, Prishtinë, 2003.
-
Për konceptin teorik-filozofik të kanonit shih: Harold Bloom, The Western Canon, Harcourt Brace, New York, 1994.
-
Veprën letrare të Sabri Hamitit kam bërë përpjekje ta lexoj dhe ta interpretoj në vijimësi. Si rezultat i këtij leximi e interpretimi, vepra e këtij Autori është trajtuar në nivel monografik në studimet Sabri Hamiti (2011) dhe Letërsia e Kosovës 1953-2000 (2016).
-
S. Hamiti, Njeriu vdes i ri, Rilindja, Prishtinë, 1972, f. 55.
-
S. Hamiti, Faqe e fund, Rilindja, Prishtinë, 1973, f. 11.
-
Shih: I. Rugova, Strategjia e kuptimit, Rilindja, Prishtinë, 1980 dhe Ibrahim Rugova, Refuzimi estetik, Rilindja, Prishtinë, 1987.
-
S. Hamiti, Thikë harrimi, Rilindja, Prishtinë, 1975, f. 102, Poezia Vdekja e këngës.
-
Po aty, strofa e fundit e poezisë së cituar Vdekja e këngës.
-
Eric Hobsbawm, The Invention of Tradition, CUP, Cambridge, 1983.
-
Shih: Anthony Smith, National Identity, Penguin Books, London, 1991.
-
Plato, Republic, (Book II), Basic Books- Harper Collins, New York, 1991.
-
S. Hamiti, Trungu ilir, Rilindja, Prishtinë, 1979, ff. 14-15.
-
S. Hamiti, Kaosmos, Rilindja, Prishtinë, 1990, f. 81.
-
S. Hamiti, ABC, Rilindja, Prishtinë, 1994, f. 20.
-
S. Hamiti, Melankolia, Faik Konica, Prishtinë, 1999, f. 39.
-
S. Hamiti, Sympathia – Testamente për Urtakun, Faik Konica, Prishtinë, 2004, f. 31.
-
Ibid, f. 49.
-
L. Poradeci, Vepra I, Tiranë, Onufri, 1999, f. 9.
-
S. Hamiti, Kukuta e Sokratit, Albas, Tiranë, 2018, f. 7.
Références
Jemi të vetëdijshëm për problematikën etimologjike që sjell nocioni metafizikë, qoftë e parë nga gjuha e vjetër greke si meta (mbas) physis (fizika) apo e parë nga rendi i librave të Aristotelit, ku thuhet se nocioni Metafizikë nuk është më shumë sesa rendi i shkrimeve të filozofit antik mbas veprës së tij Fizika, qoftë si konceptim filozofik të asaj që meta-fizikë do të thotë diçka që shkon përtej fizikës. Mirëpo, ne, këtu, e huazojmë konceptin për metafizikën siç është paraqitur në fontespicin e veprës Scienza Nuova të Giambattista Vico-s (botimi i dytë, 1725), ku Metafizika paraqitet si një grua që ka aftësi të komunikojë njëkohësisht me Providencën dhe me botën tokësore. Ky konceptim, në fushë të refleksionit për artin, i përshtatet më shumë imagjinimit poetik.
Shih: Roger Scruton, Modern Culture, Bloomsbury, London, 2006.
Shih: Martin Heidegger, Poetry, Language, Thought, Harper Perennial, New York, 2001.
Shih: S. Hamiti, Studime letrare, ASHAK, Prishtinë, 2003.
Për konceptin teorik-filozofik të kanonit shih: Harold Bloom, The Western Canon, Harcourt Brace, New York, 1994.
Veprën letrare të Sabri Hamitit kam bërë përpjekje ta lexoj dhe ta interpretoj në vijimësi. Si rezultat i këtij leximi e interpretimi, vepra e këtij Autori është trajtuar në nivel monografik në studimet Sabri Hamiti (2011) dhe Letërsia e Kosovës 1953-2000 (2016).
S. Hamiti, Njeriu vdes i ri, Rilindja, Prishtinë, 1972, f. 55.
S. Hamiti, Faqe e fund, Rilindja, Prishtinë, 1973, f. 11.
Shih: I. Rugova, Strategjia e kuptimit, Rilindja, Prishtinë, 1980 dhe Ibrahim Rugova, Refuzimi estetik, Rilindja, Prishtinë, 1987.
S. Hamiti, Thikë harrimi, Rilindja, Prishtinë, 1975, f. 102, Poezia Vdekja e këngës.
Po aty, strofa e fundit e poezisë së cituar Vdekja e këngës.
Eric Hobsbawm, The Invention of Tradition, CUP, Cambridge, 1983.
Shih: Anthony Smith, National Identity, Penguin Books, London, 1991.
Plato, Republic, (Book II), Basic Books- Harper Collins, New York, 1991.
S. Hamiti, Trungu ilir, Rilindja, Prishtinë, 1979, ff. 14-15.
S. Hamiti, Kaosmos, Rilindja, Prishtinë, 1990, f. 81.
S. Hamiti, ABC, Rilindja, Prishtinë, 1994, f. 20.
S. Hamiti, Melankolia, Faik Konica, Prishtinë, 1999, f. 39.
S. Hamiti, Sympathia – Testamente për Urtakun, Faik Konica, Prishtinë, 2004, f. 31.
Ibid, f. 49.
L. Poradeci, Vepra I, Tiranë, Onufri, 1999, f. 9.
S. Hamiti, Kukuta e Sokratit, Albas, Tiranë, 2018, f. 7.
Téléchargements
Publiée
Comment citer
Numéro
Rubrique
Licence
© Akademia e Studimeve Albanologjike 2023

Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Pas d’Utilisation Commerciale - Partage dans les Mêmes Conditions 4.0 International.
