Rreth disa dukurive fonetike të së folmes së qytetit të Prizrenit me rrethinë

Autori

  • Muharrem Gashi

DOI:

https://doi.org/10.62006/sf.v1i1-2.3206

Abstract

Dialektet dhe të folmet a ligjërimet vendore të shqipes, sidomos për sa lidhet me pasurinë leksikore dhe frazeologjike, natyrisht edhe të trajtave e ndërrimeve fonetike dhe të tipareve morfosintaksore të tyre në përgjithësi, bashkë me emrat e vendeve dhe të njerëzve, kanë qenë dhe vijojnë të jenë fusha kërkimi shumë të pëlleshme, prej nga mund të sillen të dhëna e faktime me vlerë edhe për studime të tjera gjuhësore, sidomos për marrëdhëniet e shqipes me gjuhët fqinje, po edhe për dukuri të moçme fonetike, leksikore dhe për fjalëformimin e shqipes. Fjalët dialektore dhe krahinore janë burim i pasur në fondin leksikor të gjuhës shqipe, vlera dhe rëndësia e tyre është e madhe në sistemin leksikor të saj. Përimtuesit dhe studiuesit e shquar të gjuhës shqipe, sidomos që nga Rilindja, kanë treguar kujdes të madh për fjalët e shprehjet e popullit tonë. Puna e nisur nga Fran Bardhi do të përvijohet nga K. Kristoforidhi dhe nxënësi i tij i shquar, Aleksandër Xhuvani dhe shumë të tjerë pas tyre. Pas Luftës së Dytë Botërore nisin studime përkushtuese nga institucionet tona arsimore e edukative, nga edhe kemi studime me kritere shkencore, ndonëse edhe këto nuk kishin përvojën e duhur të shkencave perëndimore. Njohja dhe përimtimi i vlerave gjuhësore të së folmes së qytetit të Prizenit me rrethinë na kanë tërhequr vëmendjen qysh prej disa vitesh nga dhe kemi shkruar disa herë për to. Së pari, në punimin e magjistraturës me titull “Studimet dialektologjike në Kosovë-rezultate e probleme” dhe, më vonë, po edhe më gjerë e në mënyrë më të shtjelluar, në studimin e doktoratës: “E folmja e Prizrenit me rrethinë”, tezë doktorate e mbrojtur në QSA, Tiranë, në vitin 2014.

Downloads

I dati di download non sono ancora disponibili.

Riferimenti bibliografici

  1. J. Thomai, Leksikologjia e gjuhës shqipe, Toena, Tiranë, 2011, f. 234.

  2. A. Kostallari, Mbi disa drejtime të përsosjes së sistemit e të strukturës së gjuhës..., “Studime filologjike”, Tiranë, 1982/2, f. 11.

  3. Shih, J. Gjinari, Vërejtje mbi të folmen e krahinave Krasniqe, Gash e Bytyç të rrethit të Tropojës, Tiranë, 1963.

  4. I. Badallaj, E folmja e Hasit, Prishtinë, 2001.

  5. P. Zeneli, Vëzhgime gjuhësore dhe etnografike, Tiranë, 2010.

  6. Q. Murati, Fjalor i shqipes truallsore të Maqedonisë, Tetovë, 1998.

  7. M. Ahmetaj, Fjalor i të folmeve shqiptare në Mal të Zi, Prishtinë 1996.

  8. A. Sula, Visare gjuhësore-kulturore nga Malësia e Gjakovës, Tiranë, 2002.

  9. Shih: Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Vëllimi I, Napoli, 2007, Vëllimi II, Napoli 2008.

  10. N. Jokli, Njoftim ... Komisionit Ballkanik të Akademisë Perandorake të Shkencave në Vjenë, 1915.

  11. J. Thunmanne, Hulumtime mbi historinë e popujve të Evropës Lindore, Lajpcig, 1774.

  12. F. Mikloshiç, Kërkime të gjuhës shqipe, 1870.

  13. C. Tagliavini, Të folmet shqipe të tipit të gegërishtes lindore (Dardania dhe Maqedonia).

  14. M. Lambertzi, I. Teil, Grammatik und albanische Texte, “Albanisches Lesebuch”, I. Leipzig, 1948.

  15. P. Bogdani, “Cuneus Prophetarum (=“Çeta e profetëve”), Pietro Bogdano (= e Pjetër Bogdanit), PATAVII MDCLXXXV (=Padovë, 1685), botuar nga Dr. Rudolf Trofenik, München, 1977.

  16. I. Ajeti, Rreth disa tipareve gjuhësore të ligjërimeve shqiptare të Kosovës, GJA, 2-1969, Prishtinë, 1969.

  17. H. Agani, Rreth kategorive gramatikore të gjinisë të numrit dhe të rasës së emrit në të folmen e qytetit të Gjakovës, SGJ, I, (Dialektologji), Prishtinë, 1978.

  18. V. Topçiu, Veçoritë fonetike të së folmes së elementit katolik të qytetit të Prizrenit, FF të UP, Prishtinë, 1978.

  19. M. Topalli, Sistemi fonetik i të folmes shqipe të qytetit të Prizrenit, FF i UP, Dega e Gjuhës shqipe, Prishtinë, 1980.

  20. G. Luboteni, Ndryshimet më të qenësishme dialektore ndërmjet gegnishtes dhe toskënishtes, “Përparimi”, X, Prishtinë, 1960.

  21. M. Bardhi, Disa veçori karakteristike në vokalizmin e së folmes së Hasit, SGJ, II, (Dialektologji), Prishtinë, 1979.

  22. I. Badallaj, Disa veçori fonetike të së folmes së Zhurit, GJASSHF, V-1975, Prishtinë. 1976.

  23. A. Zymberi, Sistemi foljor në të folmen e fshatit Struzhë të Malësisë së Prizrenit, SNGJLKSH, 2. Prishtinë, 1978.

  24. M. Halimi, Kërkime dialektologjike, Prishtinë, 1985.

  25. N. Pajaziti, E folmja e Anadrinit, Prishtinë, 2008.

  26. F. Dulaj, E folmja e Rahovecit, Prishtinë, 2016.

  27. I. Ajeti, Dokumenti më i vjetër i së folmes shqipe të Kosovës me alfabet arab, I-1962, Prishtinë, 1962.

  28. I. Badallaj, E folmja e Hasit, Prishtinë, 2005.

  29. M. Halimi, Kërkime dialektologjike, Prishtinë, 1985.

  30. M. Domi, Parathënie në “Atlasi Dialektologjik i Gjuhës Shqipe”, ASHSH, IGJL, Vëllimi I, Napoli, 2007, f. 10.

  31. Shih: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, hartat 1.a, 1b, 1.c, 1ç,1 d, 1dh, f.69-70.

  32. Shih, V. Topçiu, Veçoritë fonetike të së folmes së elementit katolik të qytetit të Prizrenit, UP, Prishtinë, 1978.

  33. Shih, M. Topalli, Sistemi fonetik i të folmes shqipe të qytetit të Prizrenit, FF i UP, Dega e Gjuhës shqipe, Prishtinë, 1980.

  34. Shih: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, hartat 2.e, 2.c, 2ç,2 d, f.76-80.

  35. Shih, P. Bogdani, “Cuneus Prophetarum (=“Çeta e profetëve”, Padovë, 1685).

  36. N. Pajaziti, E folmja e Anadrinit, Prishtinë, 2008, f. 27.

  37. I. Badallaj, E folmja e Hasit, Prishtinë, 2001, f. 44.

  38. E. Çabej, Hyrje në historinë e gjuhës shqipe, Fonetika historike, Tiranë, 1976, f. 233.

  39. Shih edhe: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, dukuria 8, harta 21f. 89.

  40. Shih edhe: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, 12a dhe 12 b, harta 24 f. 94 dhe dukuria 13a dhe 13 b, harta 27, f. 95

  41. L. Mulaku - M. Bardhi, Mbi të folmen shqipe të Peshterit, I, GJASSHF, II, 1972, Prishtinë, f. 87.

  42. F. Raka, E folmja e qytezës së Kaçanikut, SGJ, (D), Prishtinë, 1978, f. 503.

  43. Shih, I. Ajeti, Pamje historike e ligjërimit shqip të Gjakovës, shekulli XIX”, Prishtinë, 1985, Prishtinë, 1978,f. 71).

  44. Shih, I. Badallaj, E folmja e Hasit, Prishtinë, 2005, f. 154.

  45. Shih: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, dukuria 17, harta 32, f. 100.

  46. Shih edhe: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, dukuria 15a, harta 29, f. 97.

  47. Shih: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, dukuria 19, harta 342, f. 102

  48. Shih: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, dukuria 20, harta 35, f. 102.

  49. Shih, N. Pajaziti, E folmja e Anadrinit, Prishtinë, 2008, f. 131.

  50. Shih: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, dukuria 21, harta 36, f. 104.

  51. Shih, I. Badallaj, E folmja e Hasit, Prishtinë, 2005, f. 97.

  52. Shih, N. Pajaziti, E folmja e Opojës, IAP, Prishtinë, 2005, f. 91.

  53. Shih: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, dukuria 22a dhe 22b, harta 37, f. 105.

  54. Shih, I. Badallaj, E folmja e Hasit, Prishtinë, 2005, f. 98.

  55. Shih, N. Pajaziti, E folmja e Opojës, IAP, Prishtinë, 2005, f. 91.

  56. Shih, F. Dulaj, E folmja e Rahovecit me rrethinë, Prishtinë, 2016, f. 142.

  57. Shih, J. Gjinari, Dialektologjia shqiptare, Tiranë, 1988, f. 48.

  58. Shih: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, dukuria 23a harta 39, f. 107.

  59. Shih, N. Pajaziti, E folmja e Opojës, IAP, Prishtinë, 2005, f. 80.

  60. Shih, ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, dukuria 23b harta 40, f. 108.

  61. Shih, L. Mulaku, E folmja e Shalës së Bajgorës, Prishtinë, 2005, f. 69.

  62. E. Çabej, Për historinë e konsonantizmit të gjuhës shqipe, “Studime rreth historisë së gjuhës shqipe”, Tiranë, 1973, f. 149.

  63. Shih: ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, dukuria 59a dhe 59b harta 122 dhe 123, f. 190-191.

  64. ADGJSH, Vëllimi I, Fonetikë, dukuria 51a dhe 51b harta, 51 c, hartat 102, 103 dhe 104, f. 170-171-172.

  65. L. Mulaku - M, Bardhi, Mbi të folmen shqipe të Peshterit, I, GJASSHF II-1972, Prishtinë, 1974, f. 87.

  66. Shih, I. Badallaj, E folmja e Hasit, Prishtinë, 2005, f. 61.

  67. Shih, N. Pajaziti, E folmja e Anadrinit, Prishtinë, 2008, f. 71.

  68. H. Kelmendi, E folmja e lokalitetit të Turiçevcit, GJASSHF, VI-1976, Prishtinë, 1978, f. 121.

Downloads

Pubblicato

2018-06-09

Come citare

Gashi, M. (2018). Rreth disa dukurive fonetike të së folmes së qytetit të Prizrenit me rrethinë. Studime Filologjike, 1(1-2), 157–172. https://doi.org/10.62006/sf.v1i1-2.3206

Fascicolo

N. 1-2 (2018): Studime Filologjike

Sezione

Artikuj

Licenza

Copyright (c) 2023 Akademia e Studimeve Albanologjike

Creative Commons License

Questo lavoro è fornito con la licenza Creative Commons Attribuzione - Non commerciale - Condividi allo stesso modo 4.0 Internazionale.