Fjalëformimi i shqipes së vjetër: një kontribut i ri i Joachim Matzingerit

Anila Omari

Autorët

Anila Omari

Abstract

Albanologjia e hapësirës gjermanishtfolëse, e themeluar dhe e përvijuar nga emra të mëdhenj si Johann Thunmann, Joseph Ritter von Xylander, Franz Bopp, Georg von Hahn, Gustav Meyer, Norbert Jokl, Maximilian Lambertz, e zhvilluar më tej nga albanologët e mirënjohur të gjysmës së dytë të shekullit XX Hermann Ölberg, Wilfried Fiedler e Oda Buchholz, po vijon traditën e saj të ndritur me albanologët e brezit të ri, ndër të cilët spikat emri i Joachim Matzingerit, tashmë i afirmuar si studiues me kontribute të rëndësishme në studimin e gjuhës shqipe, veçanërisht të fazave të vjetra të saj.

Downloads

Download data is not yet available.

References

W. Motsch, Deutsche Wortbildung in Grundzügen, De Gruyter, Berlin, 2004, f. 1 v.
Mendoj se emri sund është baza fjalëformuese e foljes sundoj, shih A. Omari, Marrëdhëniet gjuhësore shqiptaro-serbe, Botimet albanologjike, Tiranë, 2012, f. 279.
J. Matzinger, Die sekundären nominalen Wortbildungsmuster im altalbanischen bei Gjon Buzuku, Harrassowitz, Wiesbaden, 2016, f. 82, shën. 50.
Shih E. Çabej, Rreth disa çështjeve të historisë së gjuhës shqipe, “Buletin i USHT, Seria Shkencat Shoqërore”, Tiranë, 1963, nr. 3, f. 69-101.
Te Bogdani do të shtonim edhe leksema të tjera të këtij tipi fjalëformues, si: *të paçmuem,-itë I 121 10 ndëpër të paçmuemit e të pamarrë vesht të visare (per l’inestimabili, & incomprensibili tesori); *e padroe,-ja fjalë e përdorur vetëm një herë dhe e krijuar me rastin e përkthimit të lat. temeritas “guxim i tepruar, kuturisje”: I 6 26 Të bubërruemitë âshtë nji të padroe (Scrutari temeritas est); të pādhimptunë “mizori, zemërgurësi: it. crudeltà”: II 105 28=19 ndo kujtonte se kurraj me aqa të pādhimptunë kishinë me munduem (con tanta crudeltà); të paginë,-të “pangopësi, lakmi e madhe: it. ingordigia”: II 68 18 për t u mbushunë të paginëtë farizejet e dobitë tyne (it. à beneficio della ingordigia de Farrisei); të pakujdes “pakujdesi: it. trascuraggine”: I 102 20 meriton mortnë me gjithë sogje për këta të pakujdes kaqa të madh (per questa trascuragine tanto grande); të paligjetë “paligjshmëri; shkelje e besës: it. infedeltà”; *të pāmórt,-itë “pavdekësi: it. immortalità”; të panierëzishim,-itë “çnjerëzi; jonjerëzi: it. inumanità”: II 75 16 po fort shtrêjt kastigon të padashunitë e të panierëzishimitë (punirà l’ingratitudine, e l’inhumanità); të panjéhun/ë,-itë “numër i pafund: it. infinità”; *të patëkéq,-të “padjallëzi, pafajësi: it. innocenza”; të pāzell-të “mungesë zelli, përtaci”: XV ende tue kthyem me fort të liga tregëti andej, për të pāzellt tanë; të pasosm,-itë “pafundësi: it. infinito”: I 17 26 aso tri pikësh, qi janë ndë të pazanët e të pasosmit, II 16 15 të pashoq e të pasosmitë arit qi u përduer.
J. Matzinger, vep. cit., f. 262.
Shih J. Matzinger, Die albanische Sprache im Zeitalter Skanderbegs, Teil 2, në: Bardhyl Demiraj (Hg.), Wir sind die Deinen. Studien zur albanischen Sprache, Literatur und Kulturgeschichte, dem Gedenken an Martin Camaj (1925-1992) gewidmet, Albanische Forschungen 29, Harrassowitz Verlag, Wiesbaden, 2010, f. 456-460, me citimin e burimeve dhe të literaturës përkatëse. Më parë edhe në J. Matzinger, “Die albanische Sprache im Zeitalter Skanderbegs, Teil 1: Ein Überblick zur vorliterarischer Dokumentation”, në Monica Genesin § Joachim Matzinger & Giancarlo Vallone (Hgg.), The living Skanderbeg. The Albanian Hero between Myth and History, Hamburg, Verlag Dr. Kovač, f. 53v.
M. Camaj, Il “Messale” di Gjon Buzuku, Roma, 1960, f. 56 v.
J. Matzinger, Die albanische Sprache im Zeitalter Skanderbegs, Teil 2, art. i cit., f. 456-460. Khs. dhe A. Omari, Ndikimet sllave te Buzuku: kontributi i Camajt, “Studime filologjike”, nr. 3-4, 2010.
G. Svane, Slavische Lehnwörter im Albanischen, Aarhus University Press, 1992, f. 274.
Vullnetin e Perëndisë,/dot me çelës nuk e mbyll,/kur Ajo të jep një shpatë,/s’mund ta mbash vetëm në myll!, Arben Duka, http://www.gazetadita.al/pena-dhe-shpata/. Khs. dhe Fan Noli, Fute shpatën në myll, Hamleti.

References

W. Motsch, Deutsche Wortbildung in Grundzügen, De Gruyter, Berlin, 2004, f. 1 v.

Mendoj se emri sund është baza fjalëformuese e foljes sundoj, shih A. Omari, Marrëdhëniet gjuhësore shqiptaro-serbe, Botimet albanologjike, Tiranë, 2012, f. 279.

J. Matzinger, Die sekundären nominalen Wortbildungsmuster im altalbanischen bei Gjon Buzuku, Harrassowitz, Wiesbaden, 2016, f. 82, shën. 50.

Shih E. Çabej, Rreth disa çështjeve të historisë së gjuhës shqipe, “Buletin i USHT, Seria Shkencat Shoqërore”, Tiranë, 1963, nr. 3, f. 69-101.

Te Bogdani do të shtonim edhe leksema të tjera të këtij tipi fjalëformues, si: *të paçmuem,-itë I 121 10 ndëpër të paçmuemit e të pamarrë vesht të visare (per l’inestimabili, & incomprensibili tesori); *e padroe,-ja fjalë e përdorur vetëm një herë dhe e krijuar me rastin e përkthimit të lat. temeritas “guxim i tepruar, kuturisje”: I 6 26 Të bubërruemitë âshtë nji të padroe (Scrutari temeritas est); të pādhimptunë “mizori, zemërgurësi: it. crudeltà”: II 105 28=19 ndo kujtonte se kurraj me aqa të pādhimptunë kishinë me munduem (con tanta crudeltà); të paginë,-të “pangopësi, lakmi e madhe: it. ingordigia”: II 68 18 për t u mbushunë të paginëtë farizejet e dobitë tyne (it. à beneficio della ingordigia de Farrisei); të pakujdes “pakujdesi: it. trascuraggine”: I 102 20 meriton mortnë me gjithë sogje për këta të pakujdes kaqa të madh (per questa trascuragine tanto grande); të paligjetë “paligjshmëri; shkelje e besës: it. infedeltà”; *të pāmórt,-itë “pavdekësi: it. immortalità”; të panierëzishim,-itë “çnjerëzi; jonjerëzi: it. inumanità”: II 75 16 po fort shtrêjt kastigon të padashunitë e të panierëzishimitë (punirà l’ingratitudine, e l’inhumanità); të panjéhun/ë,-itë “numër i pafund: it. infinità”; *të patëkéq,-të “padjallëzi, pafajësi: it. innocenza”; të pāzell-të “mungesë zelli, përtaci”: XV ende tue kthyem me fort të liga tregëti andej, për të pāzellt tanë; të pasosm,-itë “pafundësi: it. infinito”: I 17 26 aso tri pikësh, qi janë ndë të pazanët e të pasosmit, II 16 15 të pashoq e të pasosmitë arit qi u përduer.

J. Matzinger, vep. cit., f. 262.

Shih J. Matzinger, Die albanische Sprache im Zeitalter Skanderbegs, Teil 2, në: Bardhyl Demiraj (Hg.), Wir sind die Deinen. Studien zur albanischen Sprache, Literatur und Kulturgeschichte, dem Gedenken an Martin Camaj (1925-1992) gewidmet, Albanische Forschungen 29, Harrassowitz Verlag, Wiesbaden, 2010, f. 456-460, me citimin e burimeve dhe të literaturës përkatëse. Më parë edhe në J. Matzinger, “Die albanische Sprache im Zeitalter Skanderbegs, Teil 1: Ein Überblick zur vorliterarischer Dokumentation”, në Monica Genesin § Joachim Matzinger & Giancarlo Vallone (Hgg.), The living Skanderbeg. The Albanian Hero between Myth and History, Hamburg, Verlag Dr. Kovač, f. 53v.

M. Camaj, Il “Messale” di Gjon Buzuku, Roma, 1960, f. 56 v.

J. Matzinger, Die albanische Sprache im Zeitalter Skanderbegs, Teil 2, art. i cit., f. 456-460. Khs. dhe A. Omari, Ndikimet sllave te Buzuku: kontributi i Camajt, “Studime filologjike”, nr. 3-4, 2010.

G. Svane, Slavische Lehnwörter im Albanischen, Aarhus University Press, 1992, f. 274.

Vullnetin e Perëndisë,/dot me çelës nuk e mbyll,/kur Ajo të jep një shpatë,/s’mund ta mbash vetëm në myll!, Arben Duka, http://www.gazetadita.al/pena-dhe-shpata/. Khs. dhe Fan Noli, Fute shpatën në myll, Hamleti.

Fjalëformimi i shqipes së vjetër: një kontribut i ri i Joachim Matzingerit

Autorët

Abstract

Downloads

References

References

Downloads

Published

How to Cite

Numër

Section

License

rrethprojektit

Rreth revistës

mostviewed

Language

Information