Kod i ri për shenjën e vjetër në veprën “Dranja” të Martin Camajt: Një vështrim antropologjik

Shaban Sinani

Autorët

Shaban Sinani

Abstract

Në dy dekadat e fundme për veprën “Dranja” të Martin Camajt është shkruar jo pak. Në konferenca shkencore, në botime akademike e universitare dhe në teza disertacionesh, për këtë vepër janë nyjëtuar e shqiptuar vlerësime themelore, që lehtësojnë rihyrjen e saj në komunikim letrar e estetik me lexuesin popullor e të përzgjedhur. Në këto studime “Dranja” është quajtur shprehje e përkryerjes së mjeshtërisë së Martin Camajt dhe një kryeshenjë e modernitetit të letërsisë shqipe. Me të drejtë është cilësuar vepra më e arrirë e autorit dhe një rekord cilësor i letërsisë shqipe.

Downloads

Download data is not yet available.

References

“Gaspard”, nga persishtja e vjetër, njeriu që ruan thesarin e shahut, le trésoriere, thesaristi.
Për historinë e zhvillimit të prozës poetike në letërsinë shqipe shih: A. Xhiku, Letërsia shqipe si polifoni, Tiranë 2004, f. 193.
Shpesh ka ndodhur që letërsia të huazojë terma të llojeve të tjera të artit, sidomos prej muzikës. Ndër të tjera, sonet në letërsi dhe sonatë në kompozimin muzikor tentojnë të shprehin me mjetet e veta të njëjtën gjë, por më parë se të përafrohen mes tyre, kanë një ekzistencë të pavarur. Ndërsa palimpsestet në historinë e shkrimeve ungjillore dhe laike dhe në pikturë nuk janë projekte artistike, por një emërtim prapavajtës.
“Ju keni para syve tuaj 50 piktura, por duhet të dini se në këto telajo janë mbi 150 piktura, sepse në shumicën e rasteve kam qenë e detyruar të pikturoj mbi të vjetrën, për shkak të mungesës së kanavacës dhe telajove”, u tha të pranishmëve piktorja S. Marko disa vjet më parë në fjalën e hapjes së një ekspozite vetjake. Ndoshta këto piktura janë shfaqja e fundme e palimpsestit.
J. Haar, A. Newcomb, G. Watkins, N. Fortune, J. Kerman, J. Roche: “Madrigal”, në: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vëllimi 20, London, Macmillan Publishers ltd., 1980.
E. Koliqi, “Arti i Martin Camajt”, parathânje për romanin “Diella”, Romë 1958. Citohet sipas Martin Camaj - vepra letrare, vëllimi I, përgatitur për shtyp nga A. Klosi, Tiranë 1996, f. 140.
Ali Xhiku, Letërsia shqipe si polifoni, Tiranë 2004, f. 193.
I diejshëm, e diejshme, distar, distare, diejs, diejse, thirret aj burrë a grue qi din me kqyrë shporë, shpatulla, gur, avull etj., e tu i cilli shkojnë gjindja me pvetë për rreziqe qi u kan nnollë o për sëmundje që i kan ra. Shih: Dom Ndoc Suma, “Folklorë, zakone e doke”, Shkodër 1940, f. 47.
A. Klosi: “Takim me Martin Camajn”, hyrje në Martin Camaj - vepra letrare, vëllimi I, Tiranë 1996, f. 34.
Koçi Petriti, “Mbi poetikën e Martin Camajt”, në: Studime për autorë dhe vepra të ndaluara, Tiranë, 2008, f. 263.
Roland Zisi, Letërsi bashkëkohore shqipe, Tiranë, 2008, f. 57.
M. Camaj: Dranja. Madrigale, Prishtinë, 2002.
U. Eco, Struktura e papranishme - kërkim semiotik dhe metoda strukturale, Pejë, 1996, f. 46.
Hajde se Ukija na ka ba nji Uk është një prej formulave tradicionale më njoftuese për përdorimin e emrave të gjallesave si antroponime. Shih: Ndoc Papleka, Kulte, rite, magji, Tiranë, 1999, f. 50.
M. Tirta, Mitologjia ndër shqiptarë, Tiranë, 2004, f. 162.
Idem, po aty, f. 162.
R. Elsie, Dictonary of Albanian Religion, Mythology, and Folk Culture, London, 2001, p. 264: Xhixhibreshka - figure of albanian mythology. This beautiful fairy takes on the form of a turtle. The second part of the word is indeed related to alb. breshkë, def. breshka - turtle.
N. Papleka, Kulte, rite, magji, Tiranë, 1999, f. 218.
D. Farlato, Illyricum Sacrum, t. I, De Illyrico, Venetis MDCCLL, p. 1.
Ch. Picard, “Aigle et serpent”, në Starinar, 1963, nr. 13-14, p. 4-6.
M. Eliade, Trattato di storia delle religioni (Traktati i historive të religjonit), editore Boringheri, Torino, 1976, p. 145-148.
M. Tirta, Mitologjia ndër shqiptarë, Tiranë, 2004, f. 147.
Lahuta ka luajtur dhe luan një rol të rëndësishëm etik dhe moral; ajo është një simbol etnik; Malësorët tanë e kanë vështruar lahutën si objekt kulti”; “Lahuta në trojet tona ishte një domosdoshmëri shpirtërore - P. Miso, “Roli dhe funksioni etnoartistik i lahutës”, botuar në Çështje të folklorit shqiptar, nr. 3, Tiranë, 1987, f. 33-36.
M. Tirta, Mitologjia ndër shqiptarë, Tiranë, 2004, f. 158.
Shih ndër të tjera: P.Shllaku, Nji Uliks që s’mbrriti kurr në Itakë, Lezhë, 2006, f. 150 e vijim.
Thimi Mitko, Bëleta shqiptare, Aleksandri, 1878, f. 42.
A. Papleka, Kulte, rite, magji, Tiranë, 1999, f. 218.
B. Palaj, “Mitologji, doke dhe zakone”, pjesa VIII, në Hylli i Dritës, 1944, f. 84.
A. Prendi (përgatiti), Letërsia shqiptare, Shkodër, 2006, f. 352.
M. Camaj, Dranja, Prishtinë, 2002, f. 35.

References

“Gaspard”, nga persishtja e vjetër, njeriu që ruan thesarin e shahut, le trésoriere, thesaristi.

Për historinë e zhvillimit të prozës poetike në letërsinë shqipe shih: A. Xhiku, Letërsia shqipe si polifoni, Tiranë 2004, f. 193.

Shpesh ka ndodhur që letërsia të huazojë terma të llojeve të tjera të artit, sidomos prej muzikës. Ndër të tjera, sonet në letërsi dhe sonatë në kompozimin muzikor tentojnë të shprehin me mjetet e veta të njëjtën gjë, por më parë se të përafrohen mes tyre, kanë një ekzistencë të pavarur. Ndërsa palimpsestet në historinë e shkrimeve ungjillore dhe laike dhe në pikturë nuk janë projekte artistike, por një emërtim prapavajtës.

“Ju keni para syve tuaj 50 piktura, por duhet të dini se në këto telajo janë mbi 150 piktura, sepse në shumicën e rasteve kam qenë e detyruar të pikturoj mbi të vjetrën, për shkak të mungesës së kanavacës dhe telajove”, u tha të pranishmëve piktorja S. Marko disa vjet më parë në fjalën e hapjes së një ekspozite vetjake. Ndoshta këto piktura janë shfaqja e fundme e palimpsestit.

J. Haar, A. Newcomb, G. Watkins, N. Fortune, J. Kerman, J. Roche: “Madrigal”, në: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vëllimi 20, London, Macmillan Publishers ltd., 1980.

E. Koliqi, “Arti i Martin Camajt”, parathânje për romanin “Diella”, Romë 1958. Citohet sipas Martin Camaj - vepra letrare, vëllimi I, përgatitur për shtyp nga A. Klosi, Tiranë 1996, f. 140.

Ali Xhiku, Letërsia shqipe si polifoni, Tiranë 2004, f. 193.

I diejshëm, e diejshme, distar, distare, diejs, diejse, thirret aj burrë a grue qi din me kqyrë shporë, shpatulla, gur, avull etj., e tu i cilli shkojnë gjindja me pvetë për rreziqe qi u kan nnollë o për sëmundje që i kan ra. Shih: Dom Ndoc Suma, “Folklorë, zakone e doke”, Shkodër 1940, f. 47.

A. Klosi: “Takim me Martin Camajn”, hyrje në Martin Camaj - vepra letrare, vëllimi I, Tiranë 1996, f. 34.

Koçi Petriti, “Mbi poetikën e Martin Camajt”, në: Studime për autorë dhe vepra të ndaluara, Tiranë, 2008, f. 263.

Roland Zisi, Letërsi bashkëkohore shqipe, Tiranë, 2008, f. 57.

M. Camaj: Dranja. Madrigale, Prishtinë, 2002.

U. Eco, Struktura e papranishme - kërkim semiotik dhe metoda strukturale, Pejë, 1996, f. 46.

Hajde se Ukija na ka ba nji Uk është një prej formulave tradicionale më njoftuese për përdorimin e emrave të gjallesave si antroponime. Shih: Ndoc Papleka, Kulte, rite, magji, Tiranë, 1999, f. 50.

M. Tirta, Mitologjia ndër shqiptarë, Tiranë, 2004, f. 162.

Idem, po aty, f. 162.

R. Elsie, Dictonary of Albanian Religion, Mythology, and Folk Culture, London, 2001, p. 264: Xhixhibreshka - figure of albanian mythology. This beautiful fairy takes on the form of a turtle. The second part of the word is indeed related to alb. breshkë, def. breshka - turtle.

N. Papleka, Kulte, rite, magji, Tiranë, 1999, f. 218.

D. Farlato, Illyricum Sacrum, t. I, De Illyrico, Venetis MDCCLL, p. 1.

Ch. Picard, “Aigle et serpent”, në Starinar, 1963, nr. 13-14, p. 4-6.

M. Eliade, Trattato di storia delle religioni (Traktati i historive të religjonit), editore Boringheri, Torino, 1976, p. 145-148.

M. Tirta, Mitologjia ndër shqiptarë, Tiranë, 2004, f. 147.

Lahuta ka luajtur dhe luan një rol të rëndësishëm etik dhe moral; ajo është një simbol etnik; Malësorët tanë e kanë vështruar lahutën si objekt kulti”; “Lahuta në trojet tona ishte një domosdoshmëri shpirtërore - P. Miso, “Roli dhe funksioni etnoartistik i lahutës”, botuar në Çështje të folklorit shqiptar, nr. 3, Tiranë, 1987, f. 33-36.

M. Tirta, Mitologjia ndër shqiptarë, Tiranë, 2004, f. 158.

Shih ndër të tjera: P.Shllaku, Nji Uliks që s’mbrriti kurr në Itakë, Lezhë, 2006, f. 150 e vijim.

Thimi Mitko, Bëleta shqiptare, Aleksandri, 1878, f. 42.

A. Papleka, Kulte, rite, magji, Tiranë, 1999, f. 218.

B. Palaj, “Mitologji, doke dhe zakone”, pjesa VIII, në Hylli i Dritës, 1944, f. 84.

A. Prendi (përgatiti), Letërsia shqiptare, Shkodër, 2006, f. 352.

M. Camaj, Dranja, Prishtinë, 2002, f. 35.

Kod i ri për shenjën e vjetër në veprën “Dranja” të Martin Camajt

Një vështrim antropologjik

Autorët

Abstract

Downloads

References

References

Downloads

Published

How to Cite

Numër

Section

License

rrethprojektit

Rreth revistës

mostviewed

Language

Information