North dialect (Tosk) and south dialect (Gheg) in Jorgji Gjinari’s perspective

Authors

  • Shezai Rrokaj

Abstract

Jorgji Gjinari is one of the most distinguished Albanian dialectologists. He set the example that the facts of Albanian language might be studied better synchronically, when they are touched upon ex catedra, right where they exist. This is also the reason why his researches are coherent and of a great importance. Amidst his manifold scientific contribution, the scholar Gjinari paid close attention to the varieties of the Northern Tosk, by contrasting it to the Southern Tosk variety. He emphasizes that: “The study of the varieties of the Northen Tosk is of a crucial importance” and that “they are reflected in the written Tosk, more than the other Southern varieties” (Gjinari 1962). This comparison is useful to demonstrate that the sharp division among the two dialects has not been and it is not a reality, especially not a convenient one to the standard of Albanian. But, that reality of yesterday and of today, due to the process of urbanization and demographic concentration, are serving as a unifying ground of the extreme components. Nevertheless, this claim has to be verified in the actual situation of the language in use. Further research might shed light to how the assertions of four or five previous decades, made by professor Gjinari and other dialectologists, and how the relocation of the population toward urban centers, the metropolis and the seacoasts present a new perspective of the dialects situation and a new combination of this “language mixture” with the standard toward the language in use.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. J. Gjinari, Tipare të të folmeve të toskërishtes veriore të njëjtë me atë të gegërishtes jugore, SF, nr. 2, 1965, f. 129-137.

  2. A. Dozon, Manuel de la langue la langue chkip ou albanaise, Paris, 1879; G. Weigand, Albaninesischen Grammatik, Leipsig, 1913; G. Hahn, Albaninesischen studien (përkth.); Q. Haxhihasani, Nji vështrim mbi të folmen e krahinës së Sulovës, Bulet. Shk. Shoq. nr. 3, 1955; Disa anketa dialektologjike të bëra prej Q. Haxhihasanit në Vërçë, Shpat, Polis, Domosdovë, Nahije e Beratit dhe Kolonjë, M. Totoni për krahinën e Dëshnicës, vëtë Gjinari për zonën e Tepelenës toske, Fushën e Korçës, Pogradecin dhe Gorën, Nahijen e Beratit etj, M. Çeliku për Krrabën, Peqinin, Darsin, Shpatin, Çermenikën, Durrësin, Shijakun, etj.; S. Floqi, Skicë e së folmes së Dangllisë, Bulet. U.Sh.T. nr. 3, 1958; V. Xhaçka, Një vështrim mbi të folmen e Devollit, Bulet. U.Sh.T. nr. 3, 1958; J. Thomaj, E folmja e katundit Seman, Bulet. U.Sh.T., nr.3, 1961; M. Çeliku, Vërejtje mbi të folmen e Dumresë, Bulet. U.Sh.T. nr. 3, 1963. Mund të citohen edhe disa shkrime të profesor Gjinarit si: E folmja e qytetit të Beratit, Bulet. U.Sh.T. nr. 1, 1957; Një vështrim mbi të folmet e Oparit, Bulet. U.Sh.T. nr. 1, 1957; E folmja e Skraparit, Bulet. U.Sh.T. nr. 1, 1958; Të folmet e Myzeqesë, Bulet. U.Sh.T. nr.4, 1958; Mbi të folmen e Devollit, Bulet. U.Sh.T. nr. 4, 1960; Vërejtje mbi të folmen e krahinës së Mallakastrës, Bulet. U.Sh.T. nr. 3, 1963.

  3. Gjuha letrare, drejtshkrimi dhe dialektet e shqipes, SF, nr. 3,1973; Guha letrare shqipe në një fazë të re, SF, nr. 2, 1974; Marrëdhëniet e sotme të gjuhës letrare me dialektet, SF, nr. 1, 1985; Marrëdhëniet e sotme të gjuhës letrare shqipe me dialektet, në “Shqipja në etapën e sotme: politikat e përmirësimit dhe të pasurimit të standardit”, Konf. Shk. Durrës, 15-17 dhjetor, 2010, QSA, IGJL, Botimet albanologjike, Tiranë, 2011.

  4. J. Gjinari, Toskërishtja veriore dhe grupimi i të folmeve të saj, në “Konf. Stud. Alb.”, 1962, f. 1.

  5. Po aty, f. 1.

  6. J. Gjinari, Toskërishtja veriore dhe grupimi i të folmevet të saj, në “Konferenca e parë e studimeve albanologjike”, 1962, f. 254.

  7. J. Gjinari, Tipare të folmeve të toskërishtes veriore të njëjtë me të gegërishtes jugore, SF, nr. 2, 1965.

  8. E. Çabej, Për historinë e strukturës dialektore të shqipes, Studime gjuhësore IV, Prishtinë 1977, f. 192.

  9. Më herët, siç shprehet në përathënien e Albaninesischen Grammatik (1913), Weigand ndërmori ekspedita gjuhësore kryesisht në Durrës, Tiranë dhe Elbasan dhe, pas argumenteve të shprehura në të, shpjegon arsyet brëndagjuhësore e jashtëgjuhësore për ndërtimin e kësaj gramatike, duke marrë për bazë këto të folme. Një qëndrim tjetër në mbështetjes të elbasanishtes është edhe ai i Komisisë Letrare (1917), e cila shprehet në Parime e rregulla mbi ortografinë e gjuhës shqipe të shkrueme të vendosuna prej Komisis Letrare, § 1, se “orthografija e gjuhës do të jetë, për sa të mundet, fonetike; d.m.th. gjuha do të shkruhet ashtu si flitet prej popullit. Si themel i orthografisë do të mirret djalekti i Elbasanit me disa përmirsime”, cit. sipas Rexhep Ismajli në Drejtshkrimet e shqipes, A.Sh.A.K., Prishtinë, 2005.

  10. Vlen të përmendet një studim i O. Myderizit, ‘Fjalori shqip-turqisht i H. Ali Ulqinakut’ (1961), ku autori shprehet se në leksik e folmja e Beratit ka ngjashmëri me të folmet e Shqipërisë së mesme, duke e ilustruar këtë pohim me shembuj të shumtë.

  11. J. Gjinari, Tipare të folmeve të toskërishtes veriore të njëjtë me të gegërishtes jugore, SF, nr. 2, 1965, f. 129.

  12. J. Gjinari, art. cit, SF, nr. 2, 1965, f. 130.

  13. Historia e Shqipërisë, V. I, f. 246.

  14. G. Hahn, vep. cit., f. 39.

  15. R. Sokoli, Disa veçanti të muzikës sonë popullore, “Konf. Alb.”, Tiranë, 1962.

  16. J. Gjinari, Tipare të folmeve të toskërishtes veriore të njëjtë me të gegërishtes jugore, SF, nr. 2, 1965, f. 131.

  17. S. Floqi, Skicë e së folmes së Dangllisë, Bulet, U.SH.T. Seria shk. shoq. nr. 3. 1958.

Downloads

Published

2015-12-10

How to Cite

Rrokaj, S. (2015). North dialect (Tosk) and south dialect (Gheg) in Jorgji Gjinari’s perspective. Filology Studies, 1(3-4), 57–68. Retrieved from https://albanica.al/studime_filologjike/article/view/3524