Vëzhgime mbi emërtimet e reja të grave sipas profesionit në fushën e prodhimit industrial pas çlirimit

Autorët

  • Kornelja Sima

DOI:

https://doi.org/10.62006/sf.v1i1.2923

Abstract

Problemi i emërtimit të njerëzve sipas profesionit që ushtrojnë dhe detyrës që kanë, duke qenë një çështje e veçantë e leksikut dhe e fjalëformimit, deri më sot, nuk është trajtuar më vete në ndonjë studim. Megjithatë në punirne të ndryshme për leksikologjinë, fjalëfor- mimin dhe gramatikën e shqipes, krahas problemeve të tjera theme- lore, janë prekur aty-këtu edhe emra që shënojnë njeriun sipas profesionit. Edhe në fjalorët e ndryshëm të botuar para dhe pas çlirimit janë pasqyruar emërtime të tilla, por gjithnjë në masën që përputhej me natyrën e vetë fjalorëve, të cilët kanë qenë kryesisht fjalorë dygjuhësh. Po të vështrojmë pasurinë e leksikut të gjuhës së sotme shqipe, do të vërejmë se emërtimet e njerëzve sipas profesionit përbëjnë një shtresë leksikore të gjallë të gjuhës, që pasurohet dhe zhvillohet ne mënyrë të vazhdueshme.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Bën përjashtim këtu kumtesa e V. Milkanit, Mbi prirjen e zhvïllimit të emërtimit të njerëzve sipas profesionit, mbajtur në sesionin shkencor kushtuar 25-vje- torit të çlirimit të atdheut, e cila nule është botuar ende.

  2. A. Xhuvani — E. Çabej, Prapashtesat e gjuhës shqipe, Tiranë, 1962, f. 18, 25, 27, 28, 31, 38, 107; A . Kostallari, Në rrugën e hartimit të fjalorit normativ të shqipes së sotme, «Buletin i shkencave shoqërore», Tiranë 1955, nr. 4, f. 36-37.

  3. «Cirka» — Shkodër 1937, nr. 31, f. 249.

  4. Shih edhe: Fjaluer i rii i Shqypes i Shoqnisë Bashkimi, Shkodër. 1908, f. 249.

  5. Shih edhe J. Junku, Fjaluer i vogël shqyp-ltinisht, Shkodër 1895, f. 127; K. Kristoforidhi, Fjalor shqip-greqisht. 1961. f. 326; Bashkimi. f. 418.

  6. Shih edhe Junku 75. Kristoforidhi 195, Bashkimi 250.

  7. Dr. K. Kërçiku, Zhvillimi i shëndetësisë në Shkodër gjatë shek. XVTII-XX, T. 1962. f. 197. (Shih edhe Junku f. 30; Bashkimi f. 108).

  8. Shih edhe Bashkimi 46. Junku 10.

  9. Shih edhe Junku 18; Bashkimi 75.

  10. «Me përjashtim të grave fshatare që merrnin pjesë në punirne bujqësore, në gjithë sektorët e tjerë të marrë së bashku punonin vetëm 668 gra... Gratë krvenin punë të dorës së dytë që nuk kërkonin kualifikim» (Bashkimi. 5. 2. 1969, f. 2).

  11. Shih A. Leotti, Dizionario Albanese-italiano, Roma 1937, f. 641; F. CordJ- gnano. Dizionario Albanese-Italiano e Italiano-Albanese, Milano. 1934, f. 104.

  12. Shih F. Cordignano. Dizionario Italiano-Albanese e Albanese-Italiano, Scutari 1938, f. 226; Bashkimi..., f. 483

  13. Shih A. Leotti, f. 8.

  14. Shih A. Leotti, f. 1632

  15. Shih K. Kristoforidhi, Ü.-130.

  16. Shih K. Kristoforidhi, f. 130.

  17. Shih K. Kristoforidhi, f. 123.

  18. Shih edhe F. Cordignano, f. 226, Bashkimi, f. 483.

  19. Shih edhe F. Cordignano, f. 104, A. Leotti, f. 641.

  20. Shih edhe Bashkimi f. 105, F. Cordignano, f. 34, A. Leotti f. 176.

  21. Shih edhe K. Kristoforidhi f. 216; F. Cordignano, f. 114; A. Leotti f. 745.

  22. K. Misha, Mbi fillimet e lëvizjes punëtore në Shqipëri, «Buletin i shkencave shoqërore», 1955, nr. 1, f. 36; shih edhe F. Cordignano, f. 36; Bashkimi, f. 277.

  23. Shih edhe Kristoforidhi, f. 112, 212; F. Cordignano, f. 266; Leotti, f. 721.

  24. Shih edhe Kristoforidhi, f. 326; A. Leotti, f. 1351.

  25. Rr. Zojzi, Tregu i Shkodrës dhe jïllimet e industrisë së mëndafshit në vendin tonë, «Buletin i shkencave shoqërore», 1954 nr. 1. f. 120.

  26. «Formanti -ojcë në emrat si gatojcë, hollojcë, kungojcë të gegërishtes veri- perëndimore e në morfologjinë e tij nuk është tjetër veçse -cë zgjeruar me mbaresën e foljeve të klasës me -oj (e -uaj). Ai i përgjigjet formantit -onjës të toskërishtes, gegërishtes -ojs, femërore -onjëse, -ojse». A. Xhuvani — E. Çabej, vep. e cit., f. 28.

  27. E. Hoxha, Mbi problemin e gruas, Tiranë 1967, f. 255.

  28. «Gruaja është njësoj me burrin në çdo fushë të jetës private, politike dhe shoqërore. Gruaja ka të drejtë të shpërbleihet njësoj me burrin për një punë të barabartë». Statuti i PPSH, Tiranë 1946, f. 7.

  29. Xh. Lloshi, Gjuha dhe jeta, «Ylli»·, 1966, nr. 1, f. 10.

  30. «Në vitin 1968, mbi 250.000 gra e vajza kanë marrë pjesë në prodhim. Këto përbëjnë 42 përqind të numrit të përgjithshëm të punonjësve të fshatit e të qytetit». «Zëri i popullit», 8.III.1969, f. 3.

  31. Në Tiranë: në «Kombinatin e teikstileve Stalin»; në Kombinatin ushqimor «Ali Kelmendi»; në Kombinatin «Josif Pashko», në Uzinat: «Dinamo», «Tirana», «Partizani», në NISH Peliçerinë, në NISH Porcelanin, në NISH Qeramikën, në NISH Profarmën. Në rrethin e Durrësit: në NISH Gomën, në Fabriken e cigareve, në Ferrqentimin e duhanit. Në rrethin e Shkodrës: në Fabrikën e teilt, në Fabrikën e letrës, në NISH Tisazh-mëndafshin dhe NSHGID.

  32. «Jo vetëm fjalët e futura nga turqishtja, por edhe disa morfema formante, siç janë prapashtesat -llëlc, -xhi përdoren çdo ditë e më pak në gjuhën tonë. Në vend të prapastitesës -llëk tek ne përdoren tashti në shkallë të gjerë prapashtesat -si, -i, -ri dhe në vend të prapashtesës -xhi përdoren prapashtesat -tar, -ar etj. (p.sh. furrtar, këpuctar etj.) ose mbiemrat foljorë të substantivuar — punonjës (pu- nues), -bërës, -ndreqës, si komponentë të dytë të fjalëve të përbëra që tregojnë njerëz sipas profesionit të tyre (p.sh. qeleshepunues në vend të qeleshexhi. bakër- punues në vend të bakërxhi, samarbërës në vend të samarxhi, orëndreqës në vend të sahatçi etj». A. Kostallari, Në rrugën..., f. 36-37.

  33. Mbledhur në Kooperativën leshpunuese, Berat, 1968.

  34. Mbledhur në Stabilimentin Mihal Duri, Tiranë 1968.

  35. «gjan të kenë ndikuar emrat përkatës me -essa të italishtes«·. A. Xhuvani — E. Çabeh Prapashtesat..., f. 38.

  36. «Gratë përbëjnë 38,5 përqind të kuadrove të mesme dhe të larta të vendit. Mbi 600 gra e vajza drejtojnë ndërxnarrje, fabrika dhe institucione social-kulturale», Zëri i popullit, 8.III.1969, f. 3.

  37. Quhet punëtorja që qep dorezat. mëngët, xhepat, jakat e këmishëve ose kostumeve (N.Sh.R.G).

Downloads

Published

1970-03-01

How to Cite

Sima, K. (1970). Vëzhgime mbi emërtimet e reja të grave sipas profesionit në fushën e prodhimit industrial pas çlirimit. Studime Filologjike, 1(1), 85–104. https://doi.org/10.62006/sf.v1i1.2923

Numër

No. 1 (1970): Studime Filologjike

Section

Artikuj

License

Copyright (c) 2023 Akademia e Studimeve Albanologjike

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.