Vëzhgime gjuhësore në veprën e Petro Markos Retë dhe gurët (Intervistë me vetveten)

Abstract

Për Petro Markon është shkruar dhe do të shkruhet përsëri. Mbi veprën e tij janë bërë studime e të tjera do të bëhen, të pjesshme a tërësore qofshin ato. Dhe për të gjithmonë do të ketë diçka të re për të thënë apo diçka të thënë ndryshe. Ky proces nuk do të ketë kufij hapësinorë apo kohorë. Dhe kjo e mundësuar, jo vetëm nga pozita e studiuesit, por, në radhë të parë, nga karakteri palimpsestor i veprës që ai na la trashëgim. Në këtë punim të shkurtër jemi ndalur në disa vëzhgime gjuhësore te “Retë e gurët (Intervistë me vetveten)”, një vepër që formalisht i përket prozës. Shkencërisht pranohet se veçoria e përgjithshme e prozës është formësimi i botës artistike me mjete gjuhësore që organizohen stilistikisht në mënyrë të atillë që të mos ndryshojë nga të folurit e zakonshëm. Kjo vepër, edhe pse shenjohet si intervistë, është një manual kujtimesh të shkruara në prozë, duke u gjendur, siç thotë Milivoj Sovar, “midis prozës artistike dhe shkencës”1 dhe “.... bashkojnë interesin historiko-shoqëror me formësimin artistik. Në to mund të theksohet nevoja që të shprehen edhe të përshkruhen si veprimtaria shoqërore, politike dhe shkencore e individëve, ashtu dhe meditimet e tyre ose ngjarjet ku marrin pjesë, gjithmonë në mënyra që i përkasin sferës artistike”2.