Tregimtaria e Petro Markos në shtypin e viteve ’60

Abstract

Tregimtaria mund të konsiderohet si një pjesë aspak e anashkalueshme e krijimtarisë së Petro Markos, që, ndonëse nuk është trajtuar sa duhet, meriton vëmendje. Përgjithësisht studiohen e diskutohen romanet e tij. Ai konsiderohet vetëm si romancier, ndonjëherë dhe si publicist, ndërkohë që me tregimet nisin botimet e para të tij në shtypin e viteve ’30. Tregimet paraprijnë pjesëmarrjen në luftën e Spanjës, internimin e kampet, shoqërojnë botimin e romaneve e vijojnë deri në fund të jetës. Pa synuar të realizojmë një tipologji të tregimit të P. Markos, mund të themi se periudha e parë, ajo e viteve ’30 paraqet interes shkencor në aspektin historik, si tregues i përpjekjeve të zhvillimit të prozës në këtë periudhë. Që në fillim të viteve ’30 shfaqen tregimet si dhe prozat e P. Markos mes letërsisë e publicistikës, që e afrojnë me një grup autorësh, të cilët i bashkon ndjeshmëria ndaj padrejtësive shoqërore dhe vështrimi e përshkrimi realist. Ndonëse mjaft motive janë të ngjashme ose të përbashkëta, secili prej tyre pati elementet dalluese, të cilat e përkufizonin si zë të veçantë brenda tablosë letrare të kohës. Në rastin e P. Markos ndërthurja e aftësisë së përshkrimeve natyrore me përshkrimin e sinqertë e realist të mjediseve të varfra, me shprehjet e shumta deklamative të drejtpërdrejta e jo rrallë pa i përpunuar artistikisht, përbën firmën, veçantinë e tij.