Gjendja e arkivave dhe puna arkivore në Shqipëri nga fillimi i shek. XX deri në përfundim të luftës II botërore
Abstract
Historia e arkivave në Shqipëri ka ndjekur, në vazhdimësi, të njëjtat zhvillime me ato të shumë vendeve të tjera, duke ndjekur po atë ritëm si zhvillimet shoqërore, ekonomike, politike e kulturore, produkt të zhvillimeve të historisë shqiptare në përgjithësi. Kujdesi për krijimin dhe trajtimin e dokumenteve është bashkëlindës me vetë dokumentet, në fillimet e veta në mënyrë praktike dhe, me kalimin e kohës, në përputhje me zhvillimet teorike, praktike dhe teknologjike arkivore të kohërave.
Keywords:
ArkivDownloads
References
-
Shih: Kujtim Nuro, Aspekte tё mendimit dhe tё punёs arkivore nё Shqipёri nё vitet 1506-1912, Tiranё 1999.
-
Mё 24 prill 1913, Prefektura e Vlorёs, me njё shkresё qё i drejtonte Ministrisё sё P. tё Brendёshme, i kёrkonte emёrimin e njё nёpunёsi “pёr punёra financiare dhe sekretarie” (Arkivi Qendror Shtetёror i Republikёs sё Shqipёrisё, Fondi 145, Viti 1913, Dosja III-4/1, fl. 460).
-
Qeveria e Pёrkohёshme e Vlorёs dhe veprimtaria e saj, Botim dokumentesh i DPA, Tiranё 1963, dokumenti nr. 343.
-
Po aty.
-
Në Ministrinë e Punëve të Brendëshme, për natyrën e punës së saj, ka funksionuar edhe sistemi i decentralizuar i sekretari-arkivit (sekretari-arkiv për çdo strukturë funksionale), por edhe kombinimi i sistemit të centralizuar me atë të decentralizuar (vepronin njëkohësisht sekretari-arkivat pranë çdo strukture dhe një sekretari-arkiv për të gjithë ministrinë, për kategori të caktuara dokumentesh).
-
Mjaft prej detyrave tё sekretari-arkivave tё asaj periudhe janё pёrfshirё “Norma tekniko-profesionale dhe metodologjike tё shёrbimit arkivor nё Republikёn e Shqipёrisё”, hartuar nё zbatim dhe nё mbёshtetje tё Ligjit n.9154, datё 06.11.2003 “Pёr Arkivat”.
-
AQSH i RSH, F.152, V.1920, D.263, fl. 47.
-
Po aty, V.1931, D.436, fl. 25.
-
Po aty, V.1935, D.667, fl. 76.
-
Po aty, V.1939, D.673, fl.1, 2.
-
Nё qarkoren nr. 10831, datё 18.11.1935, me tё cilёn Ministria e Punёve tё Brendёshme shpallte konkursin pёr 3 sekretarë komunash dhe 2 protokollistё, pёrcaktonte qё kandidatёt, kёrkesёs pёr konkurim …duhet t’i bashkohen fotografia, diftesa e shkollёs, çertifikata e gjendjes civile, njё diftesё mjeku, letёr lirim nga ushtria, njё çertifikatё e prokurorisё se asht me moral tё mirё dhe qё nuk ёshtё i dёnuar… (AQSH i RSH, F.152, V.1935, fl. 76).
-
Nё shpalljen e konkursit tё bёrё nё vitin 1939 pёr pёrzgjedhjen e shtatё sekretarёve tё dytё, tё cilёt do tё kishin edhe detyra pёr dokumentet, pёrcaktoheshin edhe lёndёt e provimin “… Provim me shkrim mbi tё drejtёn civile, 2. Provim me shkrim mbi tё drejtёn administrative, 3. Provim me za nё lёndёt e provimeve me shkrim, si dhe nё kulturёn e pёrgjithshme. Ka me qenё titull preferimi ditja e gjuhёs italisht”. (AQSH i RSH, F. 152, V. 1939, D. 673, fl. 1, 2).
-
AQSH i RSH, F.149, V.1932, D.I-1321, fl. 5.
-
Po aty, fl. 28-30. Ideja pёr pёrqendrimin e dokumenteve nё një vendruajtje të vetme ishte hedhur edhe nga rilindasit. Kjo ide ndeshet në një letër që Dora d’Istria i ka dërguar, më 14.12.1866, Jeronim De Radës, ku shprehet e të njëjtit mendim me të, “… për të krijuar në të katër vilajetet shqiptare institucione që do të kryenin funksionet e arkiv – muzeumeve për kërkimin, grumbullimin dhe ruajtjen e monumenteve të kulturës, të këngëve popullore dhe të dorëshkrimeve. Ajo tërhiqte vëmendjen e bashkëkohësve për t’i kthyer sytë ndaj këtij thesari dhe përpiqej t’i bënte të vetëdijshëm për grumbullimin dhe ruajtjen e këtyre materialeve të pazëvendësueshëm” (K. Nuro: Dokumente osmane nё arkivat shqiptare, Tiranё 2000, fl. 15).
-
AQSH i RSH, po aty.
-
AQSH i RSH, po aty.
-
Po aty.
-
AQSH i RSH, F. 195, V. 1933, D. 444, fl . 1-7.
-
AQSH i RSH, F. 146, V. 1937, D. 9, fl. 4-8.
-
Po aty.
-
Po aty.
-
AQSH i RSH, F. 152, V. 1923, D. 206, fl. 37.
-
Po aty, V. 1935, D. 968, fl. 56.
-
Pёr informacin mё tё zgjeruar e mё tё hollёsishёm pёr korespondencёn zyrtare, rregullat e krijimit dhe elementёt e dokumenteve dhe evidentimin e evadimin e tyre shiko Historia e arkivave nё Shqipёri, 1912-1944, Ivan Loli, SHBLU, Tiranё 1999 (Krerёt II dhe III).
-
AQSH I RSH, F. 152, V. 1923, D. 435, fl. 29.
-
Po aty, V. 1925, D. 627, fl. 1.
-
Po aty, F. 178, V. 1930, D. I-1318.
-
Mihallaq Pela, Arkivat dhe puna arkivore në Shqipëri, 1945-1985, Maket, Tiranë 1989, fq. 26, 29, 33, 37.
-
Po aty, F. 152, V. 1923, D. 435, fl. 13.
-
Po aty, F. 276, V. 1944, D. 14, fl. 2.
-
Sasia e pёrgjithshme e dokumenteve tё kёsaj periudhe arrin nё rreth 6500 ml (Arkivi Qendror Shtetёror, Drejtoria e Pёrgjithshme e Arkivave, Tiranё 2009, fq. 21).
-
Ivan Loli, Historia e arkivave nё Shqipёri, 1912-1944, SHBLU Tiranё 1999, fq. 41.
-
Pёr informacionin qё pёrmbajnё dokumentet e kёsaj periudhe, qё ruhen nё AQSH, janё hartuar skedari sistematik, si dhe disa katalogё tematikё. Gjithashtu janё hartuar, nё formё elektronike, edhe tregues emrorё tё pronarёve tё pronave tё tё gjitha llojeve.
References
Shih: Kujtim Nuro, Aspekte tё mendimit dhe tё punёs arkivore nё Shqipёri nё vitet 1506-1912, Tiranё 1999.
Mё 24 prill 1913, Prefektura e Vlorёs, me njё shkresё qё i drejtonte Ministrisё sё P. tё Brendёshme, i kёrkonte emёrimin e njё nёpunёsi “pёr punёra financiare dhe sekretarie” (Arkivi Qendror Shtetёror i Republikёs sё Shqipёrisё, Fondi 145, Viti 1913, Dosja III-4/1, fl. 460).
Qeveria e Pёrkohёshme e Vlorёs dhe veprimtaria e saj, Botim dokumentesh i DPA, Tiranё 1963, dokumenti nr. 343.
Po aty.
Në Ministrinë e Punëve të Brendëshme, për natyrën e punës së saj, ka funksionuar edhe sistemi i decentralizuar i sekretari-arkivit (sekretari-arkiv për çdo strukturë funksionale), por edhe kombinimi i sistemit të centralizuar me atë të decentralizuar (vepronin njëkohësisht sekretari-arkivat pranë çdo strukture dhe një sekretari-arkiv për të gjithë ministrinë, për kategori të caktuara dokumentesh).
Mjaft prej detyrave tё sekretari-arkivave tё asaj periudhe janё pёrfshirё “Norma tekniko-profesionale dhe metodologjike tё shёrbimit arkivor nё Republikёn e Shqipёrisё”, hartuar nё zbatim dhe nё mbёshtetje tё Ligjit n.9154, datё 06.11.2003 “Pёr Arkivat”.
AQSH i RSH, F.152, V.1920, D.263, fl. 47.
Po aty, V.1931, D.436, fl. 25.
Po aty, V.1935, D.667, fl. 76.
Po aty, V.1939, D.673, fl.1, 2.
Nё qarkoren nr. 10831, datё 18.11.1935, me tё cilёn Ministria e Punёve tё Brendёshme shpallte konkursin pёr 3 sekretarë komunash dhe 2 protokollistё, pёrcaktonte qё kandidatёt, kёrkesёs pёr konkurim …duhet t’i bashkohen fotografia, diftesa e shkollёs, çertifikata e gjendjes civile, njё diftesё mjeku, letёr lirim nga ushtria, njё çertifikatё e prokurorisё se asht me moral tё mirё dhe qё nuk ёshtё i dёnuar… (AQSH i RSH, F.152, V.1935, fl. 76).
Nё shpalljen e konkursit tё bёrё nё vitin 1939 pёr pёrzgjedhjen e shtatё sekretarёve tё dytё, tё cilёt do tё kishin edhe detyra pёr dokumentet, pёrcaktoheshin edhe lёndёt e provimin “… Provim me shkrim mbi tё drejtёn civile, 2. Provim me shkrim mbi tё drejtёn administrative, 3. Provim me za nё lёndёt e provimeve me shkrim, si dhe nё kulturёn e pёrgjithshme. Ka me qenё titull preferimi ditja e gjuhёs italisht”. (AQSH i RSH, F. 152, V. 1939, D. 673, fl. 1, 2).
AQSH i RSH, F.149, V.1932, D.I-1321, fl. 5.
Po aty, fl. 28-30. Ideja pёr pёrqendrimin e dokumenteve nё një vendruajtje të vetme ishte hedhur edhe nga rilindasit. Kjo ide ndeshet në një letër që Dora d’Istria i ka dërguar, më 14.12.1866, Jeronim De Radës, ku shprehet e të njëjtit mendim me të, “… për të krijuar në të katër vilajetet shqiptare institucione që do të kryenin funksionet e arkiv – muzeumeve për kërkimin, grumbullimin dhe ruajtjen e monumenteve të kulturës, të këngëve popullore dhe të dorëshkrimeve. Ajo tërhiqte vëmendjen e bashkëkohësve për t’i kthyer sytë ndaj këtij thesari dhe përpiqej t’i bënte të vetëdijshëm për grumbullimin dhe ruajtjen e këtyre materialeve të pazëvendësueshëm” (K. Nuro: Dokumente osmane nё arkivat shqiptare, Tiranё 2000, fl. 15).
AQSH i RSH, po aty.
AQSH i RSH, po aty.
Po aty.
AQSH i RSH, F. 195, V. 1933, D. 444, fl . 1-7.
AQSH i RSH, F. 146, V. 1937, D. 9, fl. 4-8.
Po aty.
Po aty.
AQSH i RSH, F. 152, V. 1923, D. 206, fl. 37.
Po aty, V. 1935, D. 968, fl. 56.
Pёr informacin mё tё zgjeruar e mё tё hollёsishёm pёr korespondencёn zyrtare, rregullat e krijimit dhe elementёt e dokumenteve dhe evidentimin e evadimin e tyre shiko Historia e arkivave nё Shqipёri, 1912-1944, Ivan Loli, SHBLU, Tiranё 1999 (Krerёt II dhe III).
AQSH I RSH, F. 152, V. 1923, D. 435, fl. 29.
Po aty, V. 1925, D. 627, fl. 1.
Po aty, F. 178, V. 1930, D. I-1318.
Mihallaq Pela, Arkivat dhe puna arkivore në Shqipëri, 1945-1985, Maket, Tiranë 1989, fq. 26, 29, 33, 37.
Po aty, F. 152, V. 1923, D. 435, fl. 13.
Po aty, F. 276, V. 1944, D. 14, fl. 2.
Sasia e pёrgjithshme e dokumenteve tё kёsaj periudhe arrin nё rreth 6500 ml (Arkivi Qendror Shtetёror, Drejtoria e Pёrgjithshme e Arkivave, Tiranё 2009, fq. 21).
Ivan Loli, Historia e arkivave nё Shqipёri, 1912-1944, SHBLU Tiranё 1999, fq. 41.
Pёr informacionin qё pёrmbajnё dokumentet e kёsaj periudhe, qё ruhen nё AQSH, janё hartuar skedari sistematik, si dhe disa katalogё tematikё. Gjithashtu janё hartuar, nё formё elektronike, edhe tregues emrorё tё pronarёve tё pronave tё tё gjitha llojeve.
