Topika e përcaktorëve të njëpasnjëshëm të një emri në shqipen e sotme

Abstract

Topika e përcaktorëve të njëpasnjëshëm përbën padyshim një çështje me interes të veçantë, e cila është hulumtuar nga disa albanologë shqiptarë. Studimet e deritanishme sintaksore janë përqendruar në dy aspekte kryesore: a) në analizën dhe shpjegimin e modeleve të renditjes së dy përcaktorëve të njëpasnjëshëm të një emri që ka shqipja dhe b) në përshkrimin e këtyre modeleve duke marrë parasysh të dhëna vetëm nga shqipja letrare. Ky artikull synon të hedhë dritë në dy drejtime të rëndësishme: a) të hartojë një paradigmë sa më të plotë të modeleve të lejueshme të dy përcaktorëve të njëpasnjëshëm të një fjale, duke u mbështetur në punën e sintaksologëve paraardhës dhe b) të paraqesë përfundime nga një studim pilot1 mbi gjendjen ekzistuese të këtyre modeleve në shqipen e folur sot, çështje e cila nuk ka tërhequr sa duhet vëmendjen e studiuesve të gjuhës shqipe. Studimi i gjuhës së folur, përkarshi gjuhës së shkruar, është kërkesë themelore e gjuhësisë moderne (Palmer, 1983: 27; Radford, 1992: 8). Qëllimi i gjuhësisë së sotme është përshkrimi i kompetencës gramatikore abstrakte të folësit dhe për këtë qëllim gjuha e folur është një fushë studimi më pjellore dhe më rezultative se gjuha e shkruar (Radford, 1992: 9).